Ας το πούμε όπως είναι: μια βιβλιοπαρουσίαση Σάββατο μεσημέρι στο Ολύμπιον, στην Αριστοτέλους, δεν είναι απλώς πολιτιστικό γεγονός. Είναι πολιτική δήλωση με εισιτήριο. Κι όταν ο τίτλος είναι «Ιθάκη», δεν πας για να μάθεις την πλοκή, πας για να δεις ποιος κάθεται δίπλα στον συγγραφέα και ποιος επιλέγει να λείψει.
Ολύμπιον, 11:30 προσέλευση. Ο κόσμος μπαίνει με εκείνο το βλέμμα «θα ακούσω κάτι που δεν λέγεται αλλού». Το πρόγραμμα θυμίζει πάνελ: παρουσίαση/συντονισμός από τη Φαίη Κοκκινοπούλου και ομιλητές με βιογραφικά που δεν είναι τυχαία. Ανάμεσά τους ο δικηγόρος Διονύσης Τεμπονέρας, ο πανεπιστημιακός Άρης Στυλιανού (με αναφορά στο Ίδρυμα Τσίπρα), η Κωνσταντίνα Σπυροπούλου (οινοποιία/ΕΔΟΑΟ) και ο επιχειρηματίας Κώστας Τούμπουρος.
Μέχρι εδώ, θα πει κανείς, «ok, κύκλος ανθρώπων γύρω από ένα βιβλίο». Αλλά η Θεσσαλονίκη δεν είναι Αθήνα: εδώ διαβάζουμε το υπονοούμενο πιο γρήγορα απ’ ό,τι διαβάζουμε τις σελίδες.
Η πιο ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια δεν είναι ποιος θα μιλήσει γενικά. Είναι ποιος θα μιλήσει ενώ δεν «ταιριάζει» κομματικά. Ο Αντώνης Σαουλίδης, στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, εμφανίζεται ως ομιλητής, με ρεπορτάζ να περιγράφουν ενόχληση/τριβές στη Χαριλάου Τρικούπη και τον ίδιο να υπερασπίζεται τη συμμετοχή του ως μήνυμα «ενότητας» στον χώρο.
Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματική ανάγνωση: Ο Τσίπρας με την επιστροφή του δοκιμάζει συναρμογές.
Δεν στήνει σκηνικό «ΣΥΡΙΖΑ, οι δικοί μας, τα ίδια πρόσωπα». Στήνει κάτι άλλο: μια μικρή προσομοίωση του “μετά”. Ένα πάνελ που μοιάζει με προκήρυξη για μια νέα σύνθεση, πιο πλατιά, πιο “κεντροαριστερή”, πιο «όποιος αντέχει». Κι αυτό δεν είναι λεπτομέρεια επικοινωνίας. Είναι πολιτικό μήνυμα.
Την ίδια ώρα, τα ρεπορτάζ επιμένουν σε κάτι που – στην πολιτική – είναι πάντα πιο ηχηρό από μια ομιλία: στην απουσία της σημερινής επίσημης ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ (και ειδικά του προέδρου) από την εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη, με εξηγήσεις τύπου «υποχρεώσεις» ή «κομματικές διαδικασίες». Το μήνυμα όμως διαβάζεται αλλιώς: η Κουμουνδούρου κρατά απόσταση από το γεγονός που “μαζεύει” κόσμο.
Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον, γιατί κόβει το αφήγημα στα δύο:
Από τη μία, ο Τσίπρας παρουσιάζει την «Ιθάκη» ως πολιτική πλατφόρμα, κάτι που ήδη φάνηκε από την αθηναϊκή παρουσίαση και τη συζήτηση περί “επιστροφής”/νέου κύκλου.
Από την άλλη, ο επίσημος ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζει τον “κύκλο Τσίπρα” σαν παράλληλη τροχιά που δεν θέλει να νομιμοποιήσει πλήρως.
Δηλαδή: ο Τσίπρας κάνει πολιτική χωρίς να ζητά άδεια. Και ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να αποφασίσει αν θα φαίνεται μικρότερος από το γεγονός ή αν θα γίνει κομπάρσος στο ίδιο του το παρελθόν.
Η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη όπου τα πολιτικά γεγονότα μετριούνται αλλιώς: όχι μόνο με το χειροκρότημα, αλλά με το «ποιος ήρθε», «ποιος έφερε κόσμο», «ποιος μίλησε με ποιον». Είναι και η πόλη όπου ο Τσίπρας έχει ήδη χρησιμοποιήσει ως σκηνή επανεμφάνισης σε προηγούμενες παρεμβάσεις/ομιλίες, με το αφήγημα να “γράφει” πάνω στη Θεσσαλονίκη ως πεδίο επιστροφής.
Και τώρα κάνει κάτι πιο στοχευμένο: ανεβαίνει με την «Ιθάκη» σε μια ώρα και σε έναν χώρο που δεν είναι “κομματικό κλειστό”. Είναι κέντρο-πόλης, είναι Ολύμπιον, είναι ανοιχτή σκηνή.
Σαν να λέει: «Δεν κάνω συνέδριο. Κάνω δοκιμή κοινότητας.»
Η οπτική που λείπει: η «Ιθάκη» ως τεστ ηγεμονίας, όχι επιστροφής
Οι περισσότεροι θα γράψουν “επιστροφή Τσίπρα”, “κεντροαριστερά”, “ζυμώσεις”. Αυτό είναι το εύκολο. Το πιο δύσκολο (και πιο χρήσιμο) είναι να δεις τη “μηχανική”:
Η «Ιθάκη» λειτουργεί σαν συσκευή πολιτικής μέτρησης.
Μετράει:
Πόσο κόσμο μπορεί να κινητοποιήσει ο ίδιος, χωρίς να είναι αρχηγός κόμματος.
Ποιοι από τον “ευρύτερο χώρο” θα εμφανιστούν δημόσια δίπλα του, άρα θα κάψουν γέφυρες αλλού.
Αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα τον αντιμετωπίσει ως “κεφάλαιο” ή ως “ανταγωνισμό εντός οικογένειας”.
Και ειδικά η διείσδυση στον «ευρύτερο χώρο» είναι το ζουμί. Γιατί όταν σε βιβλιοπαρουσίαση εμφανίζονται πρόσωπα με πασοκικό DNA (ή με πασοκικές αναφορές) κι όταν αυτό προκαλεί τριβές στη Χαριλάου Τρικούπη, τότε η εκδήλωση μετατρέπεται από πολιτική σε αναδιάταξη στρατοπέδων σε κοινή θέα.
Εξίσου κρίσιμο – ίσως και κρισιμότερο – είναι τι θα μείνει τη Δευτέρα μετά την ομιλία Τσίπρα:θα υπάρξει “ουρά” στελεχών που θα δηλώνουν «ήμουν κι εγώ εκεί»; Θα υπάρξει “γραμμή” αποστασιοποίησης από την Κουμουνδούρου; Θα υπάρξει “πονοκέφαλος” στο ΠΑΣΟΚ για το ποιος επιτρέπεται να συνομιλεί με ποιον;
Αν ναι, τότε η Θεσσαλονίκη δεν θα έχει φιλοξενήσει μια στάση για την «Ιθάκη» αλλά μια πρόβα για το επόμενο έργο: εκείνο όπου ο Τσίπρας προσπαθεί να φτιάξει πολιτική ηγεμονία με νέο ακροατήριο και παλιά υλικά κι όπου οι άλλοι θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα παίξουν μαζί του ή απέναντί του.
Διαβάστε επίσης
Εισηγήσεις για περισσότερες εμφανίσεις δέχεται ο Αλέξης Τσίπρας ελέω Καρυστιανού
Εκπλήξεις στο πάνελ του Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη για Ιθάκη: Ανοιγμα σε όλη την κεντροαριστερά
