Σε ένα νέο πεδίο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ τραπεζικού τομέα και καταναλωτών εξελίσσεται η πρόσφατη πρωτοβουλία της Εθνικής Τράπεζας να προχωρήσει σε μαζική αντικατάσταση των παραδοσιακών χρεωστικών καρτών με το νέο προϊόν «Dual Mastercard». Η κίνηση αυτή, η οποία συνοδεύεται από την επιβολή ετήσιας συνδρομής ύψους 6 ευρώ, έχει προκαλέσει σωρεία καταγγελιών στο διαδίκτυο, καθώς χιλιάδες πελάτες ενημερώνονται εκ των υστέρων ότι η δωρεάν κάρτα τους αντικαθίσταται από μία υβριδική (χρεωστική και πιστωτική) που επιφέρει πάγια οικονομική επιβάρυνση. Το ζήτημα προσλαμβάνει πλέον και πολιτικές διαστάσεις, φτάνοντας μέχρι το Κοινοβούλιο.
Η υβριδική παγίδα της «Dual Mastercard» και η απώλεια της δωρεάν χρήσης
Η ουσία της διαμάχης εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο η τράπεζα εισάγει τη νέα κάρτα στην αγορά. Σύμφωνα με τις επιστολές που λαμβάνουν οι πελάτες, οι υφιστάμενες Debit Mastercard που πλησιάζουν στη λήξη τους αντικαθίστανται αυτόματα από τη Dual Mastercard. Ενώ η νέα κάρτα διαφημίζεται για την ευελιξία της —καθώς επιτρέπει στον χρήστη να επιλέγει ανάμεσα σε χρεωστική και πιστωτική λειτουργία— αποσιωπάται το γεγονός ότι η κατοχή της πλέον δεν είναι δωρεάν. Το αναρτημένο τιμολόγιο της τράπεζας επιβεβαιώνει τη συνδρομή των 6 ευρώ, μια πρακτική που έρχεται να προστεθεί στις πρόσφατες χρεώσεις «τήρησης λογαριασμού» που κυμαίνονται από 0,6 έως 0,8 ευρώ μηνιαίως, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους καταθέτες.
Πολιτική παρέμβαση και ερωτήματα για τη νομιμότητα της συγκατάθεσης
Η πρακτική αυτή δεν έμεινε απαρατήρητη από την αντιπολίτευση, με 11 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, υπό την Πόπη Τσαπανίδου, να καταθέτουν επείγουσα ερώτηση προς τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Οι βουλευτές κάνουν λόγο για «τετελεσμένες αποφάσεις» και παραβίαση των αρχών της διαφάνειας, καθώς οι πολίτες καλούνται να πληρώσουν για ένα προϊόν που δεν ζήτησαν ποτέ ρητά. Επιπλέον, υπογραμμίζεται η ταλαιπωρία των καταναλωτών, οι οποίοι, προκειμένου να αποφύγουν τη χρέωση, υποχρεώνονται να εμπλακούν σε χρονοβόρες διαδικασίες ακύρωσης και επανέκδοσης απλής κάρτας, την οποία η τράπεζα φαίνεται να αποσύρει μονομερώς.
Αναλυτικά η ερώτηση:
«Σύμφωνα με πλήθος καταγγελιών πολιτών, η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος προχωρά το τελευταίο χρονικό διάστημα στην έκδοση και αποστολή καρτών τύπου Dual (χρεωστικής–πιστωτικής) προς πελάτες της, χωρίς να έχει προηγηθεί οποιαδήποτε σαφής, πλήρης και εξατομικευμένη ενημέρωσή τους. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η εν λόγω έκδοση πραγματοποιείται στο πλαίσιο αντικατάστασης υφιστάμενων χρεωστικών καρτών των πελατών, που βρίσκονται πλησίον της ημερομηνίας λήξης τους και δεν επιβαρύνονται από ετήσια συνδρομή.
Επισημαίνεται ότι οι πελάτες της Τράπεζας δεν έχουν κληθεί να παράσχουν τη συγκατάθεσή τους για την έκδοση της εν λόγω κάρτας, ούτε έχουν υποβάλει σχετική αίτηση, ούτε έχουν αποδεχθεί όρους σύμβασης που αφορούν προϊόν καταναλωτικής πίστωσης. Παρ’ όλα αυτά, ενημερώνονται εκ των υστέρων για την έκδοση της Dual κάρτας, αφού η σχετική απόφαση έχει ήδη ληφθεί και υλοποιηθεί μονομερώς από τη διοίκηση της Τράπεζας, γεγονός που τους φέρνει προ τετελεσμένων αποφάσεων.
Ιδιαίτερα προβληματικό είναι το γεγονός ότι, ενώ η έκδοση της κάρτας πραγματοποιείται χωρίς τη συναίνεση των πελατών, οι ίδιοι υποχρεώνονται στη συνέχεια να προβούν σε ενέργειες ακύρωσης, να απευθυνθούν σε καταστήματα ή τηλεφωνικά κέντρα και να αναμένουν νέες επανεκδόσεις καρτών, υφιστάμενοι σημαντική διοικητική και πρακτική ταλαιπωρία, για ένα προϊόν το οποίο ουδέποτε ζήτησαν.
Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη Dual κάρτα επιβαρύνεται με ετήσια συνδρομή και λοιπές χρεώσεις, γεγονός που συνεπάγεται άμεση οικονομική επιβάρυνση των πολιτών για τραπεζικό προϊόν που δεν επέλεξαν, δεν αιτήθηκαν και για το οποίο δεν παρείχαν ρητή συναίνεση.
Η πρακτική αυτή εγείρει σοβαρά ζητήματα συμμόρφωσης με τις αρχές της διαφάνειας και της ενημερωμένης συγκατάθεσης του καταναλωτή, όπως αυτές απορρέουν από την εθνική και ενωσιακή νομοθεσία περί προστασίας καταναλωτών, καθώς και ζητήματα επαρκούς εποπτείας εκ μέρους της Τράπεζας της Ελλάδος.
Η επιβολή τραπεζικών προϊόντων με οικονομικό κόστος χωρίς προηγούμενο ρητό opt-in των πολιτών πλήττει την εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τα όρια της μονομερούς εμπορικής πολιτικής των πιστωτικών ιδρυμάτων.
Με βάση τα παραπάνω,
Ερωτάται ο κ. Υπουργός:
- Έχει λάβει γνώση το Υπουργείο των καταγγελιών πολιτών σχετικά με την έκδοση καρτών Dual από την Εθνική Τράπεζα χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθεσή τους;
- Πώς αξιολογείται το γεγονός ότι οι πελάτες της Τράπεζας τίθενται προ τετελεσμένων αποφάσεων της διοίκησης, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα επιλογής;
- Θεωρεί το Υπουργείο σύμφωνη με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο την έκδοση τραπεζικού προϊόντος που ενσωματώνει πιστωτικό χαρακτήρα χωρίς προηγούμενη ρητή αποδοχή του καταναλωτή;
- Είναι νόμιμη και θεμιτή η επιβολή ετήσιας συνδρομής για τραπεζικό προϊόν που εκδόθηκε χωρίς αίτηση και χωρίς συναίνεση του πελάτη;
- Προτίθεται το Υπουργείο να ζητήσει από την Τράπεζα της Ελλάδος τη διερεύνηση της συγκεκριμένης πρακτικής;
- Ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η κυβέρνηση ώστε να διασφαλιστεί ότι κανένα τραπεζικό προϊόν με οικονομικό ή πιστωτικό κόστος δεν θα παρέχεται στους πολίτες χωρίς προηγούμενη, ρητή και αποδεδειγμένη συγκατάθεσή τους;
Οι Ερωτώντες/ώσες Βουλευτές
Τσαπανίδου Παρθένα (Πόπη)
Μαμουλάκης Χαράλαμπος (Χάρης)
Βέττα Καλλιόπη
Γιαννούλης Χρήστος
Δούρου Ειρήνη (Ρένα)
Ζαμπάρας Μιλτιάδης
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Νοτοπούλου Αικατερίνη
Παπαηλιού Γεώργιος
Ψυχογιός Γεώργιος»
