Σε ηλικία 72 ετών έφυγε από τη ζωή ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Μοχάμεντ Μπάκρι, μία από τις πιο εμβληματικές και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενες μορφές του παλαιστινιακού και ισραηλινού κινηματογράφου. Ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ «Τζενίν, Τζενίν» πέθανε την Τετάρτη σε νοσοκομείο της Ναχαρίγια, στο βόρειο Ισραήλ, έπειτα από μακρά μάχη με καρδιακή νόσο, όπως γνωστοποίησε η οικογένειά του.
Την είδηση επιβεβαίωσε και εκπρόσωπος του ιατρικού κέντρου της Γαλιλαίας, όπου νοσηλευόταν, σημειώνοντας ότι ο Μπάκρι άφησε την τελευταία του πνοή έχοντας στο πλευρό του τους οικείους του.
Από το θέατρο στον διεθνή κινηματογράφο
Ο Μοχάμεντ Μπάκρι γεννήθηκε το 1953 στη Μπι’ίνα, στο βόρειο Ισραήλ, σε μουσουλμανική οικογένεια. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και πολύ σύντομα βρέθηκε στο προσκήνιο του θεάτρου, συνεργαζόμενος με σημαντικούς θεσμούς όπως το Habima, το Θέατρο της Χάιφα και το Θέατρο Χαν. Η καλλιτεχνική του πορεία χαρακτηρίστηκε από μια σταθερή ισορροπία ανάμεσα στην υποκριτική και τη σκηνοθεσία, με έντονο πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα.
Η μεγάλη αναγνώριση ήρθε το 1984, όταν πρωταγωνίστησε στην ταινία «Beyond the Walls» του Ούρι Μπαραμπάς, ενσαρκώνοντας έναν Παλαιστίνιο κρατούμενο σε ισραηλινή φυλακή. Η ταινία απέσπασε διεθνείς διακρίσεις και προτάθηκε για Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας, καθιερώνοντάς τον ως ηθοποιό διεθνούς κύρους.
Η τέχνη ως πολιτική στάση
Παράλληλα με την καλλιτεχνική του διαδρομή, ο Μπάκρι βρέθηκε συχνά σε αντιπαράθεση με τις ισραηλινές αρχές, λόγω της ανοιχτής στήριξής του στον παλαιστινιακό αγώνα. Συνεργάστηκε με σημαντικούς Ευρωπαίους δημιουργούς, όπως οι Πάολο και Βιτόριο Ταβιάνι και ο Κώστας Γαβράς, ενώ εμφανίστηκε και στη διεθνώς επιτυχημένη γαλλική σειρά «Le Bureau des Légendes».
Το ντοκιμαντέρ «Τζενίν, Τζενίν» του 2002 αποτέλεσε το πιο πολυσυζητημένο έργο του. Στην ταινία κατήγγειλε όσα περιέγραφε ως εγκλήματα πολέμου του ισραηλινού στρατού στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν, κατά τη δεύτερη Ιντιφάντα. Το έργο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και το 2022 απαγορεύτηκε η προβολή του στο Ισραήλ, ύστερα από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που το έκρινε δυσφημιστικό, αν και στο εξωτερικό τιμήθηκε με βραβεία και προβλήθηκε ευρέως.
«Μια ελεύθερη φωνή»
Παρά την κριτική που δέχθηκε για μεθοδολογικά και δεοντολογικά ζητήματα στο ντοκιμαντέρ, ο Μπάκρι παρέμεινε για πολλούς σύμβολο καλλιτεχνικής και πολιτικής ανυπακοής. Ο αραβοϊσραηλινός ραδιοφωνικός σταθμός A-Shams τον αποχαιρέτησε ως «μια ελεύθερη φωνή», τονίζοντας ότι για τον ίδιο η τέχνη δεν ήταν ποτέ απλή ψυχαγωγία, αλλά μέσο αφύπνισης και αντιπαράθεσης.
Ο Μοχάμεντ Μπάκρι αφήνει πίσω του έξι παιδιά, τρία από τα οποία ακολούθησαν τον δρόμο της υποκριτικής, με πιο γνωστό τον γιο του Σάλεχ Μπάκρι. Η απώλειά του κλείνει ένα κεφάλαιο έντονης δημιουργίας και διαρκούς σύγκρουσης ανάμεσα στην τέχνη, την πολιτική και τη μνήμη.
