Σε μια συνεδρίαση που αναμένεται να καθορίσει το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως χώρου προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε σήμερα μια σειρά ρηξικέλευθων μέτρων που αυστηροποιούν το πλαίσιο χορήγησης ασύλου. Η απόφαση αυτή, προϊόν μιας ιδιότυπης σύγκλισης μεταξύ των συντηρητικών και των δεξιών-εθνικιστικών παρατάξεων, σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια πιο «κλειστή» Ευρώπη, όπου η ταχύτητα των απελάσεων και η φύλαξη των συνόρων προτάσσονται της ατομικής αξιολόγησης των αναγκών προστασίας. Την ίδια στιγμή, η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να ακολουθήσει τον αντίθετο δρόμο, νομιμοποιώντας μισό εκατομμύριο μετανάστες, ανοίγει ένα νέο, απρόβλεπτο μέτωπο εσωτερικής αντιπαράθεσης στην καρδιά της ΕΕ.
Η θεσμοθέτηση των «ασφαλών χωρών» και το τέλος της αναμονής
Ο ακρογωνιαίος λίθος της νέας νομοθεσίας είναι η δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού καταλόγου «ασφαλών χωρών καταγωγής», που περιλαμβάνει κράτη όπως η Αίγυπτος, η Τυνησία, το Μαρόκο και η Ινδία. Η πρακτική σημασία αυτής της αλλαγής είναι τεράστια, καθώς οι αιτήσεις ασύλου από πολίτες αυτών των χωρών θα αντιμετωπίζονται πλέον με το τεκμήριο ότι δεν υφίσταται ανάγκη διεθνούς προστασίας. Οι διαδικασίες εξέτασης θα είναι εξπρές, ενώ εισάγεται η έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας», η οποία επιτρέπει στις αρχές να απορρίπτουν αιτήσεις ως απαράδεκτες, εάν ο αιτών θα μπορούσε να είχε ζητήσει προστασία σε άλλη χώρα κατά τη διάρκεια της διαδρομής του. Παράλληλα, οι αιτούντες χάνουν το δικαίωμα παραμονής στο έδαφος της ΕΕ κατά τη διάρκεια της εξέτασης της ένστασής τους, εφόσον εμπίπτουν στους νέους κανόνες.
Ταχύτερες απελάσεις και εξωτερικά κέντρα κράτησης
Η νέα στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα των επιστροφών. Οι αρχές αποκτούν πλέον διευρυμένες εξουσίες για την ταχεία απέλαση όσων οι αιτήσεις απορρίπτονται, ενώ ανοίγει ο δρόμος για τη δημιουργία κέντρων εξέτασης και επιστροφής σε χώρες εκτός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που υιοθετεί μοντέλα τα οποία μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακραία, αντανακλώντας τη στροφή της ΕΕ προς μια τεχκρατική και αποτρεπτική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Οι υποστηρικτές της κίνησης μιλούν για ρεαλισμό και προστασία της ευρωπαϊκής συνοχής, ενώ διεθνείς οργανώσεις, όπως η Διεθνής Αμνηστία, προειδοποιούν για κατάρρευση του διεθνούς δικαίου και θυσία της ατομικής αξιολόγησης στον βωμό των γεωπολιτικών σκοπιμοτήτων.
Το «αντάρτικο» του Πέδρο Σάντσεθ και η οργή των Βρυξελλών
Ενώ το Ευρωκοινοβούλιο οχυρώνεται, η Ισπανία φαίνεται να χαράζει μια μοναχική και προκλητική για τα δεδομένα των Βρυξελλών πορεία. Η πρόσφατη ανακοίνωση της κυβέρνησης Σάντσεθ για τη νομιμοποίηση 500.000 μεταναστών, οι οποίοι διέμεναν στη χώρα πριν από το τέλος του 2025, προκάλεσε άμεση και έντονη δυσφορία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αξιωματούχοι της ΕΕ εξέφρασαν στο Euronews σοβαρές επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η κίνηση αυτή αντιστρατεύεται το πνεύμα της κοινής πολιτικής και εκπέμπει «λάθος μήνυμα» στους διακινητές, την ώρα που η Ένωση πασχίζει να ενισχύσει την αποτροπή.
Οι φόβοι για τον Χώρο Σένγκεν και η επόμενη μέρα
Η ανησυχία στις Βρυξέλλες εστιάζεται κυρίως στη δευτερογενή μετακίνηση. Υπάρχει ο φόβος ότι οι μετανάστες που θα λάβουν άδεια διαμονής στην Ισπανία θα εκμεταλλευτούν το δικαίωμα ελεύθερης μετακίνησης 90 ημερών για να εγκατασταθούν παράνομα σε άλλα κράτη-μέλη. Η υπουργός Μετανάστευσης της Ισπανίας, Έλμα Σάιθ, υπεραμύνθηκε του μέτρου ως εργαλείου οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής, όμως ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων, Μάγκνους Μπρούνερ, καλείται πλέον να δώσει εξηγήσεις στο Ευρωκοινοβούλιο. Η συζήτηση για τον αντίκτυπο της ισπανικής απόφασης στον Χώρο Σένγκεν αναμένεται θυελλώδης, αναδεικνύοντας το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις εθνικές κυριαρχικές επιλογές και την ανάγκη για μια ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική.
Διαβάστε επίσης:
Έρευνα του Al Jazeera αποκαλύπτει τη χρήση απαγορευμένων όπλων στη Γάζα
Δημοσκόπηση Axios: Η ιστορική κατάρρευση των ακροκεντρώων
Κουκουλοφόροι του ICE: Και με δικαστική βούλα νόμιμες οι μάσκες που φορούν
