Ο πλανήτης Κρόνος, ορατός λίγο μετά τη δύση του ηλίου προς τα νοτιοανατολικά, λίγο κάτω από τον αστερισμό των Ιχθύων, εμφανίζεται αυτές τις μέρες με μια εντελώς διαφορετική όψη: οι διάσημοι και εντυπωσιακοί δακτύλιοί του μοιάζουν να έχουν εξαφανιστεί, δημιουργώντας ένα σπάνιο και εντυπωσιακό οπτικό τρικ.
Το φαινόμενο οφείλεται σε μια ασυνήθιστη ευθυγράμμιση, καθώς η Γη περνάει ακριβώς μέσα από το επίπεδο των δακτυλίων του Κρόνου. Αυτό σημαίνει ότι παρατηρούμε τις πελώριες αυτές δομές, οι οποίες αποτελούνται κυρίως από πάγο και βράχους, ακριβώς από το πλάι. Δεδομένου ότι το μέσο πάχος των δακτυλίων είναι μόλις περίπου 100 μέτρα, καθίστανται πρακτικά αόρατοι, ακόμα και με τη χρήση ενός ισχυρού τηλεσκοπίου. Οι παρατηρητές το μόνο που ίσως καταφέρουν να διακρίνουν είναι η λεπτή σκιά που ρίχνουν οι δακτύλιοι πάνω στον ίδιο τον πλανήτη.
Η σπάνια αυτή διάβαση από το επίπεδο των δακτυλίων επαναλαμβάνεται σε ομάδες κάθε περίπου 15 χρόνια. Ο λόγος για την περιοδική εξαφάνιση είναι το γεγονός ότι ο άξονας περιστροφής του Κρόνου, και συνεπώς και οι δακτύλιοί του, σχηματίζουν μια γωνία 26,7∘ σε σχέση με το επίπεδο της εκλειπτικής, δηλαδή το επίπεδο στο οποίο κινούνται οι πλανήτες. Καθώς ο Κρόνος διανύει τη μακρά τροχιά του γύρω από τον Ήλιο, η οποία διαρκεί σχεδόν 30 χρόνια, η οπτική γωνία από τη Γη αλλάζει, με αποτέλεσμα οι δακτύλιοι να φαίνονται να πλαταίνουν, να στενεύουν και τελικά να εξαφανίζονται.
Το ίδιο φαινόμενο είχε συμβεί και τον περασμένο Μάρτιο, ωστόσο τότε ο Κρόνος βρισκόταν πολύ κοντά στον Ήλιο όπως τον βλέπουμε από τη Γη, χανόμενος στη λάμψη του. Η τελευταία φορά που ήταν ορατή μια διάβαση από το επίπεδο των δακτυλίων ήταν το 1995 και το 1996, ενώ η επόμενη ευκαιρία για να παρατηρήσουμε τον Κρόνο «χωρίς δακτυλίους» δεν θα έρθει πριν από το 2038.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το φαινόμενο αυτό έχει προκαλέσει σύγχυση στους αστρονόμους ήδη από την εποχή του Γαλιλαίου. Όταν ο μεγάλος επιστήμονας παρατήρησε τον Κρόνο με το τηλεσκόπιό του το 1610, οι δακτύλιοι τον οδήγησαν στο λανθασμένο συμπέρασμα ότι ο πλανήτης ήταν στην πραγματικότητα τρία διαφορετικά σώματα. Τρία χρόνια αργότερα, όταν οι δακτύλιοι έγιναν αόρατοι λόγω της πλαγίας θέασης, ο Γαλιλαίος μπερδεύτηκε ακόμα περισσότερο, πιστεύοντας ότι τα τρία σώματα είχαν γίνει ένα. Η επανεμφάνισή τους λίγα χρόνια αργότερα τον έκανε να συμπεράνει ότι ο Κρόνος είχε κάποιου είδους «αφτιά». Η σύγχυση των αστρονόμων διήρκεσε μέχρι το 1659, όταν ο Ολλανδός μαθηματικός Κρίστιαν Χόυχενς κατανόησε και εξήγησε σωστά ότι αυτό που είχε δει αρχικά ο Γαλιλαίος ήταν ένα σύστημα δακτυλίων που περιβάλλουν τον πλανήτη.
Διαβάστε επίσης:
Σαντορίνη: Γιγάντιο κύμα μάγματος η αιτία των σεισμών
Αναζητώντας το απόλυτο σκοτάδι: Η Κεφαλονιά στον παγκόσμιο χάρτη του αστροτουρισμού
Ξέρξης και Τουταγχαμών: Ήταν το όπιο στοιχείο της καθημερινής τους ζωής;
