Μέσα σε λίγες ημέρες, τρία γεγονότα σε διαφορετικές περιοχές της χώρας ήρθαν να διαλύσουν κάθε ψευδαίσθηση ότι ο σκοταδισμός ανήκει στο παρελθόν.
Στη Φλώρινα, ένας δήμαρχος διέκοψε ζωντανή συναυλία επειδή οι μουσικοί τόλμησαν να τραγουδήσουν σε σλαβική διάλεκτο, εισβάλλοντας στη σκηνή και μετατρέποντας τον δημόσιο χώρο σε πεδίο προσωπικής εξουσίας.
Στην Κοζάνη, ο Μητροπολίτης της πόλης εξαπέλυσε από τον άμβωνα ένα κήρυγμα γεμάτο απαξίωση για τη σύγχρονη κοινωνία, στοχοποιώντας νέους, γυναίκες και –σε μια αποκαλυπτική στιγμή– πολίτες που φροντίζουν κατοικίδια ζώα, παρουσιάζοντας ακόμη και την αγάπη προς αυτά ως ένδειξη ηθικής παρακμής.
Στην Ξάνθη, ο Μητροπολίτης επιτέθηκε δημόσια σε μουσικό συγκρότημα (Pagan) που συμμετέχει σε πολιτιστικές εκδηλώσεις, καταγγέλλοντας την τέχνη του ως απειλή για την παράδοση και υπονοώντας ιδεολογικούς και θρησκευτικούς «κινδύνους». Τρία περιστατικά, τρεις διαφορετικοί χώροι εξουσίας, μία κοινή νοοτροπία: ο φόβος απέναντι στην ελευθερία.
Φλώρινα: Όταν η εξουσία αποφασίζει ποια γλώσσα επιτρέπεται
Η διακοπή της συναυλίας της Banda Entopica δεν ήταν κάποια παρεξήγηση ούτε μια υπερβολή της στιγμής. Ήταν μια ωμή πράξη λογοκρισίας. Η γλώσσα, το τραγούδι και η μουσική αντιμετωπίστηκαν ως απειλή, όχι γιατί προκαλούσαν μίσος, αλλά γιατί δεν χωρούσαν σε ένα στενό, φοβικό αφήγημα. Όταν ένας δήμαρχος δηλώνει «εγώ πληρώνω» και απαιτεί σιωπή, δεν υπερασπίζεται την κοινωνική συνοχή· επιδεικνύει εξουσία. Η τέχνη, αντί να ενώνει, τίθεται υπό επιτήρηση και η διαφορετικότητα βαφτίζεται εθνικός ή πολιτισμικός κίνδυνος.
Κοζάνη: Ηθικός αυταρχισμός και επίθεση στην ίδια την καθημερινότητα
Το κήρυγμα του Μητροπολίτη Κοζάνης ξεπέρασε κάθε όριο πνευματικής παρέμβασης. Δεν επρόκειτο απλώς για μια συντηρητική άποψη, αλλά για μια συνολική καταδίκη της σύγχρονης ζωής. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στράφηκε ανοιχτά και εναντίον των κατοικιδίων και των ανθρώπων που τα αγαπούν και τα φροντίζουν, παρουσιάζοντας αυτή τη σχέση ως απόδειξη ηθικής έκπτωσης και «εξομοίωσης με τα ζώα».
Η στοχοποίηση αυτή δεν είναι τυχαία. Αγγίζει βαθιά την καθημερινότητα και επιχειρεί να επιβάλει ένα αυστηρό, ενοχοποιητικό μοντέλο ζωής, όπου ακόμη και η ενσυναίσθηση προς ένα ζώο γίνεται αντικείμενο καταδίκης. Όταν ένας θεσμικός εκπρόσωπος κουνά το δάχτυλο σε ανθρώπους για το πώς ντύνονται, πώς διασκεδάζουν ή αν έχουν σκύλο, τότε δεν μιλά για πίστη. Μιλά για έλεγχο.
Ξάνθη: Η δαιμονοποίηση της τέχνης ως πάγια συνταγή
Η επίθεση στο συγκρότημα Pagan στην Ξάνθη ακολούθησε τον ίδιο δρόμο. Η μουσική κρίθηκε όχι με βάση το έργο της, αλλά με βάση το όνομά της, την εμφάνιση και υποτιθέμενες ιδεολογικές απειλές. Η παράδοση παρουσιάστηκε ως κάτι εύθραυστο που κινδυνεύει από κάθε σύγχρονη προσέγγιση. Η τέχνη δεν αντιμετωπίστηκε ως ζωντανό πεδίο έκφρασης, αλλά ως κάτι που πρέπει να πειθαρχήσει και να συμμορφωθεί.
Ο κοινός παρονομαστής: φόβος και επιβολή
Δήμαρχοι και μητροπολίτες, θεσμοί διαφορετικοί αλλά με κοινή πρακτική: την επιβολή. Και στις τρεις περιπτώσεις, η εξουσία δεν αντέχει την πολυφωνία. Δεν αντέχει τη γλώσσα που δεν ελέγχει, τη μουσική που δεν υπακούει, τον τρόπο ζωής που ξεφεύγει από το «επιτρεπτό». Ο σκοταδισμός δεν εμφανίζεται πια με κραυγές· εμφανίζεται με ανακοινώσεις, κηρύγματα και «παρεμβάσεις για το καλό μας».
Όταν συνηθίζουμε τη λογοκρισία, όταν αποδεχόμαστε τον δημόσιο εξευτελισμό και τη στοχοποίηση ως «άποψη», τότε ο δρόμος ανοίγει διάπλατα. Σήμερα απαγορεύεται ένα τραγούδι, αύριο μια συναυλία, μεθαύριο ένας τρόπος ζωής. Σήμερα στοχοποιείται ένας μουσικός, αύριο μια γυναίκα, μεθαύριο όποιος απλώς ζει διαφορετικά.
Ο σκοταδισμός δεν είναι θεωρία. Είναι εδώ, είναι παρών και είναι άγριος. Και όσο δεν τον αναγνωρίζουμε, τόσο πιο άνετα απλώνει το σκοτάδι του πάνω στην κοινωνία.
Διαβάστε επίσης:
Ράμμος για συναυλία στη Φλώρινα: «Καμία εξουσία δεν δικαιούται να λογοκρίνει την τέχνη»
Σκιά διάσπασης από 18 «μπλόκα» στον αγροτικό αγώνα εν μέσω πίεσης από το Μαξίμου
Βιβλία που αξίζει να διαβάσεις τη νέα χρονιά: Οι προτάσεις του nonpapers.gr
