Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες της Mercosur συμφώνησαν στη δημιουργία μίας από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο. Η Ελλάδα, με μια γεωργία που απασχολεί πάνω από το 10% του εργατικού δυναμικού της, αντιμετωπίζει την πρόκληση να εξισορροπήσει τις ευκαιρίες για ποιοτικά προϊόντα με τους κινδύνους για τους πιο ευάλωτους κλάδους της.
Το εμπορικό χάσμα και οι ασύμμετρες σχέσεις
Τα στοιχεία της τελευταίας στατιστικής αποτυπώνουν μια έντονη ανισορροπία: οι ελληνικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται σε μόλις 34,5 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές ξεπερνούν τα 452 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας μια αναλογία 1 προς 13. Συνολικά, οι εξαγωγές της χώρας προς την περιοχή φτάνουν τα 109,3 εκατ. ευρώ και οι εισαγωγές τα 644,5 εκατ. ευρώ, με τη Βραζιλία και την Αργεντινή να πρωτοστατούν ως προμηθευτές. Αυτή η ανισότητα εγείρει ερωτήματα για το πραγματικό όφελος της συμφωνίας σε επίπεδο ελληνικής οικονομίας.
Βιοποικιλότητα και μεταφορικό κόστος
Η ελληνική παραγωγή διαθέτει μοναδικά προϊόντα που δεν μπορούν να παραχθούν στις χώρες της Mercosur, όπως η ελιά Καλαμών και ο κρόκος Κοζάνης. Η βιοποικιλότητα λειτουργεί ως φυσικό προστατευτικό τείχος, ενώ το υψηλό μεταφορικό κόστος περιορίζει την ανταγωνιστικότητα των εισαγόμενων προϊόντων σε αγροτικά είδη με χαμηλά περιθώρια κέρδους. Παρά τα όσα προβλέπει η συμφωνία, αυτά τα φυσικά και γεωγραφικά πλεονεκτήματα παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες επιβίωσης για τους ελληνικούς παραγωγούς.
Οι χαμένοι: κτηνοτροφία, ρύζι, μέλι και καλαμπόκι
Η συμφωνία ανοίγει τις εισαγωγές βόειου κρέατος, με αυξημένες ποσοστώσεις που αντιστοιχούν σε μόλις 1,6% της κατανάλωσης της ΕΕ, εντείνοντας τον ανταγωνισμό με προϊόντα που παράγονται σε εκτατικές φάρμες με χαμηλό κόστος και διαφορετικά πρότυπα ασφάλειας. Αντίστοιχα, η παραγωγή ρυζιού και μελιού απειλείται από εισαγωγές που μπορούν να καταρρίψουν τις τιμές. Το καλαμπόκι επηρεάζεται ακόμα περισσότερο, καθώς το κόστος παραγωγής στην Ελλάδα είναι σημαντικά υψηλότερο από αυτό των χωρών Mercosur, καθιστώντας δύσκολη τη διατήρηση κερδοφορίας.
Οι ελιές και τα όρια της προστασίας
Η συμφωνία προβλέπει σταδιακή κατάργηση των δασμών στις επιτραπέζιες ελιές εισαγόμενες από τις χώρες της Mercosur εντός επτά ετών, ενώ οι ευρωπαϊκές αγορές παραμένουν επιβαρυμένες. Η ασυμμετρία αυτή περιορίζει σημαντικά την πρόσβαση στις αγορές για τα ελληνικά προϊόντα, αναδεικνύοντας την ανάγκη για αυστηρότερη παρακολούθηση και αναθεώρηση των εμπορικών όρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Προστατευμένα προϊόντα και τα κενά της λίστας ΠΟΠ
Η συμφωνία θωρακίζει 344 προϊόντα τροφίμων και ποτών στην ΕΕ, εκ των οποίων 21 είναι ελληνικά. Ωστόσο, προϊόντα εκτός αυτής της λίστας, όπως η γραβιέρα Νάξου, παραμένουν ευάλωτα, με κίνδυνο απώλειας μεριδίου αγοράς. Παράλληλα, η επτάχρονη μεταβατική προστασία της φέτας επιτρέπει τη συνέχιση παραγωγής απομιμήσεων, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα των μέτρων προστασίας των ΠΟΠ προϊόντων.
Οι κερδισμένοι: κονσερβοποιία, ακτινίδια, ελαιόλαδο
Ορισμένοι τομείς βλέπουν σημαντικές ευκαιρίες. Η κατάργηση υψηλών δασμών για κονσερβοποιημένα ροδάκινα, η διεύρυνση των εξαγωγών ακτινιδίων και η προστασία από τρίτες χώρες δημιουργούν πλεονέκτημα για τα ελληνικά προϊόντα. Το ελληνικό ελαιόλαδο, ειδικά, αναδεικνύεται σε στρατηγικό προϊόν, καθώς η μείωση των δασμών στη Βραζιλία ενισχύει την ανταγωνιστικότητα έναντι χωρών όπως η Τυνησία και ανοίγει δρόμο σε αγορές υψηλής προστιθέμενης αξίας για premium ελαιόλαδα.
Ο διττός αντίκτυπος στον οινικό τομέα
Στον οινικό κλάδο, η συμφωνία ανοίγει νέες αγορές στη Νότια Αμερική, αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει την εισαγωγή φθηνών κρασιών από την Αργεντινή, κυρίως σε χύμα μορφή, που απειλούν τους ελληνικούς παραγωγούς. Το πλεονέκτημα εντοπίζεται στην ποιοτική διαφοροποίηση και την ισχυρή ταυτότητα των ελληνικών κρασιών, όμως απαιτείται συντονισμένη στρατηγική προώθησης για να μετατραπεί η ευκαιρία σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Υπηρεσίες και ελεγκτικοί μηχανισμοί
Η συμφωνία προσφέρει επίσης δυνατότητες στον τομέα των υπηρεσιών, με απελευθέρωση κεφαλαίων και αύξηση εξαγωγών μεταφορών. Παράλληλα, η αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών παραμένει αμφίβολη, δεδομένης της χρήσης γενετικά τροποποιημένων προϊόντων και ουσιών που δεν έχουν έγκριση στην ΕΕ, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των εισαγόμενων αγαθών.
Η συμφωνία, πέρα από οικονομικό εργαλείο, αποτελεί γεωπολιτική κίνηση της Ευρώπης προς τη Λατινική Αμερική, ενισχύοντας τον ρόλο της σε μια περιοχή που επηρεάζεται από την Κίνα και τις εμπορικές πολιτικές τρίτων χωρών. Για την Ελλάδα, η εφαρμογή της συμφωνίας σημαίνει συντονισμό στρατηγικής, αυστηρούς ελέγχους και προσεκτική επιλογή τομέων που μπορούν να επωφεληθούν.
Διαβάστε επίσης:
Λόρα: Ανοιχτό το ενδεχόμενο η 16χρονη να έχει φύγει από την Ελλάδα – Πώς μπορεί να τα κατάφερε
Κίνηση: Οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις «γονατίζουν» τον Κηφισό και όχι μόνο
