Οι εσωτερικές ισορροπίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση δοκιμάζονται σοβαρά, καθώς η διαφωνία για την αξιοποίηση των δεσμευμένων ρωσικών κρατικών κεφαλαίων εξελίσσεται σε ανοιχτό πολιτικό ρήγμα μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου. Δημοσίευμα των Financial Times αποκαλύπτει ότι ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατηγορείται από Ευρωπαίους διπλωμάτες πως υπονόμευσε τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, μπλοκάροντας ένα σχέδιο-κλειδί για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και ανοίγοντας παράλληλα δίαυλο επικοινωνίας με τη Μόσχα.
Η σκιά της διαρροής και οι φόβοι για «αμερικανική προδοσία»
Η ένταση έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη βεβαρημένο κλίμα, τρεις εβδομάδες μετά τη διαρροή στο Der Spiegel τηλεδιάσκεψης κορυφαίων Ευρωπαίων ηγετών. Σε εκείνη τη συνομιλία, ο Μακρόν φερόταν να εκφράζει ανησυχίες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «προδώσουν την Ουκρανία στο εδαφικό ζήτημα», χωρίς σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο. Οι φόβοι αυτοί, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, εξηγούν εν μέρει τη γαλλική επιφυλακτικότητα απέναντι σε νομικά αμφιλεγόμενες λύσεις, όπως η κατάσχεση ρωσικών κεφαλαίων.
Το ναυάγιο της κατάσχεσης και η στροφή στο ευρωπαϊκό δάνειο
Στην τελευταία συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το σχέδιο που υποστήριζαν η Κομισιόν και η Γερμανία για την αξιοποίηση –στην πράξη κατάσχεση– των δεσμευμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων δεν κατάφερε να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία. Αντί αυτού, υιοθετήθηκε η λύση ενός ευρωπαϊκού δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με ανώτερο διπλωμάτη της Ε.Ε. που επικαλούνται οι Financial Times, ο Μακρόν «πρόδωσε τον Μερτς και γνωρίζει ότι θα υπάρξει τίμημα γι’ αυτό». Η ίδια πηγή προσθέτει ότι ο Γάλλος πρόεδρος, πολιτικά αποδυναμωμένος, «δεν είχε άλλη επιλογή από το να συμπαραταχθεί με την Τζόρτζια Μελόνι».
Οι νομικές ενστάσεις και το βάρος του γαλλικού χρέους
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός ηγήθηκε μιας ομάδας χωρών που εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις για τις νομικές και οικονομικές συνέπειες της κατάσχεσης των ρωσικών κεφαλαίων. Αν και ο Μακρόν δεν αντέδρασε δημόσια στην πρόταση του λεγόμενου «δανείου επανορθώσεων», φέρεται να αμφισβήτησε κατ’ ιδίαν τη νομιμότητά της.
Παράλληλα, το περιβάλλον του Γάλλου προέδρου επεσήμανε ότι η Γαλλία, με το δημόσιο χρέος της να αυξάνεται, δύσκολα θα μπορούσε να παράσχει εγγυήσεις σε περίπτωση που τα κατασχεμένα περιουσιακά στοιχεία έπρεπε μελλοντικά να επιστραφούν στη Ρωσία. Οι Financial Times αναφέρουν ότι ο Μακρόν συντάχθηκε τελικά με το Βέλγιο, την Ιταλία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και την Τσεχία, ακυρώνοντας στην πράξη το γερμανικό σχέδιο.
Το άνοιγμα Μακρόν προς τη Μόσχα
Η απόσταση Παρισιού και Βερολίνου έγινε ακόμη πιο εμφανής μετά τις δηλώσεις του Μακρόν, αμέσως μετά τη σύνοδο. Ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε ότι είναι προς το συμφέρον Ευρωπαίων και Ουκρανών «να βρεθεί το σωστό πλαίσιο για να ξεκινήσει ξανά η συζήτηση» με τη Ρωσία τις επόμενες εβδομάδες, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει εκτός ενός διαλόγου που θα διεξάγεται απευθείας μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων.
Το μήνυμα δεν πέρασε απαρατήρητο στη Μόσχα. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ χαρακτήρισε θετική κάθε ένδειξη αμοιβαίας πολιτικής βούλησης, παραπέμποντας και στις δηλώσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν περί ετοιμότητας για διάλογο. Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος πρόεδρος προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε κατάσχεση ρωσικών κεφαλαίων από την Ε.Ε. «θα πρέπει κάποια μέρα να επιστραφεί».
Πιο επιφυλακτικός εμφανίστηκε ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, υπενθυμίζοντας προηγούμενες σκληρές τοποθετήσεις του Μακρόν και θέτοντας ως προϋπόθεση για διάλογο «τη στοιχειώδη πολιτική ευπρέπεια».
Η ευρωπαϊκή συνοχή σε δοκιμασία
Η γαλλική προεδρία απάντησε χαρακτηρίζοντας «ευπρόσδεκτη» την ετοιμότητα Πούτιν για συνομιλίες, σημειώνοντας ότι εξετάζονται τρόποι επικοινωνίας εντός των επόμενων ημερών, με δημοσιεύματα να κάνουν λόγο ακόμη και για πιθανή τηλεφωνική επαφή των δύο ηγετών.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση των ρωσικών κεφαλαίων ανέδειξε τα όρια της ευρωπαϊκής συνοχής. Οι στοχοποιήσεις ηγετών, οι εξαιρέσεις χωρών από το τελικό σχέδιο του δανείου και η εικόνα μιας επιβαλλόμενης γραμμής από Βερολίνο και Κομισιόν εκθέτουν τις εσωτερικές αντιφάσεις των «27». Καθώς το κόστος του πολέμου περνά ολοένα και περισσότερο στους ίδιους τους Ευρωπαίους, η απαίτηση για ρεαλισμό και ουσιαστική συμμετοχή στο διαπραγματευτικό τραπέζι φαίνεται να γίνεται πλέον κοινός παρονομαστής.
Διαβάστε επίσης:
Ξύλο στην τουρκική Βουλή: Καβγάς AKP – CHP για τον προϋπολογισμό (βίντεο)
