Έξι δεκαετίες μετά την εξαφάνισή του, ο λύκος επιστρέφει στην Πάρνηθα και μαζί του επιστρέφουν παλιά ερωτήματα και νέες εντάσεις. Το ντοκιμαντέρ «Οι Επικηρυγμένοι» καταγράφει την επανεμφάνιση του πιο δαιμονοποιημένου ζώου της ευρωπαϊκής πανίδας στον πλησιέστερο εθνικό δρυμό μιας ευρωπαϊκής πρωτεύουσας, φωτίζοντας τις οικολογικές, κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις ενός φαινομένου που ξεπερνά τα όρια της Αττικής.
Η επιστροφή του λύκου μετά από 60 χρόνια απουσίας
Οι λύκοι επανεμφανίζονται στην Πάρνηθα έπειτα από περίπου 60 χρόνια, σε ένα οικοσύστημα ήδη επιβαρυμένο από ανθρώπινες δραστηριότητες, πυρκαγιές και εκτεταμένες παρεμβάσεις. Η παρουσία τους λειτουργεί ως φυσικός μηχανισμός αυτορρύθμισης της φύσης και συνδέεται με την αποκατάσταση διαταραγμένων οικολογικών ισορροπιών, όπως επισημαίνει και η ομάδα παραγωγής του ντοκιμαντέρ.
Ωστόσο, η επιστροφή αυτή δεν γίνεται χωρίς αντιδράσεις. Οι συγκρούσεις με τον άνθρωπο μοιάζουν αναπόφευκτες, ιδίως σε περιοχές όπου η άγρια πανίδα συνυπάρχει με κτηνοτροφικές δραστηριότητες και οικισμούς στα όρια του δρυμού.
Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει πώς ο λύκος, ιστορικά φορτισμένος με μύθους και φόβους, μετατρέπεται ξανά σε αποδιοπομπαίο τράγο. Αντιεπιστημονικές πρακτικές, ελλιπής ενημέρωση και αυθαίρετες παρεμβάσεις από μη αρμόδιους θεσμούς ενισχύουν την ανασφάλεια των κατοίκων, ενώ επανέρχονται αιτήματα για θανατώσεις ή μετακινήσεις πληθυσμών λύκων.
Σύμφωνα με τους δημιουργούς της ταινίας, το πρόβλημα δεν είναι η παρουσία του λύκου καθαυτή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο το κράτος και οι αρμόδιοι φορείς διαχειρίζονται το ζήτημα, αφήνοντας αγροκτηνοτρόφους και κατοίκους παραδασόβιων περιοχών χωρίς ουσιαστική στήριξη, αποζημιώσεις και επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία διαχείρισης.
Διαχρονικές πολιτικές αποτυχίες και ευρωπαϊκές ευθύνες
Η ταινία θέτει στο επίκεντρο τα διαχρονικά προβλήματα της ελληνικής πολιτικής για την άγρια πανίδα και την αγροτική και δασική διαχείριση, σε συνάρτηση και με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως επισημαίνεται, η αναπαραγωγή μιας αποτυχημένης πολιτικής, που στο παρελθόν δεν έλυσε κανένα πρόβλημα, έχει αφήσει τη χώρα χωρίς οργανωμένους μηχανισμούς αντιμετώπισης, τη στιγμή που το ζήτημα επανέρχεται με μεγαλύτερη ένταση.
Σε αυτό το κενό πολιτικής, ο φόβος γίνεται εργαλείο και η άγρια πανίδα παρουσιάζεται ως απειλή, αντί ως στοιχείο ενός εύθραυστου οικοσυστήματος που απαιτεί προστασία και ορθολογική διαχείριση.
Το ντοκιμαντέρ συνδέει την υπόθεση του λύκου με τη γενικότερη πολιτική υποβάθμισης και εμπορευματοποίησης της Πάρνηθας. Πέρα από τις καταστροφικές πυρκαγιές και τα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καταγράφεται μια συνολική τάση μετατροπής του βουνού σε εμπόρευμα, με συζητήσεις ακόμη και για ελεγχόμενη πρόσβαση και εισιτήριο, που θα αποκλείουν μεγάλο μέρος της κοινωνίας από έναν φυσικό χώρο δημόσιου χαρακτήρα.
Στο πλαίσιο αυτό, ο λύκος παρουσιάζεται, σύμφωνα με τους δημιουργούς, όχι ως περιβαλλοντική απειλή αλλά ως εργαλείο για την προώθηση ιδιωτικών συμφερόντων και πολιτικών επιλογών.
Συνύπαρξη ή σύγκρουση;
Το κεντρικό ερώτημα που θέτει η ταινία είναι αν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συνύπαρξη ανθρώπου και άγριας πανίδας ή αν η κοινωνία οδηγείται αναπόφευκτα σε δραστικά και αδιέξοδα μέτρα. Η απάντηση που προτείνει το ντοκιμαντέρ είναι σαφής: η συνύπαρξη είναι εφικτή και αναγκαία, υπό την προϋπόθεση μιας διαφορετικής πολιτικής κατεύθυνσης που θα θέτει στο επίκεντρο τις κοινωνικές ανάγκες και την προστασία του φυσικού πλούτου ως κοινωνικό αγαθό.
Οι «Επικηρυγμένοι» έχουν ήδη προβληθεί στο διαγωνιστικό πρόγραμμα διεθνών και ελληνικών φεστιβάλ κινηματογράφου, αποσπώντας το βραβείο «Καλύτερης Ελληνικής Ταινίας Μικρού Μήκους» στο 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου. Η ταινία είναι διαθέσιμη στο κοινό μέσω διαδικτύου, συνεχίζοντας να τροφοδοτεί έναν δημόσιο διάλογο που αφορά όχι μόνο την Πάρνηθα, αλλά συνολικά τη σχέση της κοινωνίας με τη φύση και τα όριά της.
Διαβάστε επίσης:
SOS στο Αιγαίο: Οι τουρίστες «εξαφανίζουν» τις φώκιες
«Καμπανάκι» από τους επιστήμονες: Χιλιάδες παγετώνες κινδυνεύουν να χαθούν έως το 2100
