Για πολλούς ανθρώπους, οι γιορτές σημαίνουν παύση, επανασύνδεση και ανάσα από την καθημερινή πίεση. Για άλλους, όμως, το ημερολόγιο γράφει Χριστούγεννα, ενώ η πραγματικότητα παραμένει ίδια ή και πιο απαιτητική. Η εργασία συνεχίζεται, τα ωράρια επιμηκύνονται και η αίσθηση ότι «όλοι ξεκουράζονται εκτός από εμένα» γίνεται όλο και πιο έντονη. Σε αυτό το περιβάλλον γεννιέται μια ύπουλη μορφή ψυχικής εξάντλησης, που δύσκολα αναγνωρίζεται και ακόμη πιο δύσκολα ομολογείται.
Με αφορμή τη συζήτηση γύρω από την εργασία κατά την εορταστική περίοδο, η κλινική και συμβουλευτική ψυχολόγος Ζωή Σιούτη μιλά για το αόρατο burnout και την ψυχική επιβάρυνση των εργαζομένων, όπως αναλύεται σε άρθρο του ygeiamou.gr, φωτίζοντας μια πλευρά των γιορτών που συχνά μένει εκτός κάδρου.
Οι γιορτές ως ψυχικό ορόσημο
Η περίοδος των Χριστουγέννων δεν αποτελεί μόνο ένα κοινωνικό και πολιτισμικό έθιμο, αλλά λειτουργεί και ως σημείο ψυχικής αποκατάστασης. Η διακοπή της ρουτίνας και η ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών συμβάλλουν ουσιαστικά στη φροντίδα της ψυχική υγείας και στη μείωση του χρόνιου στρες.
Όταν η πίεση αντικαθιστά τη χαλάρωση
Υπάρχουν, ωστόσο, επαγγελματικοί τομείς όπου η εργασία στις γιορτές όχι μόνο δεν μειώνεται, αλλά εντείνεται. Αντί για ξεκούραση, οι εργαζόμενοι βιώνουν αυξημένες απαιτήσεις, μεγαλύτερη ευθύνη και έντονη πίεση, με αποτέλεσμα το υποτιθέμενο διάλειμμα να μετατρέπεται σε περίοδο εξάντλησης.
Το αίσθημα του αποκλεισμού
Οι εργαζόμενοι στις γιορτές συχνά βιώνουν ένα κοινωνικό συναίσθημα παρόμοιο με το Fear Of Missing Out (F.O.M.O.). Μέσα από τη συνεχή έκθεση σε εξιδανεικευμένες εικόνες εορταστικής ευτυχίας, ενισχύεται η αίσθηση ότι στερούνται κάτι φυσιολογικό και αναμενόμενο. Αυτό δεν οδηγεί απλώς σε λύπη, αλλά σε σταδιακή αποδυνάμωση του αισθήματος του ανήκειν.
Ο οργανισμός σε συνεχή συναγερμό
Σε περιόδους αυξημένων απαιτήσεων χωρίς επαρκή αντισταθμίσματα, το σώμα και το νευρικό σύστημα παραμένουν σε διαρκή εγρήγορση. Η έλλειψη φάσεων ηρεμίας και αποκατάστασης αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων burnout, τα οποία συχνά δεν αναγνωρίζονται εγκαίρως.
Η σημασία του νοήματος και της αναγνώρισης
Η ψυχική επιβάρυνση δεν προκύπτει μόνο από τη σωματική κόπωση. Καθοριστικό ρόλο παίζει το νόημα που αποδίδεται στην εργασία. Όταν οι εργαζόμενοι λαμβάνουν αναγνώριση και νιώθουν ότι η προσπάθειά τους έχει αξία, αντέχουν καλύτερα τις δυσκολίες. Αντίθετα, όταν η θυσία περνά απαρατήρητη, δημιουργείται ηθική κόπωση που διαβρώνει τη σχέση με το επάγγελμα.
Οικογενειακές υποχρεώσεις και εσωτερική σύγκρουση
Για όσους έχουν οικογένεια, η εργασία κατά τις γιορτές συχνά γεννά έντονη γνωστική ασυμφωνία. Το άτομο γνωρίζει πού βρίσκεται, αλλά αντιλαμβάνεται πού θα ήθελε να είναι. Η απόσταση ανάμεσα στις προσωπικές αξίες και την πραγματικότητα επιτείνει την ψυχική πίεση και, σε συνδυασμό με τη χρόνια κόπωση, μπορεί να θυμίζει εποχική συναισθηματική διαταραχή.
Όταν η εργασία γίνεται στήριγμα
Δεν βιώνουν όλοι την ίδια εμπειρία. Υπάρχουν εργαζόμενοι που αντλούν νόημα από την προσφορά τους κατά τις γιορτές. Η αίσθηση χρησιμότητας και ενδογενούς παρακίνησης μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά απέναντι στο στρες, μετατρέποντας το «είμαι απαραίτητος» σε ψυχικό στήριγμα.
Πώς μπορεί να μειωθεί η επιβάρυνση
Παρότι η εργασία τα Χριστούγεννα παραμένει απαιτητική, η ψυχική πίεση μπορεί να περιοριστεί όταν υπάρχουν:
– ξεκάθαρα μηνύματα εκτίμησης από το εργασιακό περιβάλλον
– δίκαιη ανταμοιβή για την προσφερόμενη εργασία
– χρόνος αποκατάστασης σε μεταγενέστερη περίοδο
– υποστηρικτικές και ανθρώπινες συνθήκες εργασίας
– ανοιχτός διάλογος για την ψυχική υγεία
Διαβάστε επίσης:
Ρονάλντο: «Το πάθος μου παραμένει ίδιο – συνεχίζω για τα 1.000 γκολ»
Βόρεια Κορέα: Προχώρησε σε δύο δοκιμές πυραύλων κρουζ μεγάλου βεληνεκούς
