Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κατέληξαν σε ένα δύσκολο συμπέρασμα: οι Αμερικανοί είναι πλέον οι «κακοί». Καθώς οι ηγέτες των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για μια έκτακτη σύνοδο κορυφής την Πέμπτη, αυτή η εκτίμηση κυριαρχεί σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με εννέα διπλωμάτες της ΕΕ, όπως αναφέρει το Politico.
Οι αξιωματούχοι αυτοί προέρχονται από χώρες με διαφορετικούς βαθμούς ιστορικής προσκόλλησης στις ΗΠΑ και ξεκαθάρισαν ότι αυτός ο τρόπος σκέψης είναι ιδιαίτερα έντονος σε μέρη που παραδοσιακά είχαν τις στενότερες σχέσεις με την Ουάσινγκτον. Το αίσθημα φόβου και σκεπτικισμού παραμένει και η σύνοδος θα πραγματοποιηθεί κανονικά, παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αργά την Τετάρτη πως κατέληξε σε συμφωνία για τη Γροιλανδία και ότι τελικά δεν θα επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες — υπογραμμίζοντας ότι η συνάντηση έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή αντίδραση στο τελευταίο ξέσπασμα κρίσης.
Οι επιδιώξεις του προέδρου των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, τις οποίες παρουσίασε νωρίτερα μέσα στην ημέρα στο Νταβός της Ελβετίας, απαιτώντας «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτηση του νησιού, αποτέλεσαν την σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για πολλούς ηγέτες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της δεύτερης θητείας του, είχαν προσκολληθεί στην ελπίδα ότι οι χειρότεροι φόβοι τους για τη χώρα που έχει στηρίξει την ευρωπαϊκή ασφάλεια από το 1945 δεν θα επαληθεύονταν.
Όμως η στιγμή για ευγένειες «έχει τελειώσει» και «ήρθε η ώρα να σταθούμε απέναντι στον Τραμπ», δήλωσε στο BBC Radio ο Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας. Αρκετοί από τους απεσταλμένους με τους οποίους μίλησε το POLITICO για το άρθρο αυτό — όλοι υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης της εργασίας τους — είπαν ότι αισθάνονται προσωπικά προδομένοι, μερικοί έχοντας σπουδάσει και εργαστεί στις ΗΠΑ ή έχοντας υποστηρίξει στενότερους διατλαντικούς δεσμούς.
«Το Αμερικανικό μας Όνειρο πέθανε», είπε ένας διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα που συγκαταλέγεται στους πιο ένθερμους υποστηρικτές των διατλαντικών σχέσεων. «Ο Ντόναλντ Τραμπ το δολοφόνησε». Η συλλογική αυτή συνειδητοποίηση της Ευρώπης είναι πιθανό να φανεί στη σύνοδο — όχι μόνο σε πιθανές αποφάσεις για την προετοιμασία αντιποίνων στο εμπόριο κατά των ΗΠΑ, σε περίπτωση που ο Τραμπ αλλάξει ξανά πορεία και προχωρήσει στις διεκδικήσεις του για τη Γροιλανδία.
Θα είναι επίσης εμφανής στις δηλώσεις που αναμένεται να ανταλλάξουν οι ηγέτες μεταξύ τους κατ’ ιδίαν και στη συνέχεια δημόσια. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προανήγγειλε κάτι τέτοιο στην ομιλία του στο Νταβός, λέγοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και ότι «πρέπει να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν μας σέβονται και όταν δεν τηρούνται οι κανόνες του παιχνιδιού».
Περιορισμένη ανακούφιση
Η ομιλία του Τραμπ στο Νταβός, κατά την οποία χαρακτήρισε το αυτοδιοικούμενο νησί της Δανίας «δικό μας έδαφος», δεν βοήθησε να πέσουν οι τόνοι, μόλις 24 ώρες πριν από τη βιαστικά οργανωμένη συνάντηση στις Βρυξέλλες για να συζητηθεί η επόμενη αντίδραση στην αποσύνθεση της μεταπολεμικής τάξης.
Παρότι ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, οι κυβερνήσεις της ΕΕ δεν το θεώρησαν υποχώρηση, λόγω της σκληρότητας της γλώσσας του για την Ευρώπη γενικότερα και της σαφούς επιβεβαίωσης των προθέσεών του, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.
Ο Τραμπ τελικά υπαναχώρησε και από την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που θεωρούσε ότι του στέκονταν εμπόδιο στο ζήτημα της Γροιλανδίας, αλλά μέχρι τότε τα πράγματα είχαν ήδη προχωρήσει πολύ. «Το Αμερικανικό μας Όνειρο πέθανε», επανέλαβε διπλωμάτης της ΕΕ. «Ο Ντόναλντ Τραμπ το δολοφόνησε».
«Μετά το πήγαινε-έλα των τελευταίων ημερών, πρέπει τώρα να περιμένουμε και να δούμε ποιες ουσιαστικές συμφωνίες θα επιτευχθούν μεταξύ του [γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ] κ. Ρούτε και του κ. Τραμπ», δήλωσε ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας Λαρς Κλίνγκμπαϊλ στο γερμανικό ZDF. «Όποια λύση κι αν βρεθεί για τη Γροιλανδία, όλοι πρέπει να καταλάβουν ότι δεν μπορούμε να καθίσουμε πίσω, να χαλαρώσουμε και να είμαστε ικανοποιημένοι». Η στιγμή που ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε με δασμούς, το Σάββατο, ήταν εκείνη κατά την οποία το ρήγμα «έγινε πραγματικό», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ.
«Ίσως αυτή η κίνηση να μας δίνει μερικούς μήνες, ίσως να είναι κάτι πιο μόνιμο», είπε άλλος, αναφερόμενος στην αναδίπλωση του Τραμπ. «Νομίζω ότι η σημερινή ομιλία του [Τραμπ] θα δώσει τροφή για σκέψη στις περισσότερες, αν όχι σε όλες, τις πρωτεύουσες — με ή χωρίς δασμούς». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνόψισε το κλίμα στην ομιλία της στο Νταβός την Τρίτη: «Ο κόσμος έχει αλλάξει οριστικά», είπε. «Πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς μαζί του».
Στη σύνοδο, οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν την κατάσταση των διατλαντικών σχέσεων. Πριν από την υπαναχώρηση του Τραμπ στους δασμούς, ετοιμάζονταν να ζητήσουν από την Επιτροπή να προετοιμάσει το ισχυρότερο εμπορικό όπλο της ΕΕ κατά των ΗΠΑ, το Μέσο Αντι-Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), όπως ανέφερε το POLITICO την Τρίτη. Η ΕΕ δημιούργησε αυτό το «εμπορικό μπαζούκα» το 2023 για να αντιμετωπίσει την απειλή που αντιλαμβανόταν από εχθρικές χώρες, κυρίως την Κίνα, τις οποίες φοβόταν ότι χρησιμοποιούσαν τις αγορές και τις οικονομίες τους για να εκβιάσουν την ΕΕ. Η ιδέα ότι οι Βρυξέλλες θα το χρησιμοποιούσαν εναντίον των ΗΠΑ ήταν μέχρι πρότινος αδιανόητη.
«Ζούμε μια μεγάλη ρήξη της παγκόσμιας τάξης», είπε ανώτερος απεσταλμένος από χώρα που θεωρούνταν βασικός σύμμαχος των ΗΠΑ εντός της ΕΕ. Οι ηγέτες θα συζητήσουν την «απομείωση ρίσκου» από τις ΗΠΑ — όρος που μέχρι τώρα χρησιμοποιούνταν μόνο για τη σχέση της ΕΕ με το Πεκίνο. «Η εμπιστοσύνη έχει χαθεί», είπε.
Η «σύνοδος θεραπείας»
Η σύνοδος θα μοιάζει με «θεραπεία», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ που γνωρίζει την προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Θα δώσει την ευκαιρία στους ηγέτες να διαμορφώσουν μια συγκεκριμένη απάντηση στην ομιλία του Τραμπ στο Νταβός και στον μετέπειτα ισχυρισμό του ότι υπάρχει συμφωνία.
Η εκτίμηση ότι οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστο σύμμαχο διαμορφώθηκε σταδιακά. Οι πρώτες αμφιβολίες προέκυψαν όταν η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας στις αρχές Δεκεμβρίου, στην οποία δεσμευόταν να ενισχύσει «πατριωτικά ευρωπαϊκά κόμματα» εις βάρος της ΕΕ. (Αυτό ίσως εξηγεί γιατί ορισμένοι ηγέτες της ΕΕ, όπως ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας, εξακολουθούν να στηρίζουν τον Τραμπ.)
Στη συνέχεια, ο Τραμπ αναζωπύρωσε τη ρητορική του για τη Γροιλανδία, ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ισλανδία αποκάλεσε τον εαυτό του κυβερνήτη της 52ης πολιτείας των ΗΠΑ, και ο Τραμπ έστειλε επιστολή στον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στόρε, στην οποία ανέφερε ότι η μη απονομή του Νόμπελ Ειρήνης σήμαινε πως «δεν θα ένιωθε πλέον υποχρέωση να σκέφτεται αποκλειστικά την Ειρήνη».
Ένας ανώτερος απεσταλμένος της ΕΕ είπε ότι ήταν πεπεισμένος πως η επιστολή ήταν πλαστή. Η γνησιότητά της, όμως, επιβεβαιώθηκε. Δύο ανώτεροι διπλωμάτες συνέκριναν την τρέχουσα κατάσταση των ΗΠΑ με την περίοδο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Νομίζω ότι έχουμε ξεπεράσει το Μόναχο», είπε ο ένας, αναφερόμενος στη συνάντηση του 1938 όπου η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία κατευνάσαν τον Αδόλφο Χίτλερ επιτρέποντάς του να προσαρτήσει την Τσεχοσλοβακία. «Καταλαβαίνουμε ότι ο κατευνασμός δεν είναι πλέον η σωστή πολιτική».
Η απότομη πτώση του κύρους των ΗΠΑ ήταν ιδιαίτερα οδυνηρή για τη Δανία, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε «αχάριστη» στο Νταβός. Η Κοπεγχάγη έχει σοκαριστεί από τη συμπεριφορά του, καθώς επί δεκαετίες συγκαταλεγόταν στους πιο φιλικούς συμμάχους της Αμερικής. Η Δανία ανέπτυξε δυνάμεις για την υποστήριξη των ΗΠΑ σε μερικές από τις πιο επικίνδυνες εμπόλεμες ζώνες της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένης της επαρχίας Χελμάντ στο Αφγανιστάν, και υπέστη από τις μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές ανά κάτοικο.
«Τόσοι πολλοί από εμάς σπουδάσαμε στις ΗΠΑ, όλοι θέλαμε να δουλέψουμε εκεί», είπε ένας Δανός αξιωματούχος. «Αυτό είναι απλώς προδοσία».
ΠΗΓΗ: Politico
Διαβάστε ακόμα
Στο Νταβός ο Τραμπ ζήτησε την παράδοση της Ευρώπης
Τραμπ: Υπάρχει πλαίσιο συμφωνίας για τη Γροιλανδία – Παγώνουν οι νέοι δασμοί
Νταβός: Τραμπ κατά ΕΕ και ΝΑΤΟ – «Αν πείτε όχι για τη Γροιλανδία, θα το θυμόμαστε…»
