Από τη Λέσβο μέχρι την Πύλο και από το Φαρμακονήσι μέχρι τη Χίο, άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στο Αιγαίο και είναι σαν να συνηθίσαμε την είδηση. Σαν να μη μας ενοχλεί η μη τήρηση των νόμων και η παραβίαση διεθνών συνθηκών και στάνταρ ασφαλείας όπως πρέπει να γίνεται σε κάθε δυτικό κράτος.
Είναι χαρακτηριστικό ότι με βάση έγγραφο της Frontex, το οποίο δημοσιεύουμε σήμερα, όλα τα σκάφη του Λιμενικού είναι υποχρεωμένα να διαθέτουν και να λειτουργούν καταγραφικές (και όχι μόνο θερμικές) κάμερες για την καλύτερη επιτήρηση των συνόρων και την τήρηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η εικόνα είναι γνωστή και δυστυχώς επαναλαμβανόμενη: μητέρες, μωρά παιδιά, και νεαρά άτομα που αναζητούν μια καλύτερη ζωή, μακριά από πολέμους, μπαίνουν σε μια βάρκα και διακινδυνεύουν την ίδια τους τη ζωή στα χέρια κυκλωμάτων που κερδοσκοπούν σε βάρος τους.
Το «σκάφος του λιμενικού εμφανίστηκε μέσα στη νύχτα και πέρασε πάνω από τη βάρκα» καταγράφει μια μαρτυρία παρουσία διερμηνέα που παρείχε το ίδιο το νοσοκομείο της Χίου. Οι επιζώντες καταγγέλλουν ότι δεν προηγήθηκαν ηχητικά και φωτεινά σήματα. Το Λιμενικό, από την πλευρά του, ισχυρίζεται ότι το φουσκωτό έπεσε πάνω του. Κι εμείς μένουμε να μετράμε για άλλη μια φορά χαμένες ανθρώπινες ψυχές, με την απώλεια να γίνεται συνήθειά.
Οι 15 νεκροί της Χίου ήρθαν να προστεθούν στον ήδη βαρύ «απολογισμό» των πρώτων εβδομάδων του 2026, με τις 5 νεκρές εργαζόμενες στη «Βιολάντα», τους 7 νεκρούς οπαδούς του ΠΑΟΚ και τους δύο νεκρούς από την κακοκαιρία.
Να θυμίσουμε ότι η χώρα μας έχει καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) για τα pushbacks.
«Το αίτημα για δικαιοσύνη είναι επιτακτικό»
Ο Μίνως Μουζουράκης, δικηγόρος στην Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), δήλωσε στο NonPapers: «Το τραγικό και πολύνεκρο περιστατικό στη Χίο δεν είναι μεμονωμένο. Για ακόμα μια φορά, δεν αναπτύχθηκε επιχείρηση διάσωσης, που αποτελεί υποχρέωση των αρχών, αλλά μια επικίνδυνη πρακτική που κατέληξε και πάλι σε απώλεια ανθρώπινων ζώων. Η χώρα καταδικάζεται επανειλημμένως από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) τόσο για τις παραβιάσεις αυτές, όσο και για την αναποτελεσματική διερεύνησή τους: Safi κατά Ελλάδας (2022), Alkhatib κατά Ελλάδας (2024), Almukhlas κατά Ελλάδας (2025), F.M. κατά Ελλάδας (2025). Η χώρα έχει καταδικαστεί από το ΕΔΔΑ και για τη “συστηματική πρακτική” των παράνομων επαναπροωθήσεων προσφύγων: A.R.E. κατά Ελλάδας (2025). Το αίτημα για δικαιοσύνη είναι επιτακτικό».
Τι λέει σε έγγραφό της η Frondex για τις κάμερες στα σκάφη του Λιμενικού
Η έρευνα για την τραγωδία στα νερά της Χίου βρίσκεται σε εξέλιξη, με τις Αρχές να διατάσσουν Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) και τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης να συνεχίζονται. Η εμπειρία όμως έχει δείξει ότι οι αρχές πάλι δεν θα βρουν αποδεικτικά στοιχεία, μιας και για μια ακόμη φορά οι κάμερες δεν λειτουργούσαν αφού κάποιος τις έκλεισε ή δεν τις άνοιξε ποτέ.
Όμως σε επίσημο έγγραφό της η Frontex κάνει ρητή αναφορά:
Η Frontex, σε συνεργασία με το Fundamental Rights Office και τις ελληνικές αρχές, πρέπει να εργαστεί για την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται στο ελληνικό σχέδιο εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής χρήσης και πρόσβασης σε συσκευές καταγραφής βίντεο που χρηματοδοτήθηκαν από την Frontex, ώστε να καταγράφονται όλα τα περιστατικά και ειδικά αυτά που λαμβάνουν χώρα στα ελληνικά χωρικά ύδατα.
Και συνεχίζει, τονίζοντας ότι σκοπός είναι «να διασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση με τα πρότυπα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των επαναπροωθήσεων».
Μάλιστα, η Frontex απαιτεί να εξοπλιστούν όλα τα συγχρηματοδοτούμενα περιουσιακά στοιχεία της (σ.σ.: τα σκάφη) με εξοπλισμό καταγραφής, προκειμένου να εξασφαλιστεί η απαραίτητη διαφάνεια».
Αυτό επιβεβαιώνεται και από έγγραφα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας μέσω οργανώσεων και δημοσιογραφικών ερευνών, σύμφωνα με τα οποία η Frontex ζητούσε από τις ελληνικές αρχές και τα σκάφη να καταγράφουν τις δράσεις τους με βίντεο, καθώς αυτό θεωρείται μέρος της τεκμηρίωσης της επιτήρησης των συνόρων και της τήρησης θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν κάμερες στα σκάφη που λειτουργούν ως μηχανισμός λογοδοσίας, στη χώρα μας το μόνο που βλέπουμε είναι ένας μηχανισμός αδιαφάνειας. Για παράδειγμα, η Σουηδική Ακτοφυλακή (Kustbevakningen) χρησιμοποιεί κάμερες και καταγραφή σε επιχειρήσεις, με σαφή εσωτερικά πρωτόκολλα και με βάση την Αρχή Δημοσιότητας (offentlighetsprincipen).
Τα έγγραφα και το οπτικοακουστικό υλικό θεωρούνται δημόσια. Επομένως, το εκάστοτε βίντεο μπορεί να ζητηθεί και να χρησιμοποιηθεί από δημοσιογράφους/ελεγκτικούς μηχανισμούς. Η υψηλή λογοδοσία χάρη στην καταγραφή και τη δημόσια πρόσβαση λειτουργεί και υπέρ των πολιτών και της εμπιστοσύνης τους προς τις αρχές και υπέρ των ίδιων των στελεχών.
Το Λιμενικό πρέπει να σώζει ανθρώπους
Καθότι η λέμβος με τους μετανάστες και τις μετανάστριες είχε εισέλθει ήδη στα ελληνικά χωρικά ύδατα, οποιαδήποτε προσπάθεια αποτροπής της βάρκας αντίκειται στο διεθνές δίκαιο. Αυτό που επιβάλλεται να κάνει σε αυτή την περίπτωση το λιμενικό είναι να διασώσει τους ανθρώπους και να εγγυηθεί την ασφαλή μεταφορά τους στην ακτή.
Είναι τουλάχιστον περίεργο και άξιο αναφοράς ότι το σκάφος του λιμενικού φαίνεται σχεδόν ανέγγιχτο μετά από μια τέτοια σύγκρουση που είχε τουλάχιστον 15 νεκρούς. Η ιστορία έχει δείξει ότι σε τέτοιες περιπτώσεις το ελληνικό λιμενικό προσπαθεί να επαναπροωθήσει τη λέμβο, κάτι που συνιστά παράνομη πράξη.
Την ίδια ώρα, διεθνή μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για «ένα από τα χειρότερα ναυάγια της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια» (Reuters) και το BBC σημειώνει ότι: «το περιστατικό έρχεται εν μέσω του συνεχιζόμενου λεπτομερούς ελέγχου του τρόπου με τον οποίο η Ελλάδα χειρίζεται τη διέλευση μεταναστών μετά το ναυάγιο της Πύλου».
Ας μη μεγαλώσει κι άλλο ο αριθμός των νεκρών που στο υγρό νεκροταφείο της Μεσογείου. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2015 έως το 2025 έχασαν άδικα τη ζωή τους 3.148 άνθρωποι, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Ο Συνήγορος για τη διερεύνηση του περιστατικού με νεκρούς στη Χίο
Ο Συνήγορος του Πολίτη επισήμανε προς το Αρχηγείο του Λιμενικού Σώματος (Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ.) την ανάγκη αμερόληπτης και διεξοδικής διερεύνησης του περιστατικού σύγκρουσης σκάφους του Λιμενικού με σκάφος μεταναστών στη Χίο της 03.02.2026 που αριθμεί ήδη 15 νεκρούς και πολλούς τραυματίες, άνδρες, γυναίκες, δύο εγκύους μεταξύ αυτών, και παιδιά.
Υπενθύμισε, ότι σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Στρασβούργου σε καταδικαστικές αποφάσεις για τη χώρα μας, το πρωτεύον είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής σε επιχειρήσεις ελέγχου της παράνομης διέλευσης μεταναστών στα θαλάσσια σύνορα.
Διαβάστε ακόμη:
Χίος: Όλα τα περιστατικά σαν πολύ βαριά τροχαία καταγγέλλουν οι νοσηλευτές για την τραγωδία (βίντεο)
Σφοδρή σύγκρουση στη Βουλή για το πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο
Χίος: Στη Βουλή ο Κικίλιας την Παρασκευή για την πολύνεκρη τραγωδία
