Κάθε Αύγουστο, η Ελλάδα καίγεται και μαζί της καίγεται και το δελτίο ειδήσεων. Ξεκινάμε πάντα με τις εικόνες από Canadair που πετούν χαμηλά, τους κατοίκους με λάστιχα, τα «συγκλονιστικά» drone πλάνα. Και κάπου ανάμεσα στις στάχτες, ξεκινά το γνωστό κουίζ ευθυνών: ποιος άναψε το φυτίλι;
- Του Δημήτρη Δραγώγια
Οι πέντε βασικοί ύποπτοι είναι σταθεροί εδώ και δεκαετίες, σαν μόνιμο καστ σε σαπουνόπερα. Η διαφορά είναι ότι το σενάριο αλλάζει ελάχιστα και οι αποδείξεις σπανίζουν.
Κλιματική κρίση: Ο πιο «καθώς πρέπει» ένοχος
Δεν μπορείς να τον συλλάβεις, δεν μπορείς να τον οδηγήσεις στον ανακριτή, αλλά γεμίζει ιδανικά τους τίτλους. Και πράγματι, η επιστήμη λέει πως η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος και η Μεσόγειος hotspot καύσωνα. Το 2024 ήταν το πιο ζεστό έτος στα χρονικά της ηπείρου.
Αλλά η κλιματική κρίση δεν κρατά αναπτήρα. Στήνει τη σκηνή — η σπίθα είναι σχεδόν πάντα ανθρώπινη.
Το δίκτυο Ηλεκτρισμού: Αν ψάχνεις έναν «ένοχο» με στατιστική πρωτιά, βρήκες τον ΔΕΔΔΗΕ.
Το 2024, βραχυκυκλώματα και αστοχίες γραμμών προκάλεσαν περισσότερη καμένη γη απ’ ό,τι η αμέλεια ή οι κεραυνοί: 13.420 εκτάρια.
Η φωτιά στον Βαρνάβα, πέρσι στις 11 Αυγούστου, ξεκίνησε από πτώση καλωδίου. Έφτασε μέχρι τα βόρεια προάστια, σκότωσε έναν άνθρωπο. Σήμερα, η εταιρεία υπόσχεται επτά φορές ταχύτερες υπογειοποιήσεις και «έξυπνους» μετρητές ως το 2030. Καλές οι υποσχέσεις, αλλά τα πεύκα δεν περιμένουν το επόμενο δεκαετές πλάνο.
Ο απρόσεκτος
Η κλασική φιγούρα του ελληνικού καλοκαιριού: καίει ξερόκλαδα με 8 μποφόρ, ανάβει τσιγάρο στο πευκοδάσος, πετάει πυροτεχνήματα από θαλαμηγό. Στην Ύδρα το 2024, ακριβώς αυτό έγινε — και κάηκε ολόκληρη πλαγιά.
Η Πυροσβεστική λέει ότι η αμέλεια είναι κάθε χρόνο η μεγαλύτερη κατηγορία στις συλλήψεις για πυρκαγιές. Όμως η «αμέλεια» ακούγεται πιο ανώδυνη από την πραγματικότητα: συχνά είναι απλή, ωμή βλακεία.
Ο μετανάστης
Ο πιο βολικός ένοχος για όποιον θέλει να αποφύγει την αλήθεια. Το αφήγημα «μας καίνε οι ξένοι» ζει και βασιλεύει, παρότι τα δικαστήρια το γκρεμίζουν ξανά και ξανά.
Στον Έβρο, το 2023, πολιτοφύλακες έδεσαν 13 ανθρώπους κατηγορώντας τους για εμπρησμό. Οι κατηγορίες κατέρρευσαν. Το μόνο που έμεινε ήταν μια καταδίκη των «σωτήρων» για παράνομη κατακράτηση. Παρά τα στοιχεία, η φήμη συνεχίζει να καίει πιο γρήγορα από τη λογική.
Ο εμπρηστής
Υπάρχει, αλλά πολύ λιγότερο απ’ όσο νομίζουμε. Στις πυρκαγιές με εξακριβωμένη αιτία, ο δόλος είναι μειοψηφία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται αυστηρές ποινές (ο Ποινικός Κώδικας τις αύξησε ήδη), αλλά ότι οι πραγματικοί «δράστες» των περισσότερων μετώπων δεν έχουν καμία σχέση με το στερεότυπο του μανιακού εμπρηστή που κρύβεται στο δάσος.
Το σκάνδαλο
Η εξιχνίαση… Εδώ είναι το σκοτεινό μυστικό: μόνο το 12,1% των πυρκαγιών των τελευταίων 20 ετών έχει τεκμηριωμένη αιτία. Το υπόλοιπο 87,9% μένει στο «άγνωστο». Χωρίς στοιχεία, η πρόληψη γίνεται ευχολόγιο.
Πάνω από 20 μεγάλες υποθέσεις του 2024, με θανάτους και τεράστιες ζημιές, σέρνονται ακόμη στα γραφεία των εισαγγελέων. Με αυτό τον ρυθμό, το επόμενο καλοκαίρι θα μας βρει να ξανακάνουμε την ίδια κουβέντα, πάνω από άλλες στάχτες.
Δεν χρειαζόμαστε άλλη μια λίστα με «φταίχτες».
Χρειαζόμαστε:
- Ηλεκτρικά δίκτυα που δεν βάζουν φωτιές.
- Δικαιοσύνη που δουλεύει σε μήνες, όχι χρόνια.
- Μηδενική ανοχή στην αμέλεια.
- Δεδομένα, όχι εικασίες.
Μέχρι τότε, το blame game θα παίζεται σε repeat. Κάθε Αύγουστο, κάθε χρόνο, με το ίδιο καστ, την ίδια πλοκή και το ίδιο φινάλε: καμένη γη, κουρασμένοι πυροσβέστες και μια χώρα που μαθαίνει πολύ αργά — ή δεν μαθαίνει καθόλου.
