Ο Άλφρεντ Χίτσκοκ αποτελεί έναν από τους πλέον εμβληματικούς δημιουργούς στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Ονομάστηκε «μετρ του σασπένς» όχι μόνο για την ικανότητά του να χτίζει αργά, σχεδόν βασανιστικά, την αγωνία, αλλά και για την αξεπέραστη δεξιοτεχνία του στη σκηνοθετική αφήγηση. Οι ταινίες του αποτέλεσαν σχολείο για γενιές κινηματογραφιστών και συνεχίζουν να επηρεάζουν τόσο την έβδομη τέχνη όσο και την ποπ κουλτούρα.
Από το Ιστ Εντ στο Χόλιγουντ
Γεννημένος στις 13 Αυγούστου 1899 στο Ιστ Εντ του Λονδίνου, ο Χίτσκοκ μεγάλωσε σε ένα αυστηρό οικογενειακό περιβάλλον. Ο πατέρας του, αυταρχικός έμπορος πουλερικών, διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τον χαρακτήρα του. Τα σχολικά του χρόνια σε ιησουιτικό κολέγιο υπήρξαν σκληρά, με εμπειρίες που σημάδεψαν την ψυχολογία του και αποτυπώθηκαν έμμεσα στη δουλειά του.
Αρχικά οραματιζόταν καριέρα μηχανικού, σπουδάζοντας στη Σχολή Μηχανικής και Ναυσιπλοΐας, ενώ παράλληλα εργαζόταν στην εταιρεία τηλεγραφίας Χένλεϊ. Η καλλιτεχνική του πλευρά εκδηλώθηκε γρήγορα, οδηγώντας τον στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και στη δημιουργία εικονογραφημένων διαλόγων για βωβές ταινίες στην αμερικανική Famous Players – Lasky.
Τα πρώτα βήματα και η γνωριμία που σημάδεψε τη ζωή του
Το 1922 πραγματοποίησε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με την ημιτελή ταινία «Number 13», ενώ παράλληλα γνώρισε την Άλμα Ρέβιλ, με την οποία παντρεύτηκε το 1926. Η Άλμα υπήρξε όχι μόνο σύντροφος ζωής, αλλά και πολύτιμη συνεργάτιδα στη δημιουργική του πορεία. Το 1925 γύρισε την πρώτη του ολοκληρωμένη ταινία μεγάλου μήκους, «Ο κήπος της ηδονής», και στα επόμενα χρόνια καθιερώθηκε στη Βρετανία με έργα όπως «Ο Ένοικος», «Εκβιασμός», «Ο άνθρωπος που γνώριζε πολλά» και «Τα 39 σκαλοπάτια».
Η κατάκτηση του Χόλιγουντ
Το 1939, με την προτροπή του Ντέιβιντ Σέλζνικ, ο Χίτσκοκ μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πρώτη του αμερικανική παραγωγή, η «Ρεβέκκα», του χάρισε την πρώτη υποψηφιότητα για Όσκαρ, ανοίγοντας τον δρόμο για μια μακρά περίοδο δημιουργικής ακμής. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος γέννησε έργα κατασκοπείας όπως «Ο ξένος ανταποκριτής», «Σαμποτέρ» και «Νοτόριους».
Η δεκαετία του ’50 θεωρείται η πιο παραγωγική και καλλιτεχνικά ώριμη περίοδός του, με αριστουργήματα όπως «Ο άγνωστος του Εξπρές», «Σιωπηλός μάρτυς», «Ο άνθρωπος που ήξερε πολλά» (δεύτερη εκδοχή), «Vertigo» και «North by Northwest».
Η απόλυτη κορύφωση: «Ψυχώ» και «Τα πουλιά»
Το 1960 κυκλοφόρησε το «Ψυχώ», ταινία που άλλαξε τα δεδομένα του κινηματογράφου τρόμου. Με προϋπολογισμό μόλις 800.000 δολάρια, έγινε η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία της καριέρας του, περιλαμβάνοντας την εμβληματική σκηνή του ντους που έμεινε στην ιστορία. Ακολούθησαν «Τα πουλιά», ένα αλληγορικό θρίλερ για την απειλή που έρχεται από το πουθενά, και «Μάρνι», που συνδύασε ψυχολογικό δράμα και σασπένς.
Ο Χίτσκοκ στην τηλεόραση και η κληρονομιά του
Παράλληλα με τον κινηματογράφο, ο Χίτσκοκ άφησε το στίγμα του στην τηλεόραση με τις σειρές «Alfred Hitchcock Presents» και «The Alfred Hitchcock Hour», όπου συχνά έκανε σύντομα, χιουμοριστικά και δηκτικά εισαγωγικά σχόλια. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την επιμέλεια λογοτεχνικών ανθολογιών τρόμου και μυστηρίου.
Η αναγνώριση υπήρξε διεθνής. Το 1980 η βασίλισσα Ελισάβετ τον έχρισε Ιππότη, τιμώντας μια καριέρα που είχε ήδη αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα. Στις 28 Απριλίου του ίδιου έτους, ο Σερ Άλφρεντ Χίτσκοκ έφυγε από τη ζωή στο Μπελ Ερ της Καλιφόρνιας, σε ηλικία 80 ετών.
Ένας αθάνατος δημιουργός
Σήμερα, ο Χίτσκοκ δεν θεωρείται απλώς σκηνοθέτης ταινιών μυστηρίου, αλλά ο άνθρωπος που καθόρισε την έννοια του κινηματογραφικού σασπένς. Η τεχνική του στο μοντάζ, η επιμονή του στον οπτικό συμβολισμό και η ικανότητά του να παίζει με την ψυχολογία του θεατή έχουν μετατραπεί σε αντικείμενο μελέτης σε κινηματογραφικές σχολές ανά τον κόσμο.
Οι ταινίες του παραμένουν ζωντανές, όχι μόνο για το μυστήριο και την αγωνία που προκαλούν, αλλά και για τον βαθύτερο σχολιασμό τους πάνω στον φόβο, την ενοχή, την επιθυμία και την ανθρώπινη φύση. Ο Άλφρεντ Χίτσκοκ υπήρξε —και παραμένει— ο αδιαφιλονίκητος αρχιτέκτονας του κινηματογραφικού τρόμου και της αγωνίας.
