Η ανηδονία των ανθρώπων με κατάθλιψη φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στο αν θα «μεταφερθεί» η ευαλωτότητα για την ψυχική διαταραχή στο παιδί, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα.
Ένας αυξανόμενος αριθμός μελετών δείχνει ότι τα παιδιά γονέων με κατάθλιψη αντιμετωπίζουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν και τα ίδια τη διαταραχή. Νέα δεδομένα υποδηλώνουν ότι ο διαγενεακός αυτός κίνδυνος συνδέεται με ένα συγκεκριμένο σύμπτωμα: την ανηδονία, δηλαδή τη μειωμένη ικανότητα για ενδιαφέρον ή ευχαρίστηση.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύονται στο Journal of Experimental Child Psychiatry, βασίζονται σε παλαιότερες μελέτες που δείχνουν ότι η γονική κατάθλιψη επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος των παιδιών ανταποκρίνεται σε θετικά και αρνητικά ερεθίσματα. Η νέα μελέτη εντοπίζει την ανηδονία ως πιθανό μηχανισμό πίσω από αυτές τις αλλαγές στα εγκεφαλικά μοτίβα.
«Εάν οι γονείς δεν απολαμβάνουν τα πράγματα και δεν ενδιαφέρονται για τίποτα, αυτό φαίνεται να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά τους ανταποκρίνονται σε ό,τι συμβαίνει γύρω τους. Αντιδρούν λιγότερο στα θετικά και αρνητικά πράγματα».
Ο Brandon Gibb, κύριος συγγραφέας της μελέτης και διευθυντής του Mood Disorders Institute στο Πανεπιστήμιο Binghamton, επισημαίνει ότι η ανηδονία, και όχι άλλα συμπτώματα της κατάθλιψης, εμφανίζει τη στενότερη σχέση με τις νευρικές αντιδράσεις των παιδιών.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Η ερευνητική ομάδα διεξήγαγε ένα ελεγχόμενο εργαστηριακό πείραμα με περισσότερους από 200 γονείς και τα παιδιά τους, ηλικίας 7 έως 11 ετών, με στόχο να εξεταστεί πώς η γονική ανηδονία επηρεάζει την ψυχική λειτουργία των παιδιών.
Τα παιδιά συμμετείχαν σε ένα απλό παιχνίδι μαντεψιάς, όπου εμφανίζονταν δύο πόρτες σε οθόνη. Η σωστή επιλογή οδηγούσε σε χρηματική ανταμοιβή, ενώ η λανθασμένη σε απώλεια χρημάτων. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, καταγράφονταν οι νευρικές αντιδράσεις τόσο στην ανταμοιβή όσο και στην απώλεια.
Η βασική υπόθεση ήταν ότι τα παιδιά γονέων με εντονότερη ανηδονία θα εμφάνιζαν πιο συγκρατημένες αντιδράσεις στα ερεθίσματα.
«Εάν τείνετε να ενδιαφέρεστε λιγότερο ή να βρίσκετε τα πράγματα λιγότερο ευχάριστα, αυτό πιθανότατα αντικατοπτρίζεται στον τρόπο που ανταποκρίνεται ο εγκέφαλος. Τα παιδιά των ανθρώπων με υψηλότερα επίπεδα ανηδονικών συμπτωμάτων θα πρέπει να παρουσιάζουν μειωμένη αντίδραση».
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Τα ευρήματα επιβεβαίωσαν σε μεγάλο βαθμό τις προσδοκίες των ερευνητών. Τα παιδιά των οποίων οι γονείς εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα ανηδονίας παρουσίασαν μειωμένες νευρικές αντιδράσεις τόσο όταν κέρδιζαν όσο και όταν έχαναν χρήματα.
«Υπάρχει κάτι ιδιαίτερο στην ανηδονία των γονέων που επηρεάζει τις νευρικές αντιδράσεις των παιδιών. Πρόκειται για έναν παράγοντα που μπορεί να προσδιορίσει παιδιά με αυξημένο κίνδυνο απώλειας ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης, βασικά χαρακτηριστικά της κατάθλιψης».
Τα επόμενα βήματα της έρευνας
Η μελέτη ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση του πώς η βελτίωση της διάθεσης και της εμπλοκής των γονέων μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στα παιδιά. Οι ερευνητές προτείνουν μελλοντικές μελέτες να εξετάσουν εάν οι αντιδράσεις των παιδιών αλλάζουν όταν οι γονείς λαμβάνουν θεραπεία και εάν παρόμοια αποτελέσματα εμφανίζονται σε κοινωνικά ερεθίσματα, όπως έπαινος ή κριτική από συνομηλίκους.
Η Alana Israel τονίζει ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα σε παρεμβάσεις που στοχεύουν στη βελτίωση της θετικής διάθεσης και της σχέσης γονέα – παιδιού. «Πρέπει να διερευνήσουμε αν αυτά τα ευρήματα μπορούν να μας βοηθήσουν να εντοπίσουμε τις οικογένειες που θα ωφεληθούν περισσότερο από τέτοιου είδους παρεμβάσεις».
