Λίγες ώρες μετά την απελευθέρωση των Σερρών, το 21ο Σύνταγμα της 7ης Μεραρχίας του Ελληνικού Στρατού έπαιρνε εντολή να κατευθυνθεί προς τη Δράμα. Οι Βούλγαροι, που είχαν καταλάβει την περιοχή από τον Οκτώβριο του 1912, υποχωρούσαν βιαστικά. Πριν όμως αποσυρθούν, σχεδίαζαν να τιμωρήσουν παραδειγματικά το ελληνικό στοιχείο που αντιστεκόταν. Το πρωί της 30ής Ιουνίου 1913, μια ίλη ιππικού της 10ης Μεραρχίας του βουλγαρικού στρατού, συνεπικουρούμενη από πεζικό και κομιτατζήδες, εισέβαλε στο χωριό Δοξάτο, 9 χλμ. από τη Δράμα. Το πρόσχημα ήταν οι επιθέσεις Ελλήνων προσκόπων, αλλά ο πραγματικός σκοπός ήταν ο αφανισμός ενός ελληνικού πληθυσμού που αποτελούσε εμπόδιο στα σχέδια εδαφικής κυριαρχίας της Σόφιας.
Σφαγή και ολοκαύτωμα
Η εισβολή συνοδεύτηκε από μαζικές εκτελέσεις αμάχων, εμπρησμούς και λεηλασίες. Οι επιδρομείς δεν έκαναν διακρίσεις: άνδρες, γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι σφαγιάστηκαν εν ψυχρώ. Περίπου 650 άνθρωποι εκτελέστηκαν — σχεδόν το ένα τρίτο των κατοίκων. Το χωριό παραδόθηκε στις φλόγες: 240 σπίτια και 80 καταστήματα καταστράφηκαν ολοσχερώς. Σύμφωνα με μαρτυρίες, ομάδες μουσουλμάνων του χωριού συνεργάστηκαν με τους Βουλγάρους, πεισμένοι ότι επίκειται συμμαχία Βουλγαρίας – Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Την επόμενη μέρα, ο ελληνικός στρατός μπαίνει στο Δοξάτο και στη Δράμα χωρίς μάχη. Αυτό που αντίκρισαν οι στρατιώτες ξεπερνούσε κάθε φαντασία: καμένα πτώματα, σκυλιά που κατασπάραζαν ανθρώπους, τοίχοι ποτισμένοι με αίμα. Η εικόνα ήταν συγκλονιστική ακόμη και για τα δεδομένα ενός πολέμου.
Οι Ευρωπαίοι καταγράφουν τις φρικαλεότητες του Δοξάτου
Η σφαγή του Δοξάτου απασχόλησε άμεσα τον διεθνή Τύπο, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της βουλγαρικής θηριωδίας. Ο Άγγλος πλοίαρχος Κάρνταλ γράφει στην Daily Telegraph:
«Κατά την είσοδον εις την πόλιν, το πρώτο όπερ προσέπεσεν εις τους οφθαλμούς μου, ήσαν αι αγέλαι κυνών καταβροχθιζόντων ανθρωπίνους σάρκας…»
Ο ανταποκριτής των Times του Λονδίνου, Κρόφοντ Πράις, μιλά για παιδιά με συντριμμένα κρανία από σπάθες ιππέων και γυναίκες σταυρωμένες στους τοίχους. Οι μαρτυρίες του επιβεβαιώθηκαν από δεκάδες επιζώντες και γιατρούς των νοσοκομείων. Η Il Secolo XIX της Ιταλίας περιγράφει με ανατριχιαστική λεπτομέρεια τη μεθοδική σφαγή και πυρπόληση. Σοκαριστική είναι και η περιγραφή του Ρώσου δημοσιογράφου Τορνόφ από τη Ρούσκιε Ούτρο, που κατέγραψε σωρούς πτωμάτων μισοθαμμένων, γυναίκες σε κατάσταση σοκ και παιδιά λογχισμένα στους αγρούς.
Το Δοξάτο ως σύμβολο μαρτυρίου
Το Ολοκαύτωμα του Δοξάτου δεν ήταν απλώς μια πολεμική θηριωδία. Ήταν μια προμελετημένη εθνοκάθαρση σε βάρος ελληνικού πληθυσμού, που έπρεπε να αφανιστεί για να μην αποτελεί εμπόδιο στα βουλγαρικά σχέδια στη Θράκη και τη Μακεδονία. Η καταστροφή του Δοξάτου καταγράφηκε από τον παγκόσμιο Τύπο και έπαιξε ρόλο στην καταδίκη της Βουλγαρίας για εγκλήματα πολέμου.
Το Δοξάτο πληρώνει βαρύ τίμημα και σε επόμενους πολέμους. Όμως η 30ή Ιουνίου 1913 παραμένει η πιο σκοτεινή σελίδα της ιστορίας του — ένα ελληνικό μαρτυρικό χωριό που μπήκε στον παγκόσμιο χάρτη όχι για τη γεωγραφία του, αλλά για την απανθρωπιά που υπέστη.
