Η ανακοίνωση της πρόθεσης του Ντόναλντ Τραμπ να συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα στις 15 Αυγούστου για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, χαιρετίστηκε αρχικά από τους Ευρωπαίους ηγέτες. Ωστόσο, η απουσία πρόσκλησης τόσο προς το Κίεβο όσο και προς τους ίδιους, προκάλεσε έντονο προβληματισμό.
Η μη συμμετοχή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ενισχύει τους φόβους ότι οι δύο ηγέτες θα μπορούσαν να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της Ουκρανίας και της ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς διαβούλευση με τους άμεσα εμπλεκόμενους. Οι Ευρωπαίοι στέλνουν ξεκάθαρο μήνυμα: «Καμία απόφαση χωρίς το Κίεβο».
Ο φόβος για εδαφικές παραχωρήσεις
Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η συμφωνία μπορεί να περιλαμβάνει «ανταλλαγές εδαφών» προς όφελος και των δύο πλευρών – κάτι που για την Ουκρανία ισοδυναμεί με παραχώρηση σημαντικών τμημάτων της επικράτειάς της. Ο Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του διαμηνύουν ότι αυτό θα ενθάρρυνε τη ρωσική επιθετικότητα και θα υπονόμευε κάθε προοπτική βιώσιμης ειρήνης.
Η Μόσχα έχει ήδη προσαρτήσει μονομερώς την Κριμαία (2014) και τέσσερις περιφέρειες της ανατολικής και νότιας Ουκρανίας (Λουχάνσκ, Ντονέτσκ, Ζαπορίζια, Χερσώνα), χωρίς να τις ελέγχει πλήρως. Η Ρωσία απαιτεί από το Κίεβο να αποσυρθεί και από τα τμήματα που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο.
Η ευρωπαϊκή γραμμή: εγγυήσεις και κατάπαυση πυρός
Σε κοινή τους δήλωση, ηγέτες της Γαλλίας, Ιταλίας, Γερμανίας, Πολωνίας, Βρετανίας, Φινλανδίας και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τονίζουν ότι οποιαδήποτε λύση πρέπει να διασφαλίζει:
- Ακλόνητη κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.
- Ισχυρές, αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
- Έναρξη διαπραγματεύσεων μόνο με κατάπαυση του πυρός ή σαφή μείωση των εχθροπραξιών.
Όπως σημειώνουν, «η γραμμή του μετώπου δεν είναι σύνορο» και τα διεθνή σύνορα δεν πρέπει να αλλάζουν με τη βία.
Διπλωματικές κινήσεις και αντιπροτάσεις
Στο Chevening House στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος JD Vance συναντήθηκε με τον Βρετανό ΥΠΕΞ Ντέιβιντ Λάμι, Ουκρανούς εκπροσώπους και Ευρωπαίους αξιωματούχους για να συζητήσουν την ειρηνευτική πρωτοβουλία. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ευρωπαίοι κατέθεσαν αντιπρόταση που περιλαμβάνει κατάπαυση πυρός ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε άλλη κίνηση και αμοιβαία ανταλλαγή εδαφών μόνο με αυστηρές εγγυήσεις ασφαλείας.
Ο Αντρίι Γερμάκ, επικεφαλής του γραφείου Ζελένσκι, ευχαρίστησε τον Βανς για τον «σεβασμό όλων των απόψεων» αλλά επανέλαβε ότι το Κίεβο απορρίπτει κάθε παραχώρηση προς τη Ρωσία.
Σκεπτικισμός για την εφαρμογή
Αναλυτές όπως η Τατιάνα Στανοβάγια του Carnegie Russia Eurasia Center χαρακτηρίζουν την πρωτοβουλία Τραμπ – Πούτιν ως την πρώτη «ρεαλιστική απόπειρα» τερματισμού του πολέμου, εκφράζουν όμως αμφιβολίες για την εφαρμογή και προειδοποιούν για «καταστροφικές» συνέπειες εάν η Ουκρανία υποχρεωθεί σε υποχωρήσεις.
Στο πεδίο, οι μάχες συνεχίζονται σε μέτωπο άνω των 1.000 χιλιομέτρων, με τη Ρωσία να ελέγχει περίπου το 20% της χώρας αλλά χωρίς σημαντική πρόοδο στη θερινή επίθεση.
Το αμετακίνητο μήνυμα του Κιέβου
Ο Ζελένσκι, σε επαφές με ηγέτες όπως ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Κιρ Στάρμερ και ο Φρίντριχ Μερτς, επιμένει: «Η ειρήνη στην Ουκρανία δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς την Ουκρανία».
Στους δρόμους του Κιέβου, το μήνυμα είναι εξίσου ξεκάθαρο. «Κανένας στρατιώτης δεν θα δεχτεί να παραχωρήσει έδαφος» λέει η 51χρονη Ολέσια Πετρίτσκα, δείχνοντας τις εκατοντάδες μικρές σημαίες που τιμούν τους πεσόντες.
Η διπλωματική σκακιέρα είναι σε πλήρη εξέλιξη – αλλά οι κόκκινες γραμμές του Κιέβου παραμένουν αμετακίνητες.
