Μια σπουδαία επιστημονική ανακάλυψη ανατρέπει όσα γνωρίζαμε για την καταγωγή των αρχαίων Αιγυπτίων. Επιστήμονες κατάφεραν να αποκωδικοποιήσουν πλήρως το DNA ενός άνδρα που έζησε μεταξύ του 2855 και του 2570 π.Χ., στην καρδιά του Παλαιού Βασιλείου, την εποχή που χτίζονταν οι πρώτες πυραμίδες.
Τα λείψανά του βρέθηκαν σε ένα μεγάλο αγγείο, θαμμένο σε λαξευτό τάφο στο Nuwayrat, 265 χλμ. νότια του Καΐρου. Παρά το γεγονός ότι δεν προερχόταν από βασιλική οικογένεια, η ταφή του υποδείκνυε άτομο υψηλού κύρους — και ίσως γι’ αυτό διατηρήθηκε τόσο καλά το γενετικό του υλικό.
Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι το 80% της καταγωγής του σχετίζεται με τον τοπικό πληθυσμό της Βόρειας Αφρικής, ενώ το υπόλοιπο 20% συνδέεται με τη Μεσοποταμία, δηλαδή τη σημερινή περιοχή του Ιράκ και του Ιράν. Για πρώτη φορά επιβεβαιώνεται γενετικά η μακρόχρονη αλληλεπίδραση Αιγύπτου–Ανατολής, που μέχρι τώρα αποδεικνυόταν μόνο από αρχαιολογικά ευρήματα.
Ο άνδρας εκτιμάται ότι έζησε μέχρι τα 60, μια ηλικία εξαιρετικά υψηλή για την εποχή, και έφερε σημάδια από σωματικά καταπονητική ζωή. Η στάση του σώματος και τα οστά του δείχνουν ότι καθόταν συχνά οκλαδόν και δούλευε σκυμμένος, πιθανόν ως αγγειοπλάστης.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature, προσφέρει για πρώτη φορά πλήρη γονιδιωματική εικόνα μη βασιλικού προσώπου της αρχαίας Αιγύπτου και ανοίγει τον δρόμο για πιο εκτεταμένη χαρτογράφηση των κοινωνικών και γενετικών στρωμάτων της εποχής. Όπως δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Adeline Morez Jacobs, «κάτω από το δίκτυο των ιδεών υπήρχε ένα δίκτυο ανθρώπων που μετακινούνταν και αλληλεπιδρούσαν με τον τοπικό πληθυσμό».
Η χρήση σύγχρονων τεχνικών εξαγωγής μικροσκοπικών δειγμάτων DNA, ακόμη και από οδοντικό ιστό, επιτρέπει πλέον την ανασύνθεση ιστορικών πληθυσμών, ακόμα και σε περιοχές όπου οι καιρικές συνθήκες κατέστρεφαν το γενετικό υλικό. Στόχος των επιστημόνων είναι τώρα να μελετηθούν περισσότερα άτομα από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και περιόδους.
Ένας ανώνυμος εργάτης, μέσα από ένα αγγείο και λίγα γραμμάρια DNA, «μιλά» σήμερα για τις ρίζες ενός από τους αρχαιότερους πολιτισμούς του κόσμου.
