Λίγες ημέρες πριν τη διορία της Παρασκευής 1ης Αυγούστου, ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσαν από το Turnberry της Σκωτίας μια συμφωνία-πλαίσιο που προβλέπει βασικό δασμό 15% για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Ο αρχικός φόβος για δασμούς 30% αποτράπηκε, γεγονός που θεωρήθηκε ανάσα σταθερότητας από τις ευρωαγορές.
Ο ίδιος ο Τραμπ μίλησε για «τη μεγαλύτερη όλων των συμφωνιών», ενώ η φον ντερ Λάιεν ανέφερε πως η συμφωνία προσφέρει «σταθερότητα» και «προβλεψιμότητα» στις εμπορικές σχέσεις. Παρά τη θετική υποδοχή, δεν δόθηκαν λεπτομέρειες γραπτής μορφής και αρκετές πτυχές παραμένουν αδιευκρίνιστες.
Ποια είναι τα βασικά σημεία του νέου πλαισίου Λάιεν – Τραμπ
- Σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά προϊόντα θα εισέρχονται στις ΗΠΑ με δασμό 15%, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, που έως τώρα πλήρωναν 27,5%, καθώς και των ημιαγωγών και φαρμακευτικών προϊόντων.
- Ο δασμός δεν προστίθεται σε υπάρχοντες συντελεστές αλλά αντικαθιστά τις προηγούμενες επιβαρύνσεις.
- Οι δασμοί για τα φαρμακευτικά και τους ημιαγωγούς ενδέχεται να αλλάξουν, καθώς οι ΗΠΑ διατηρούν την ευχέρεια να αποφασίσουν ξεχωριστά μετά τις εμπορικές έρευνες 232.
- Μηδενικοί δασμοί θα ισχύσουν για αεροσκάφη και εξαρτήματα, επιλεγμένα χημικά, γενόσημα, εξοπλισμό ημιαγωγών, αγροτικά προϊόντα, φυσικούς πόρους και πρώτες ύλες.
- Ο ευρωπαϊκός χάλυβας και αλουμίνιο παραμένουν στο 50%, αλλά προβλέπεται μελλοντική μείωση μέσω ποσοστώσεων.
Οι «κρυφές» δεσμεύσεις της Ευρώπης
Σύμφωνα με τις δηλώσεις Τραμπ, η ΕΕ δεσμεύτηκε να:
- Αγοράσει ενέργεια ύψους 750 δισ. δολαρίων μέσα σε 3 χρόνια.
- Επενδύσει 600 δισ. δολάρια σε αμερικανικές υποδομές.
- Ανοίξει τις αγορές των κρατών-μελών για εμπόριο με μηδενικούς δασμούς.
- Προχωρήσει σε μαζικές αγορές αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού.
Οι παραπάνω όροι, που δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί πλήρως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, φέρεται να άνοιξαν τον δρόμο για μειωμένους δασμούς στα φαρμακευτικά προϊόντα. Όπως σημειώνει το Bloomberg, η υπόσχεση για επενδύσεις στις ΗΠΑ αποτέλεσε κλειδί των διαπραγματεύσεων.
Αντιδράσεις και πολιτική ένταση
Η συμφωνία έτυχε θετικής υποδοχής από ηγέτες όπως ο Γερμανός Καγκελάριος Friedrich Merz και η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Giorgia Meloni, όμως εντός της ΕΕ οι φωνές αντίδρασης πληθαίνουν.
Ο Γάλλος Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, παρότι αναγνώρισε εξαιρέσεις υπέρ του γαλλικού κλάδου των οινοπνευματωδών, χαρακτήρισε τη συμφωνία «άνιση», προσθέτοντας πως «προσφέρει προσωρινή σταθερότητα, αλλά εις βάρος της ισορροπίας».
Στο ίδιο μήκος κύματος και το γερμανικό βιομηχανικό λόμπι, που προειδοποιεί ότι «η ΕΕ αποδέχεται έναν επικίνδυνο εμπορικό συσχετισμό», εκχωρώντας υπερβολικά ανταλλάγματα σε μια στιγμή πίεσης.
Πού οδηγεί η νέα εμπορική ισορροπία που συμφώνησαν Λάιεν – Τραμπ
Με βάση τις εκτιμήσεις του Bloomberg Economics, χωρίς τη συμφωνία, ο μέσος πραγματικός δασμός των ΗΠΑ θα ανέβαινε στο 18% από 13,5%. Με τη συμφωνία περιορίζεται στο 16%, αποφεύγοντας μια καταστροφική ανατίναξη των εμπορικών σχέσεων.
Όπως σχολίασε ο πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής Στίβεν Όλσον, «η ΕΕ έπαιξε ένα δύσκολο χαρτί όσο καλύτερα μπορούσε, αλλά ο Τραμπ δεν αντιλαμβάνεται την αξία των ισχυρών εμπορικών δεσμών. Έτσι, η ΕΕ κινήθηκε ως ουραγός, όχι ως εταίρος».
Πολλά μένουν να αποσαφηνιστούν, όμως το Turnberry κατέγραψε μια συμβολική εκεχειρία, που ίσως επαναπροσδιορίσει τις διατλαντικές οικονομικές ισορροπίες — με το τίμημα όμως να πληρώνεται στην ευρωπαϊκή πλευρά.
