Από τις απέραντες εκτάσεις της ερήμου Ναμίμπ στην Αφρική έως τον Αίνο της Κεφαλονιάς στην Ελλάδα, περιοχές του πλανήτη πιστοποιούνται από τον Διεθνή Οργανισμό Σκοτεινού Ουρανού (DarkSky) ως «Καταφύγια» ή «Πάρκα Σκοτεινού Ουρανού». Η πιστοποίηση αυτή αναδεικνύει την παγκόσμια προσπάθεια για την προστασία του νυχτερινού ουρανού από τη φωτορύπανση, ένα φαινόμενο που, λόγω της αστικοποίησης, στερεί πλέον από την πλειονότητα των ανθρώπων τη θέα του Γαλαξία.
Η αυξανόμενη φωτορύπανση, αποτέλεσμα της υπερβολικής χρήσης τεχνητού φωτισμού, έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις. Δεν επηρεάζει μόνο την ανθρώπινη υγεία και την άγρια ζωή –όπως αποδεικνύει η εμπειρία στην έρημο Ναμίμπ, όπου η νυχτερινή οδήγηση απαιτεί προσοχή λόγω της άγριας πανίδας– αλλά συμβάλλει και στην κλιματική αλλαγή, ενώ παράλληλα μας στερεί το μεγαλείο του σύμπαντος. Υπολογίζεται ότι το 99% των κατοίκων μεγάλων βιομηχανικών περιοχών, όπως στις ΗΠΑ, δεν μπορεί πλέον να δει τον Γαλαξία.
Αντιμέτωπος με αυτό το παγκόσμιο πρόβλημα, ο DarkSky πιστοποιεί από το 2001 πάρκα, καταφύγια και κοινότητες, ευαισθητοποιώντας για την έλλογη χρήση φωτισμού. Μέχρι σήμερα, έχουν πιστοποιηθεί πάνω από 160.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα προστατευόμενης γης σε 22 χώρες.
Η Ελλάδα κατέχει πλέον τη δική της θέση στον χάρτη του αστροτουρισμού. Από το 2022, το Εθνικό Πάρκο Αίνου στην Κεφαλονιά, μέρος του Γεωπάρκου Κεφαλονιάς-Ιθάκης, είναι πιστοποιημένο ως Πάρκο Σκοτεινού Ουρανού. Οι μετρήσεις ποιότητας του νυχτερινού ουρανού στο εσωτερικό του Πάρκου δείχνουν τακτικά εξαιρετικό σκοτάδι, καθιστώντας το ιδανικό για αστροπαρατήρηση. Το Πάρκο διοργανώνει μάλιστα δωρεάν αστρονομικές βραδιές με τηλεσκόπια, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.
Εκτός από την Κεφαλονιά, υπάρχουν και άλλες περιοχές στην Ελλάδα με «αμόλυντους» ουρανούς, όπως το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου, τα Τζουμέρκα, τα Άγραφα και ο Πάρνωνας. Οι περιοχές αυτές εντοπίζονται μέσω διαδικτυακών χαρτών φωτορύπανσης, και αποδεικνύουν ότι, ακόμη και στη χώρα μας, αρκούν μερικά χιλιόμετρα ταξιδιού για να αντικρίσει κανείς το σύμπαν.
Για τους λάτρεις της αστροπαρατήρησης, εκτός από το σκοτάδι, ιδανικά μέρη παγκοσμίως θεωρούνται αυτά με υψομετρική θέση και ξηρό κλίμα, όπως η έρημος Ατακάμα στη Χιλή, το Aoraki Mackenzie στη Νέα Ζηλανδία και η Γιούτα στις ΗΠΑ. Σε αυτές τις τοποθεσίες, συχνά δεν απαιτούνται καν τηλεσκόπια. Η βασική προϋπόθεση είναι ουρανός χωρίς σύννεφα, χωρίς φεγγάρι, και φυσικά, κινητά τηλέφωνα στην τσάντα, καθώς η έκθεση στο φως απαιτεί έως και 20 λεπτά για την επαναπροσαρμογή των ματιών στο σκοτάδι.
