Η αίσθηση ασφάλειας που συνοδεύει τις συνομιλίες με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, αποδεικνύεται σε ορισμένες περιπτώσεις παραπλανητική. Πρόσφατες αποκαλύψεις φέρνουν στο φως ότι περισσότερες από έξι εκατομμύρια συνομιλίες χρηστών με AI κατέληξαν να συλλεχθούν και να πωληθούν σε αγορές δεδομένων, όχι εξαιτίας παραβίασης των ίδιων των πλατφορμών, αλλά λόγω τρίτων εφαρμογών που είχαν εγκαταστήσει οι ίδιοι οι χρήστες στους υπολογιστές τους.
Πώς καταγράφηκαν εκατομμύρια συνομιλίες χωρίς γνώση των χρηστών
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται μια δωρεάν επέκταση για τον Chrome με την ονομασία Urban VPN Proxy. Παρουσιαζόταν ως εργαλείο ανώνυμης περιήγησης, υποσχόμενο προστασία προσωπικών δεδομένων και μη καταγραφή δραστηριότητας. Στην πράξη, όμως, η επέκταση περιείχε μηχανισμούς παρακολούθησης που κατέγραφαν όσα πληκτρολογούσαν οι χρήστες, με ιδιαίτερη έμφαση στις συνομιλίες με πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης.
Η καταγραφή γινόταν σε πραγματικό χρόνο, τη στιγμή της πληκτρολόγησης, πριν το περιεχόμενο αποσταλεί στους διακομιστές των AI υπηρεσιών. Έτσι, οι συνομιλίες δεν διέρρευσαν από το ChatGPT ή άλλες πλατφόρμες, αλλά υποκλάπηκαν απευθείας από το περιβάλλον του browser. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η παρακολούθηση συνεχιζόταν ακόμη και όταν το VPN εμφανιζόταν απενεργοποιημένο, χωρίς δυνατότητα επιλογής εξαίρεσης από τη συλλογή δεδομένων. Η μόνη αποτελεσματική λύση ήταν η πλήρης απεγκατάσταση της επέκτασης.
Από προσωπικές εξομολογήσεις στην αγορά δεδομένων
Τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν δεν περιορίζονταν σε αθώες ή τεχνικού χαρακτήρα ερωτήσεις. Αντιθέτως, περιλάμβαναν βαθιά προσωπικές εξομολογήσεις, ψυχολογικά και συναισθηματικά διλήμματα, ιατρικές και οικονομικές πληροφορίες, επαγγελματικό κώδικα, ακόμη και σκέψεις που οι χρήστες θεωρούσαν απολύτως ιδιωτικές. Το περιεχόμενο αυτό μεταπωλήθηκε σε εταιρείες εμπορίας δεδομένων για εμπορική και αναλυτική αξιοποίηση, παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις που υπήρχαν στους όρους χρήσης της επέκτασης.
Η υπόθεση αποκαλύπτει πόσο εύκολα η εμπιστοσύνη των χρηστών μπορεί να μετατραπεί σε προϊόν, ιδίως όταν πρόκειται για εργαλεία που υπόσχονται ανωνυμία και ασφάλεια χωρίς ξεκάθαρο επιχειρηματικό μοντέλο.
Τα όρια της ασφάλειας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης
Το περιστατικό φωτίζει ένα ευρύτερο πρόβλημα της ψηφιακής εποχής: η ασφάλεια μιας υπηρεσίας δεν επαρκεί αν το περιβάλλον μέσα στο οποίο χρησιμοποιείται είναι ευάλωτο. Οι πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να εφαρμόζουν ισχυρά μέτρα προστασίας, όμως επεκτάσεις, πρόσθετα και εφαρμογές τρίτων μπορούν να λειτουργήσουν ως «κερκόπορτες» για την παραβίαση της ιδιωτικότητας.
Η ευθύνη, σε μεγάλο βαθμό, μεταφέρεται και στους ίδιους τους χρήστες, οι οποίοι συχνά εγκαθιστούν δωρεάν εργαλεία χωρίς να εξετάζουν σε βάθος τα δικαιώματα που αυτά ζητούν ή τις πραγματικές τους λειτουργίες.
Πώς μπορούν να προστατευθούν οι χρήστες
Η προστασία της ψηφιακής ιδιωτικότητας ξεκινά από βασικές πρακτικές ψηφιακής υγιεινής. Οι χρήστες καλούνται να ελέγχουν τακτικά τις επεκτάσεις που έχουν εγκατεστημένες και να αφαιρούν όσες δεν είναι απολύτως απαραίτητες ή προέρχονται από αμφίβολες πηγές. Ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα απαιτείται απέναντι σε δωρεάν VPN και εργαλεία που υπόσχονται πλήρη ανωνυμία χωρίς σαφή εξήγηση για το πώς χρηματοδοτούνται.
Επιπλέον, οι ειδικοί συνιστούν οι ευαίσθητες συνομιλίες –ιδίως θέματα υγείας, οικονομικών ή προσωπικών προβλημάτων– να πραγματοποιούνται σε «καθαρό» προφίλ browser, χωρίς πρόσθετα, ή μέσω ιδιωτικής περιήγησης. Η ανάγνωση των πολιτικών απορρήτου, όσο χρονοβόρα κι αν φαίνεται, παραμένει ένα από τα βασικά εργαλεία αυτοπροστασίας.
Ένα ζήτημα ελευθερίας στον ψηφιακό κόσμο
Το σκάνδαλο με τα εκατομμύρια καταγεγραμμένων συνομιλιών δεν αφορά αποκλειστικά την τεχνητή νοημοσύνη. Αγγίζει τον πυρήνα της ψηφιακής οικονομίας και τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και την τεχνολογία. Σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι μιλούν στις μηχανές με μεγαλύτερη ειλικρίνεια απ’ ό,τι σε άλλους ανθρώπους, η προστασία της ιδιωτικότητας παύει να είναι τεχνική λεπτομέρεια και μετατρέπεται σε θεμελιώδες ζήτημα προσωπικής ελευθερίας.
Διαβάστε επίσης:
Αντιπαράθεση Ρωσίας – ΗΠΑ για τους στόχους του Πούτιν εν μέσω συνομιλιών για την Ουκρανία
Η Κίνα αναδιαμορφώνει τις διεθνείς αγορές και τους κανόνες χρηματοδότησης
Κολομβία: Οι αντάρτες του ELN κηρύσσουν μονομερή κατάπαυση του πυρός τα Χριστούγεννα
