Τον Νοέμβριο του 2022, η OpenAI – με την υποστήριξη της Microsoft – παρουσίασε το ChatGPT, ένα επαναστατικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που για πρώτη φορά έμοιαζε να γεφυρώνει ουσιαστικά την επικοινωνία ανθρώπου και μηχανής. Η δημόσια κυκλοφορία του σηματοδότησε για πολλούς την αρχή μιας νέας εποχής: η τεχνητή νοημοσύνη μπήκε δυναμικά στην καθημερινή ζωή, στην εργασία και στην οικονομία.
Τον Νοέμβριο του 2022, η OpenAI – με την υποστήριξη της Microsoft – παρουσίασε το ChatGPT, ένα επαναστατικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που για πρώτη φορά έμοιαζε να γεφυρώνει ουσιαστικά την επικοινωνία ανθρώπου και μηχανής. Η δημόσια κυκλοφορία του σηματοδότησε για πολλούς την αρχή μιας νέας εποχής: η τεχνητή νοημοσύνη μπήκε δυναμικά στην καθημερινή ζωή, στην εργασία και στην οικονομία.
Παρότι η OpenAI αναπτύσσει μοντέλα AI από το 2015, η εντυπωσιακή απήχηση του ChatGPT προκάλεσε παγκόσμια στροφή προσοχής. Η τεχνολογία δεν ήταν πια μέλλον — ήταν παρόν.
Η κινεζική απάντηση: R1 με κόστος 5 εκατομμύρια δολάρια
Τον Ιανουάριο του 2025, η κινεζική Deepseek παρουσίασε το R1, ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης αντίστοιχης ικανότητας, αλλά με δραστικά μικρότερο κόστος ανάπτυξης: μόλις 5,6 εκατομμύρια δολάρια, έναντι των 100 και πλέον εκατομμυρίων του ChatGPT. Η διαφορά εντυπωσίασε και ταυτόχρονα ανησύχησε τις αμερικανικές εταιρείες, καθώς θύμισε τον αιφνιδιασμό των ΗΠΑ από τη Σοβιετική Ένωση την εποχή του «Σπούτνικ».
Η τεχνητή νοημοσύνη έγινε ξανά σημείο γεωπολιτικής υπεροχής — και η Κίνα έδειχνε πως δεν προτίθεται να μείνει πίσω.
Κίνα: 5.000 εταιρείες και επενδύσεις δισεκατομμυρίων στον αγώνα της AI
Η άνοδος της Deepseek δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο. Η Κίνα στηρίζει περισσότερες από 5.000 εταιρείες AI, με συνολική αποτίμηση 84 δισ. δολαρίων. Μέχρι το 2023, η χώρα είχε επενδύσει πάνω από 103 δισ. δολάρια στον κλάδο, ενώ σήμερα οι συνολικές επενδύσεις φθάνουν τα 113 δισ. δολάρια.
Σύμφωνα με το Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών (NBER), ο κινεζικός ιδιωτικός τομέας έχει τοποθετήσει από το 2013 έως και το 2023 πάνω από 209 δισ. δολάρια στην τεχνητή νοημοσύνη. Για το 2024 μόνο, η ιδιωτική χρηματοδότηση άγγιξε τα 9,3 δισ. δολάρια — σημαντικό νούμερο, αλλά κατά πολύ χαμηλότερο από τις επενδύσεις των ΗΠΑ, που το ίδιο έτος ξεπέρασαν τα 109 δισ. δολάρια.
Moonshot AI και Kimi K2: ο «δεύτερος γύρος» της κινεζικής πρόκλησης
Σε αυτό το περιβάλλον υψηλής ταχύτητας, η Moonshot AI παρουσίασε πρόσφατα το μοντέλο Kimi K2, προκαλώντας εκ νέου διεθνές ενδιαφέρον. Ορισμένοι αναλυτές περιέγραψαν την εξέλιξη ως «νέο επεισόδιο Deepseek», εντείνοντας την αίσθηση ότι η Κίνα δεν αρκείται να ακολουθεί τις ΗΠΑ – αλλά διεκδικεί πλέον ενεργό ρόλο στην πρωτοπορία.
Η Ευρώπη προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί – έστω καθυστερημένα – να διεκδικήσει μέρος της παγκόσμιας πίτας. Τον Φεβρουάριο, η Κομισιόν ανακοίνωσε την πρωτοβουλία AI Champions Initiative, με στόχο την κινητοποίηση 200 δισ. ευρώ για επενδύσεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία 13 υπερμονάδων AI, με προϋπολογισμό 10 δισ. ευρώ, ώστε να ενισχυθεί η υπολογιστική ισχύς των ευρωπαϊκών υποδομών.
Η αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Χένα Βίρκουνεν, τόνισε πως η Ευρώπη διαθέτει 30% περισσότερους καταρτισμένους ερευνητές AI ανά κάτοικο σε σχέση με τις ΗΠΑ, αλλά η υστέρηση σε υποδομές και η ενεργειακή ακρίβεια αποτελούν σοβαρά εμπόδια στην ανάπτυξη.
Η κούρσα συνεχίζεται — και οι ισορροπίες μεταβάλλονται
Σε αυτό το σκηνικό, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα εργαλείο τεχνολογικής προόδου. Είναι ο νέος μοχλός πίεσης, επένδυσης, ανταγωνισμού και —ίσως— παγκόσμιας επιρροής. Με τις ΗΠΑ, την Κίνα και πλέον και την Ευρώπη να παίζουν δυνατά, η παγκόσμια κούρσα για την πρωτοκαθεδρία βρίσκεται μόλις στην αρχή.
