Ο Άρης Βελουχιώτης, κατά κόσμον Θανάσης Κλάρας, παραμένει έως σήμερα μια από τις πιο εμβληματικές και αμφιλεγόμενες φυσιογνωμίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ, ο αντάρτης που έφερε το όπλο στον ώμο στα βουνά της Ρούμελης, δεν είναι απλώς μια ιστορική φιγούρα. Είναι ένα σύμβολο – για άλλους της αντίστασης, της λαϊκής αξιοπρέπειας και της μαχητικότητας, και για άλλους της βίας, του εμφυλίου μίσους και του «εθνικού διχασμού».
Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες τον θυμούνται κυρίως οι επικριτές του και αρκετά ακροδεξιά τρολ που ανεβάζουν στο διαδίκτυο διάφορα χυδαία σχόλια.
Αυτό ακριβώς το διττό φορτίο κάνει τον Άρη μια προσωπικότητα που προκαλεί «αναφυλαξία» στον δεξιό πολιτικό λόγο. Κάθε φορά που το όνομά του αναφέρεται σε δημόσιο διάλογο, ξυπνούν τα φαντάσματα της Ιστορίας: η Κατοχή, οι αντάρτικες μάχες, οι συγκρούσεις με τον ΕΔΕΣ, οι σκιές του Εμφυλίου. Για τη Δεξιά, ο Άρης είναι το «κόκκινο φάντασμα» που στοιχειώνει ακόμα το δικό τους εθνικό αφήγημα.
Κι όμως, για ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνικού λαού, ο Βελουχιώτης συμβολίζει την ανυποχώρητη αντίσταση απέναντι στον κατακτητή, την άρνηση της υποταγής και το πάθος για μια πιο δίκαιη κοινωνία. Οι εικόνες του, με τα μούσια, το χιτώνιο και το περίστροφο, έχουν χαραχτεί στη συλλογική μνήμη ως σύμβολα ανδρείας αλλά και απείθειας.
Η Δεξιά, ωστόσο, δεν μπορεί να τον «χωνέψει». Η ίδια η ύπαρξη του Άρη υπενθυμίζει ότι η Αντίσταση δεν ήταν υπόθεση ενός μόνο στρατοπέδου, αλλά κυρίως του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που συσπείρωσε εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες. Αυτή η ιστορική αλήθεια συνεχίζει να ενοχλεί, γιατί συγκρούεται με την «εθνικοφρονική» αφήγηση που κυριάρχησε για δεκαετίες μετά τον Εμφύλιο.
Ο θάνατός του, το 1945, στο φαράγγι του Φάγγου, δεν έσβησε το όνομά του. Αντίθετα, τον μετέτρεψε σε θρύλο. Κι όπως κάθε θρύλος, ζει και προκαλεί. Όσο κι αν προσπαθούν οι δεξιοί να τον ξορκίσουν, ο Άρης Βελουχιώτης θα παραμένει μια φιγούρα που δεν χωρά σε μισόλογα: για τους μεν ήρωας, για τους δε δαίμονας.
Το βέβαιο είναι ότι ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ θα συνεχίζει να «προκαλεί αναφυλαξία» σε όσους επιμένουν να ξεχνούν πως η Ιστορία δεν ξαναγράφεται με ψιμύθια, αλλά με αίμα και αγώνες.
