Πίσω από τα νούμερα της κυβερνητικής αισιοδοξίας για ανάπτυξη, πλεονάσματα και «ισχυρή Ελλάδα», κρύβεται μια πραγματικότητα πιο γήινη – πληθωρισμός, ακρίβεια και RRF που τελειώνει πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουμε.
Του Δημήτρη Δραγώγια
Το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού κατατίθεται στη Βουλή με φόντο μια αισιοδοξία που θυμίζει περισσότερο επικοινωνιακή στρατηγική παρά μακροοικονομική στατιστική. Στους αριθμούς όλα μοιάζουν να πηγαίνουν ρολόι – ή μάλλον, RRF ρολόι: ανάπτυξη 2,4%, πληθωρισμός υπό έλεγχο, πλεονάσματα σε τροχιά, ανεργία καθοδική. Μόνο που στα μικρά γράμματα των εκθέσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, της Κομισιόν και των οίκων αξιολόγησης, η πραγματικότητα είναι λιγότερο ευχάριστη.
Το οικονομικό επιτελείο ποντάρει σε ρυθμό ανάπτυξης 2,4% για το 2026. Ωραίο νούμερο, μόνο που η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος βλέπει 2,2% για φέτος, 1,9% για το 2026 και 2,1% για το 2027. Η οικονομία ήδη έχασε ταχύτητα στο δεύτερο τρίμηνο του 2025 (1,7% από 2,2% το πρώτο τρίμηνο), ενώ η κατανάλωση παραμένει συγκρατημένη. Οι πολίτες ξοδεύουν προσεκτικά, όχι επειδή έγιναν ξαφνικά πιο «Σπαρτιάτες», αλλά επειδή τα πραγματικά εισοδήματά τους έχουν ροκανιστεί από την ακρίβεια. Αν η κατανάλωση δεν κινείται, η ανάπτυξη είναι σαν αυτοκίνητο σε κατηφόρα με σβηστό κινητήρα – κυλάει, αλλά δεν πάει μακριά.
Ο πληθωρισμός: ο αόρατος φόρος
Ο πληθωρισμός παραμένει το πιο επίμονο νούμερο του ελληνικού μακροοικονομικού δράματος. Το οικονομικό επιτελείο προβλέπει 2,6% για το 2025 και 2,2% για το 2026. Όμως ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών θα είναι πιθανότατα υψηλότερος – γιατί πίσω από τις μέσες τιμές, η καθημερινότητα λέει άλλα. Σούπερ μάρκετ, ενοίκια, ενέργεια, υπηρεσίες – όλα κινούνται ανοδικά, ενώ οι αυξήσεις μισθών υπολείπονται. Η ακρίβεια έχει γίνει ο πιο ύπουλος τρόπος φορολόγησης: φέρνει υπεραπόδοση ΦΠΑ στο κράτος και μαρασμό στο πορτοφόλι του πολίτη.
Το πρωτογενές πλεόνασμα της χώρας προβλέπεται να αγγίξει φέτος το 4% του ΑΕΠ – πάνω από κάθε στόχο, πάνω κι από κάθε προσδοκία. Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου -Αυγούστου 2025 ήδη έχει φτάσει τα 8,5 δισ. ευρώ έναντι στόχου 4,9 δισ. ευρώ. Εντυπωσιακό; Ναι. Διατηρήσιμο; Όχι απαραίτητα. Γιατί η υπεραπόδοση οφείλεται κυρίως στα αυξημένα φορολογικά έσοδα από την ακρίβεια – δηλαδή, στο γεγονός ότι οι πολίτες πληρώνουν περισσότερο για τα ίδια προϊόντα. Είναι το γνωστό μακροοικονομικό παράδοξο: όσο πιο ακριβά ζούμε, τόσο πιο καλά πάει ο προϋπολογισμός.
Οι επενδύσεις και το Ταμείο Ανάκαμψης: το ρολόι χτυπά
Η κυβέρνηση ποντάρει σε αύξηση επενδύσεων πάνω από 10% για την επόμενη χρονιά, βασισμένη στο Ταμείο Ανάκαμψης. Μόνο που το 2026 είναι η τελευταία χρονιά εφαρμογής του RRF και οι Βρυξέλλες ήδη ψιθυρίζουν «κόψτε ό,τι δεν προλαβαίνει». Αν τα έργα δεν τρέξουν με ρυθμό Αττικής Οδού και παραμείνουν στη φάση των εγκαινίων χωρίς μπετό, το επενδυτικό αφήγημα θα έχει περισσότερο απόδοση επικοινωνιακή παρά οικονομική.
Οι εξαγωγές προβλέπεται να αυξηθούν κατά 4,5%, οι εισαγωγές κατά 4,6% – μια λεπτή ισορροπία που δείχνει ότι το εξωτερικό ισοζύγιο δύσκολα θα βελτιωθεί. Ο τουρισμός κρατάει, αλλά η βιομηχανία και η ναυτιλία κινούνται με φρένα. Η ανεργία προβλέπεται στο 8,6%, όμως πίσω από το νούμερο αυτό κρύβεται η ποιότητα της απασχόλησης: μερική, εποχική, χαμηλά αμειβόμενη. Μια οικονομία με εργαζόμενους που δουλεύουν χωρίς να ζουν καλύτερα, δεν είναι ακριβώς «success story» – είναι περισσότερο μια ευγενική υποσημείωση.
Το χρέος: Λεπτά περιθώρια
Το υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει νέα πρόωρη αποπληρωμή ύψους 5,29 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο, με στόχο να ξεχρεώσει τα δάνεια του πρώτου μνημονίου ως το 2031 αντί του 2041. Η πρόβλεψη για το χρέος είναι να πέσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ το 2026. Καλή είδηση, με την προϋπόθεση ότι οι αγορές θα παραμείνουν ήσυχες και τα πλεονάσματα δεν θα στηρίζονται σε προσωρινά «φουσκώματα». Γιατί οι διεθνείς συνθήκες αλλάζουν πιο γρήγορα από τα δελτία Τύπου του ΥΠΟΙΚ.
Οι αβεβαιότητες
Πίσω από τα νούμερα κρύβονται τρεις μεγάλες αβεβαιότητες:
- Πληθωρισμός: εάν ξαναπάρει φωτιά λόγω διεθνούς ενέργειας ή γεωπολιτικής έντασης, όλο το δημοσιονομικό οικοδόμημα θα πιεστεί.
- RRF: αν χαθούν κονδύλια, ο ρυθμός επενδύσεων πέφτει και μαζί του το αφήγημα της ανάπτυξης.
- Ευρύτερο περιβάλλον: ακρίβεια, πολεμικές εντάσεις, διστακτική Ευρώπη, αυστηρή ΕΚΤ – όλα είναι καύσιμα για νέους πονοκεφάλους.
Τα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας θυμίζουν αθλητή που τρέχει με δύο ρολόγια: το ένα γράφει επιδόσεις, το άλλο μετράει την αντοχή. Μέχρι το 2026, τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης θα κρατούν τον ρυθμό. Μετά, μένει η μηχανή που έχουμε φτιάξει μόνοι μας. Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι πόσο αισιόδοξος είναι ο προϋπολογισμός, αλλά πόσο ρεαλιστικός. Γιατί η αισιοδοξία φτιάχνει τίτλους, αλλά η αξιοπιστία πληρώνει λογαριασμούς.
Τα «μικρά γράμματα» της ελληνικής οικονομίας είναι αυτά που κανείς δεν διαβάζει αλλά όλοι πληρώνουμε. Πίσω από τους πίνακες και τα ποσοστά, υπάρχουν πολίτες που μετρούν μέρες, όχι μονάδες ΑΕΠ. Αν η χώρα θέλει πραγματικά να προχωρήσει, χρειάζεται λιγότερο θρίαμβο και περισσότερη λογιστική τιμιότητα.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η οικονομία – όπως και η ζωή – δεν κρίνεται από τα μεγάλα νούμερα, αλλά από τα μικρά ψιλά γράμματα που κρύβουν την αλήθεια. Και όσο πιο καθαρά τα διαβάζουμε, τόσο λιγότερο θα μας πονάνε.
Διαβάστε επίσης:
Θοδωρής Ελευθεριάδης: «Οκτώ ψέματα που λέγονται για τα Τέμπη»
«Μέχρι τέλους»: Χιλιάδες στο πλευρό του Πάνου Ρούτσι στο Σύνταγμα
