Νέες εστίες αποσταθεροποίησης απειλούν τα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς η περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρών πολιτικών αναταραχών, δικαστικών εξελίξεων και αυξημένης τουρκικής διείσδυσης.
Η δίκη των ηγετών του UCK στη Χάγη για εγκλήματα πολέμου έχει προκαλέσει νέο αναβρασμό. Ο Χακίμ Θάτσι, πρώην πρωθυπουργός και πρόεδρος του Κοσόβου, μαζί με τους Κάντρι Βεσέλι, Γιακούμπ Κρασνίτσι και Ρετζέπ Σελίμι, κατηγορούνται για περίπου εκατό δολοφονίες Σέρβων και σερβόφιλων, καθώς και για βασανιστήρια την περίοδο 1998-2000.
Η δίκη αυτή «αποκαθηλώνει βίαια» τον Θάτσι από το πάνθεον των εθνικών ηρώων, ο οποίος το 1999 είχε επιλεγεί από τη «συλλογική Δύση» ως ο καταλληλότερος ηγέτης για να καλύψει το κενό εξουσίας μετά τους ΝΑΤΟϊκούς βομβαρδισμούς. Η επιλογή αυτή, όπως τονίζεται, είχε ως τίμημα τη δίωξη των αμάχων Σέρβων. Ο Θάτσι, που κάποτε θεωρούνταν κλειδί για συνεννόηση με τον Σέρβο πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, φέρεται τώρα ως «αναλώσιμος» από τις δυνάμεις που τον έφεραν στην εξουσία.
Το πιο σοκαριστικό στοιχείο που στηρίζει τις διώξεις είναι τα πορίσματα της Έκθεσης Ντικ Μάρτι για εμπόριο οργάνων εκτελεσθέντων Σέρβων και Ρομά. Η υπόθεση έχει δημιουργήσει και εντάσεις μεταξύ Αλβανίας και Κοσόβου, καθώς ο τωρινός πρωθυπουργός του Κοσόβου επιδιώκει να αποστασιοποιηθεί από τον προκάτοχό του. Η υπερασπιστική γραμμή του Θάτσι, ο οποίος δηλώνει άγνοια, αμαυρώνει την υστεροφημία του, παρουσιάζοντάς τον ως ανίκανο στρατηγό.
Εν μέσω των δικαστικών εξελίξεων, το Κόσοβο διέρχεται κυβερνητική κρίση, καθώς ο Άλμπιν Κούρτι απέτυχε να εκλεγεί πρωθυπουργός, λαμβάνοντας 56 ψήφους αντί των απαιτούμενων 61. Τα αντιπολιτευόμενα κόμματα ασκούν δριμεία κριτική για τους χειρισμούς του στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, με το φάσμα των πρόωρων εκλογών να πλανάται.
Στο μεταξύ, η Τουρκία δυναμώνει τη θέση της στα Βαλκάνια, προμηθεύοντας με drones το Κόσοβο. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στη «νεο-οθωμανική» στρατηγική του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για παρέμβαση σε διενέξεις στον χώρο της παλαιάς Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Λαϊκή εξέγερση στη Σερβία
Παράλληλα, η Σερβία βρίσκεται σε αναβρασμό. Δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές τίμησαν τη μνήμη των 16 θυμάτων της κατάρρευσης της στέγης του σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ (1η Νοεμβρίου 2024). Το φοιτητικό κίνημα συμπαρέσυρε ανθρώπους όλων των ηλικιών, δυσαρεστημένους από τον αυταρχισμό, τον προσωποπαγή χαρακτήρα της κυβέρνησης Βούτσιτς, τη διαφθορά και τον νεποτισμό.
Το κίνημα χαρακτηρίζεται ως γνήσιο, από τα κάτω, μη ιεραρχικό, αναβιώνοντας τη γιουγκοσλαβική παράδοση της αυτοδιαχείρισης. Η μαχητικότητα και η πειθαρχία του φάνηκε στις τελετές της επετείου με 16λεπτη σιγή και στις μακρές πορείες προς το Νόβι Σαντ –ορισμένοι διένυσαν έως και 400 χιλιόμετρα– παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να ακυρώσει δρομολόγια μέσων μεταφοράς.
Η κυβέρνηση Βούτσιτς, αδυνατώντας να ασκήσει μόνο κατασταλτική πολιτική, κήρυξε ημέρα εθνικού πένθους, με τον πρόεδρο να συμμετέχει σε μνημόσυνη δέηση, μια κίνηση που έρχεται σε αντίθεση με τη βίαιη καταστολή προηγούμενων μηνών. Η «επαμφοτερίζουσα πολιτική» του Βούτσιτς, ο οποίος αρχικά χαρακτήρισε το κίνημα «τρομοκρατικό» και στη συνέχεια ζήτησε συγγνώμη, έχει απορριφθεί από τους φοιτητές που απαιτούν άμεσες εκλογές.
Υπάρχουν, ωστόσο, φόβοι ότι το κίνημα αυτό μπορεί να εργαλειοποιηθεί για να αποσταθεροποιηθεί η περιοχή, αν και το ίδιο αποφεύγει συνειδητά την ταύτιση με την αντιπολίτευση και τα φιλοδυτικά κόμματα, χρησιμοποιώντας κυρίως πατριωτικά και θρησκευτικά συνθήματα. Η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, χαιρέτισε τις «αλλαγές» στη Σερβία, ωστόσο ένα μεγάλο μέρος της σερβικής κοινωνίας εξακολουθεί να φοβάται μια ευρύτερη αποσταθεροποίηση.
Διαβάστε επίσης:
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απορρίπτουν τη συμμετοχή σε δύναμη σταθεροποίησης στη Γάζα
Τρία drones θεάθησαν πάνω από πυρηνικό εργοστάσιο στο Βέλγιο
Το Ισραήλ παρέλαβε το λείψανο του υπολοχαγού Γκόλντιν, πεσόντα στη Γάζα το 2014
