Η παγκόσμια προσοχή στρέφεται την προσεχή Παρασκευή στην Κωνσταντινούπολη, όπου ανώτατοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αναμένεται να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, σε μια σπάνια και κρίσιμη τετ α τετ αναμέτρηση. Με την περιοχή της Μέσης Ανατολής να θυμίζει πυριτιδαποθήκη και τον Πρόεδρο Τραμπ να κλιμακώνει τη ρητορική των στρατιωτικών απειλών, η Τεχεράνη έδωσε το «πράσινο φως» για διαπραγματεύσεις, θέτοντας όμως ως απαράβατο όρο την απομάκρυνση από την πολιτική των τελεσιγράφων. Ο Ιρανός Πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, ξεκαθάρισε ότι η χώρα του είναι έτοιμη για έναν δίκαιο διάλογο, αρκεί αυτός να διεξαχθεί σε ατμόσφαιρα απαλλαγμένη από «παράλογες προσδοκίες» και εκβιασμούς.
Το παρασκήνιο της συνάντησης και οι πρωταγωνιστές
Η σύνθεση της διπλωματικής αποστολής υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Από την αμερικανική πλευρά, η παρουσία του Στιβ Γουίτκοφ, ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, μαζί με τον Τζάρεντ Κούσνερ, καταδεικνύει την πρόθεση του Λευκού Οίκου για μια άμεση και προσωπική διαχείριση της κρίσης. Απέναντί τους θα βρεθεί ο έμπειρος Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ενώ το «παρών» θα δώσουν ως μεσολαβητές και εγγυητές αξιωματούχοι από την Τουρκία, το Κατάρ και την Αίγυπτο. Η επικοινωνία των δύο πλευρών, που σύμφωνα με πληροφορίες διεξάγεται ήδη μέσω άμεσων γραπτών μηνυμάτων, αποτελεί το τελευταίο ανάχωμα πριν από μια γενικευμένη σύρραξη.
Οι απαιτήσεις της Ουάσιγκτον και το φάσμα της επέμβασης
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει ένα αυστηρό πλαίσιο απαιτήσεων, το οποίο η Τεχεράνη καλείται να αποδεχθεί προκειμένου να αποφύγει τα χειρότερα. Στην κορυφή της αμερικανικής ατζέντας βρίσκεται ο οριστικός τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ο δραστικός περιορισμός των βαλλιστικών του πυραύλων και η παύση της χρηματοδότησης ένοπλων ομάδων στην ευρύτερη περιοχή. Η πίεση εντείνεται από την πρόσφατη ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, με μια «αρμάδα» να κινείται προς τον Περσικό Κόλπο, και τις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου που αφήνουν ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο επιβολής αλλαγής καθεστώτος, επικαλούμενος την εσωτερική καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν.
Διπλωματικοί ελιγμοί και το «χαρτί» της Μόσχας
Παρά τη σκληρή στάση της, η Τεχεράνη φαίνεται να αναζητά διεξόδους που θα της επιτρέψουν να υποχωρήσει χωρίς να χάσει το κύρος της. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου, προτείνοντας ωστόσο τη δημιουργία μιας περιφερειακής κοινοπραξίας για την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας. Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις παίζει και η Ρωσία, καθώς ο Αλί Λαριτζανί φέρεται να μετέφερε μήνυμα στον Βλαντιμίρ Πούτιν για την πιθανότητα μεταφοράς του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου σε ρωσικό έδαφος, μια πρακτική που είχε εφαρμοστεί και στη συμφωνία του 2015.
Ο φόβος για μια περιφερειακή ανάφλεξη
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς μια αποτυχία των συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη θα μπορούσε να βυθίσει τη Μέση Ανατολή σε ένα χάος άνευ προηγουμένου. Παρόλο που πολλοί γείτονες του Ιράν ανησυχούν για την περιφερειακή του επιρροή, ελάχιστοι επιθυμούν μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, μια σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν θα περιοριζόταν στα εθνικά σύνορα, αλλά θα προκαλούσε μια συλλογική αναστάτωση με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια και την οικονομία. Η Παρασκευή θεωρείται πλέον η ημέρα-ορόσημο που θα δείξει αν η διπλωματία μπορεί να επικρατήσει των όπλων.
Διαβάστε επίσης:
Ντόναλντ Τραμπ: Νέες απειλές για το Ιράν αν δεν υπάρξει συμφωνία
Ουκρανία, Ευρώπη και ΗΠΑ συμφώνησαν σε σχέδιο επιβολής εκεχειρίας
