Στην αθωωτική απόφαση του δικαστηρίου για ακτιβιστές που παρείχαν ανθρωπιστική βοήθεια σε πρόσφυγες κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης στην Ελλάδα αναφέρεται με εκτενές άρθρο του ο βρετανικός Guardian, σε μια περίοδο που η ξενοφοβία σαρώνει όχι μόνο τη Βρετανία αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η βρετανική ιστοσελίδα οργανώσεις δικαιωμάτων από όλο τον κόσμο χαιρετίζουν την αθωωτική απόφαση σε μια δίκη – ορόσημο, κάποιοι όμως μιλούν για «γλυκόπικρη δικαίωση» καθώς οι αβάσιμες κατηγορίες εναντίον των ακτιβιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων «έχουν ουσιαστικά παραλύσει το σωτήριο έργο, την ώρα που άνθρωποι συνεχίζουν να πνίγονται στο Αιγαίο».
Ολόκληρο το κείμενο του Guardian:
«Οργανώσεις δικαιωμάτων χαιρετίζουν την αθώωση μετά από επτά χρόνια δίωξης εργαζομένων ανθρωπιστικής βοήθειας κατά την προσφυγική κρίση στην Ελλάδα
Δικαστήριο της Λέσβου απαλλάσσει εργαζόμενους ανθρωπιστικής βοήθειας από την κατηγορία της διακίνησης ανθρώπων – εξέλιξη που η Human Rights Watch χαρακτήρισε δικαίωση του σωτήριου έργου τους στη θάλασσα.
24 εργαζόμενοι ανθρωπιστικής βοήθειας, οι οποίοι αντιμετώπιζαν ποινές έως και 20 χρόνια φυλάκισης εάν κρίνονταν ένοχοι για διακίνηση μεταναστών προς την Ελλάδα, αθωώθηκαν από δικαστήριο στη Λέσβο. Η απόφαση έγινε δεκτή με επευφημίες, δάκρυα και κραυγές χαράς, καθώς η προεδρεύουσα δικαστής ανακοίνωσε τα λόγια που έβαλαν τέλος σε μια επταετή δικαστική δοκιμασία για τους ανθρωπιστές. Και οι 24 είχαν συμμετάσχει σε επιχειρήσεις διάσωσης στο νησί του Αιγαίου στο αποκορύφωμα της προσφυγικής κρίσης.
«Χρειάστηκαν 2.897 ημέρες για να αποδοθεί το προφανές από το σύστημα δικαιοσύνης», δήλωσε ο Ζαχαρίας Κεσσές, δικηγόρος έξι εκ των κατηγορουμένων. «Σήμερα, το τριμελές εφετείο κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου εξέδωσε μια θαρραλέα απόφαση». Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε χαρακτηρίσει τις διώξεις «τη μεγαλύτερη υπόθεση ποινικοποίησης της αλληλεγγύης στην Ευρώπη» και η διαδικασία παρακολουθούνταν στενά σε διεθνές επίπεδο.
Οργανώσεις δικαιωμάτων είχαν μιλήσει για μια υπόθεση-ορόσημο όσον αφορά τη μεταχείριση των ανθρωπιστών σε ολόκληρη την ήπειρο, σε μια περίοδο κατά την οποία η ανοχή προς το ανθρωπιστικό έργο έχει μειωθεί καθώς οι μεταναστευτικές πολιτικές έχουν σκληρύνει. Η Ελλάδα – κράτος πρώτης γραμμής – έχει κατηγορηθεί εδώ και χρόνια για βίαιες απελάσεις μεταναστών από τα χερσαία και θαλάσσια σύνορά της, με τις επαναπροωθήσεις να είναι ιδιαίτερα συχνές στο Αιγαίο. Η κεντροδεξιά κυβέρνηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη έχει χαρακτηρίσει τις πολιτικές αυτές «αυστηρές αλλά δίκαιες», αν και έχει αρνηθεί τις απελάσεις.
Ενόψει της ακροαματικής διαδικασίας της Πέμπτης – η οποία συνεχίστηκε έξι εβδομάδες μετά την έναρξη της ποινικής δίκης στη Μυτιλήνη – η Human Rights Watch χαρακτήρισε την υπόθεση «μια διεστραμμένη παραποίηση του σωτήριου ανθρωπιστικού έργου». Είχε καλέσει τις ελληνικές αρχές να αποσύρουν τις «αβάσιμες» κατηγορίες. «Οι αθωώσεις αποτελούν δικαίωση για τους κατηγορουμένους, αλλά είναι και πικρόγλυκες», δήλωσε η Έβα Κος, ανώτερη ερευνήτρια στο τμήμα Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας της οργάνωσης. «Αυτές οι καταχρηστικές διώξεις έχουν ουσιαστικά παραλύσει το σωτήριο έργο, την ώρα που άνθρωποι συνεχίζουν να πνίγονται στο Αιγαίο. Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να σταματήσουν να ποινικοποιούν την αλληλεγγύη, να βάλουν τέλος στις επαναπροωθήσεις και να δώσουν προτεραιότητα στη διάσωση ζωών».
Μεταξύ των κατηγορουμένων ήταν η Σάρα Μαρντίνι, η Σύρια πρόσφυγας που έγινε γνωστή μέσα από την ταινία του Netflix The Swimmers, και ο Σον Μπάιντερ, Γερμανικής καταγωγής Ιρλανδός, ο οποίος – όπως και η Μαρντίνι – πέρασε 100 ημέρες στη φυλακή μετά την απολογία του το 2018. Την εποχή των συλλήψεών τους, οι ηλικίες τους διέφεραν, με τους περισσότερους εργαζόμενους ανθρωπιστικής βοήθειας να είναι στα 20 και 30 τους χρόνια, αλλά ορισμένους να βρίσκονται στις αρχές των 70.
Ενωμένοι από την ίδια επιθυμία να βοηθήσουν, σε μια περίοδο που η τότε χρεοκοπημένη χώρα δυσκολευόταν να διαχειριστεί την εισροή Σύρων που διέφευγαν από τον εμφύλιο πόλεμο, όλοι είχαν προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες τους στον οργανισμό έρευνας και διάσωσης ERCI. Ο οργανισμός, που πλέον έχει διαλυθεί, είχε έδρα τη Λέσβο, ένα από τα νησιά που βρίσκονται πιο κοντά στις τουρκικές ακτές και που είχαν γρήγορα μετατραπεί σε πόλο έλξης προσφύγων.
Η ελληνική αστυνομία ισχυρίστηκε ότι οι εργαζόμενοι ανθρωπιστικής βοήθειας διευκόλυναν την παράνομη είσοδο μεταναστών παρακολουθώντας ναυτιλιακές ραδιοεπικοινωνίες και χρησιμοποιώντας κρυπτογραφημένες εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων για να λαμβάνουν εκ των προτέρων πληροφορίες σχετικά με τη θέση των σκαφών των διακινητών που αναχωρούσαν από τις τουρκικές ακτές. Μεταξύ των ελασσόνων κατηγοριών που αντιμετώπιζαν ήταν και αυτή της κατασκοπείας. Τον Ιανουάριο του 2023, δικαστήριο απέρριψε την κατηγορία αυτή λόγω ανεπαρκών αποδείξεων, με τους υποστηρικτές να χαιρετίζουν την απόφαση ως ένδειξη της αθωότητας των εθελοντών. Οργανώσεις δικαιωμάτων είχαν χαρακτηρίσει την κατηγορία «φάρσα».
Νωρίτερα, καταθέτοντας στο δικαστήριο, οι κατηγορούμενοι είχαν υποστηρίξει ότι αυτό στο οποίο συμμετείχαν ήταν νόμιμο έργο υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βοηθώντας ανθρώπους που βρίσκονταν σε μετακίνηση και συχνά κινδύνευαν να πνιγούν, στην προσπάθειά τους να φτάσουν σε ασφαλές μέρος. Αντιδρώντας στην απόφαση, ο Μπάιντερ δήλωσε: «Το δικαστήριο κατέληξε στη μόνη απόφαση που μπορούσε να λάβει σήμερα, με βάση το περιορισμένο νομικό υπόβαθρο των κατηγοριών και τα σαθρά στοιχεία που παρουσίασε ο εισαγγελέας».
Ο Μπάιντερ περιέγραψε τις εξοντωτικές συνέπειες μιας ζωής που τέθηκε σε αναμονή λόγω των παρατεταμένων ποινικών διαδικασιών. Συνελήφθη για πρώτη φορά σε ηλικία 24 ετών· σήμερα, ο ασκούμενος δικηγόρος είναι 31. «Είναι τεράστια ανακούφιση το ότι δεν θα περάσω τα επόμενα 20 χρόνια σε ένα κελί φυλακής, αλλά ταυτόχρονα είναι ανησυχητικό το ότι αυτό υπήρξε ποτέ ενδεχόμενο», είπε.
«Σήμερα κατέστη σαφές – όπως θα έπρεπε να ήταν πάντα – ότι η παροχή σωτήριας ανθρωπιστικής βοήθειας είναι υποχρέωση, όχι έγκλημα. Ότι η χρήση του WhatsApp είναι φυσιολογική, όχι απόδειξη εγκληματικότητας. Ότι η αγορά πλυντηρίων για έναν προσφυγικό καταυλισμό δεν καθιστά κάποιον νομιμοποιητή εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Αυτή η αθώωση πρέπει να αποτελέσει προηγούμενο».
Η Διεθνής Αμνηστία, η οποία είχε στείλει αντιπροσωπείες στη Λέσβο για να παρακολουθήσουν τη δίκη, δήλωσε ότι ελπίζει η απόφαση της Πέμπτης να στείλει ένα «ισχυρό μήνυμα» προς την Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες ότι «η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να προστατεύεται και να τιμάται, όχι να τιμωρείται».
Διαβάστε ακόμα
Η αλληλεγγύη επικράτησε: Αθώοι και οι 24 στη δίκη της Σάρα Μαρντίνι
