Η Χερσόνησος της Κορέας, τοποθετημένη γεωστρατηγικά μεταξύ Κίνας και Ιαπωνίας, υπήρξε επί αιώνες μήλον της έριδος για τις δύο αυτές περιφερειακές δυνάμεις. Το 1895, η Κορέα αποκτά την ανεξαρτησία της από την Κίνα, αλλά σχεδόν αμέσως μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης Ιαπωνίας και Ρωσίας, με τη δεύτερη να ηττάται στον Ρωσοϊαπωνικό Πόλεμο του 1904–1905. Η Συνθήκη του Πόρτσμουθ (1905) κατοχυρώνει την ιαπωνική επιρροή και εν τέλει, το 1910, η Κορέα προσαρτάται επισήμως στην Ιαπωνική Αυτοκρατορία.
Το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου φέρνει νέα δεδομένα. Η Συνδιάσκεψη της Γιάλτας (1945) ορίζει την απελευθέρωση της Κορέας από την Ιαπωνία και τη διαχείρισή της από ΗΠΑ και Σοβιετική Ένωση, οι οποίες αποφασίζουν την προσωρινή διαίρεση στον 38ο παράλληλο. Σύντομα δημιουργούνται δύο αντίπαλα καθεστώτα:
-
Στον Βορρά: Κιμ Ιλ Σουνγκ και το καθεστώς της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κορέας, με σοβιετική υποστήριξη.
-
Στον Νότο: Σίνγκμαν Ρι και η Δημοκρατία της Κορέας, με αμερικανική στήριξη.
Η Κορέα γίνεται πλέον μια διαιρεμένη χώρα και μια εύθραυστη ζώνη επαφής των δύο υπερδυνάμεων του Ψυχρού Πολέμου.
Η έναρξη της σύγκρουσης – Ιούνιος 1950
Στις 4 π.μ. της 25ης Ιουνίου 1950, ο βορειοκορεατικός στρατός διασχίζει αιφνιδιαστικά τον 38ο παράλληλο και επιτίθεται σε 11 σημεία. Μέσα σε τρεις ημέρες, η Σεούλ καταλαμβάνεται, ενώ οι δυνάμεις του Κιμ Ιλ Σουνγκ ελέγχουν σχεδόν ολόκληρη τη Νότια Κορέα, εκτός από μια στενή λωρίδα γύρω από το λιμάνι του Πουσάν.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ καταδικάζει την εισβολή. Με την Σοβιετική Ένωση απούσα λόγω μποϊκοτάζ, οι ΗΠΑ εξασφαλίζουν διεθνή στρατιωτική συνδρομή υπέρ της Νότιας Κορέας. Δεκαπέντε χώρες στέλνουν στρατεύματα και άλλες πέντε υγειονομική βοήθεια. Το γενικό πρόσταγμα αναλαμβάνει ο στρατηγός Ντάγκλας ΜακΆρθουρ.
Οι τέσσερις φάσεις του πολέμου
1η φάση (Ιούνιος – Σεπτέμβριος 1950): Βορειοκορεατική προέλαση
Η Βόρεια Κορέα σημειώνει ραγδαία επιτυχία, κατακτώντας τα περισσότερα εδάφη. Οι Νοτιοκορεάτες και οι πρώτες αμερικανικές δυνάμεις συγκρατούν τον εχθρό γύρω από το Πουσάν.
2η φάση (Σεπτέμβριος – Νοέμβριος 1950): Αντεπίθεση του ΟΗΕ
Οι Αμερικανοί αποβιβάζουν στρατεύματα στο Ίντσον και επανακαταλαμβάνουν τη Σεούλ. Οι δυνάμεις του ΟΗΕ προελαύνουν μέχρι τον ποταμό Γιαλού, στα σύνορα με την Κίνα.
3η φάση (Νοέμβριος 1950 – Ιανουάριος 1951): Κινεζική εμπλοκή
Η Κίνα εισέρχεται στον πόλεμο με 189.000 στρατιώτες, οι οποίοι προκαλούν συντριπτικά πλήγματα στις δυνάμεις του ΟΗΕ. Ο ΜακΆρθουρ ζητά την επέκταση του πολέμου στην Κίνα, οδηγείται όμως σε παύση και αντικαθίσταται από τον Μάθιου Ρίτζγουεϊ.
4η φάση (Απρίλιος 1951 – Ιούλιος 1953): Σταθεροποίηση και ανακωχή
Ακολουθούν δύο έτη φθοράς και στασιμότητας. Το μέτωπο παγιώνεται ξανά στον 38ο παράλληλο. Τον Ιούλιο του 1953 υπογράφεται ανακωχή χωρίς επίσημη συνθήκη ειρήνης.
Η ελληνική συμμετοχή
Η Ελλάδα, ανταποκρινόμενη στο κάλεσμα του ΟΗΕ, έστειλε Εκστρατευτικό Σώμα που αποτελούνταν από:
-
Ένα τάγμα πεζικού,
-
Ένα σμήνος μεταγωγικών αεροσκαφών,
-
Συνολικά 1.263 άνδρες.
Το τίμημα υπήρξε υψηλό: 187 νεκροί και 614 τραυματίες, ενώ η ελληνική παρουσία τιμήθηκε από τους Συμμάχους ως αξιόμαχη και πειθαρχημένη.
Ένας πόλεμος χωρίς τέλος
Ο Πόλεμος της Κορέας κόστισε πάνω από 2 εκατομμύρια ζωές (ορισμένοι υπολογισμοί κάνουν λόγο για 4 εκατομμύρια), μεταξύ στρατιωτών και αμάχων. Παρότι πέρασαν πάνω από 70 χρόνια, δεν έχει υπογραφεί ακόμη επίσημη συνθήκη ειρήνης. Η κατάσταση παραμένει νομικά εκκρεμής, με τη Νότια Κορέα να φιλοξενεί ακόμη χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες στην αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.
Η σύρραξη στην Κορέα θεωρείται σήμερα το πρώτο μεγάλο «θερμό» επεισόδιο του Ψυχρού Πολέμου, μια έμμεση αναμέτρηση ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης, και το πρόπλασμα των μετέπειτα γεωπολιτικών συγκρούσεων σε τρίτες χώρες.
