Η διεθνής οικονομική και πολιτική σκηνή βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, καθώς η Κίνα εξαπέλυσε μια «προληπτική αντεπίθεση» κατά των Ηνωμένων Πολιτειών χρησιμοποιώντας το πιο ισχυρό της όπλο: τις σπάνιες γαίες. Οι κυρώσεις αυτές, σε συνδυασμό με τις εντάσεις γύρω από το εμπόριο και τις επιπτώσεις του Covid-19, δημιουργούν έναν πραγματικό κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης, σύμφωνα με αναλυτές. . Η κίνηση αυτή, που θυμίζει έντονα τις αμερικανικές πρακτικές «εξαιρετισμού», έχει προκαλέσει την άμεση και οργισμένη αντίδραση του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απειλώντας με ολοκληρωτικό εμπορικό πόλεμο.
Οι σπάνιες γαίες (Rare Earth Elements – REE) δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο σπάνιες ως προς την αφθονία τους στον φλοιό της Γης, αλλά είναι σπάνιες στο να βρεθούν σε εκμεταλλεύσιμες συγκεντρώσεις και είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξορυχθούν και να επεξεργαστούν. Πρόκειται για μια ομάδα 17 χημικών στοιχείων: τα δεκαπέντε λανθανίδια (από το λανθάνιο έως το λουτέτιο), συν το σκάνδιο και τον ύττριο. Είναι κρίσιμα για τη σύγχρονη τεχνολογία, καθώς αποτελούν βασικά συστατικά σε smartphones, οθόνες, μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων, ανεμογεννήτριες, συστήματα καθοδήγησης πυραύλων και υψηλής τεχνολογίας άμυνας. Η Κίνα κυριαρχεί παγκοσμίως τόσο στην εξόρυξη όσο και στην επεξεργασία τους, δίνοντάς της τεράστια μόχλευση σε γεωπολιτικές συγκρούσεις.
Το Πεκίνο, εκμεταλλευόμενο μια περίοδο «σχετικής αδυναμίας» και «πρωτοφανούς δυσπιστίας» που περιβάλλει την Ουάσιγκτον – δυσπιστία που δεν έχει παρατηρηθεί τα τελευταία 35 χρόνια λόγω της ανατροπής του δικτύου συμμαχιών της Αμερικής – προχώρησε σε κυρώσεις στα στοιχεία σπάνιων γαιών. Η κίνηση αυτή έχει «στριμώξει την Αμερική στη γωνία», απειλώντας να «συντρίψει τις αγορές» και να «πυροδοτήσει άμεσα μια παγκόσμια ύφεση».
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην εξωεδαφικότητα των μέτρων: απαιτείται άδεια για οποιαδήποτε επανεξαγωγή που περιλαμβάνει 0,1% ή περισσότερο REE ή παράγωγων τεχνολογιών κινεζικής προέλευσης. Αυτή η διάταξη αντικατοπτρίζει τον κανόνα των ΗΠΑ για τα άμεσα ξένα προϊόντα, σηματοδοτώντας μια ευθεία ανταπόδοση στις κυρώσεις της Ουάσιγκτον.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αντέδρασαν με πανικό: ο δείκτης Standard & Poor’s 500 υποχώρησε κατά περίπου 2,7%, χάνοντας περίπου 700 δισεκατομμύρια δολάρια σε κεφαλαιοποίηση, ενώ ο Nasdaq Composite έχασε περίπου 3,6%. Η τιμή του οξειδίου του νεοδυμίου-πρασεοδυμίου αυξήθηκε κατά περίπου 15%.
Η Κίνα φέρεται να έχει προετοιμαστεί για μια αντιπαράθεση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια οικονομική κατάρρευση. Αντίθετα, οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν αιφνιδιαστεί, με την Ουάσιγκτον να μην διαθέτει «Σχέδιο Β πέρα από τις συνομιλίες».
Αν και οι ΗΠΑ έχουν στη διάθεσή τους πιθανά αντίμετρα αντεπίθεσης, αυτά θεωρούνται είτε υψηλής κλιμάκωσης είτε αναποτελεσματικά.
-Υψηλή Κλιμάκωση: Ως μέτρο «πράξης πολέμου» εξετάζεται η αφαίρεση υπηρεσιών ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, κάτι που θα διέκοπτε την πολιτική αεροπορική κίνηση προς και από την Κίνα.
-Αναποτελεσματικά Αντίποινα: Άλλα αντίμετρα, όπως η διακοπή της προμήθειας εξελιγμένων τσιπ για smartphones, θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικά, καθώς τα τσιπ αυτά μπορούν να αντικατασταθούν με λιγότερο αποδοτικά αλλά λειτουργικά εναλλακτικά.
Οι κυρώσεις στις σπάνιες γαίες θέτουν άμεσα τις αγορές αντιμέτωπες με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι χρηματιστηριακές αντιδράσεις αναμένεται να είναι σφοδρές.
Στον αντίποδα, ο Πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, φαίνεται να έχει το πλεονέκτημα, καθώς διατηρεί πλήρη έλεγχο στις εγχώριες αγορές. Οι αγορές της Κίνας χαρακτηρίζονται ως «σε μεγάλο βαθμό αποσυνδεδεμένες από την πραγματική οικονομία», ενώ η πολιτική ηγεσία εμφανίζεται «αδιάφορη για τις αντιδράσεις της αγοράς», επιτρέποντας στο Πεκίνο να χρησιμοποιήσει τις κυρώσεις ως μια καθαρά γεωπολιτική και οικονομική «βόμβα» υψηλής ακρίβειας.
Το επεισόδιο αυτό υπογραμμίζει τη μετατροπή της οικονομικής αλληλεξάρτησης σε πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης. Η κινεζική «νομική μάχη» καταδεικνύει ότι τα ορυκτά αντικαθιστούν τα πυρομαχικά ως μέσα εξαναγκασμού στη νέα γεωπολιτική σκακιέρα. Όπως σχολίασε η πρώην Υπουργός Εξωτερικών Μαντλίν Ολμπράιτ, οι ΗΠΑ είναι «το απαραίτητο έθνος». Πλέον, όμως, η παγκόσμια τάξη δείχνει ότι, δεν υπάρχουν «απαραίτητα έθνη», υπάρχουν σίγουρα όμως απαραίτητες πρώτες ύλες.
Με πληροφορίες από Asia Times
Διαβάστε επίσης:
Επικοινωνία Όρμπαν – Πούτιν για τις προετοιμασίες τις νέας συνάντησης στη Βουδαπέστη
