Σε μια εξαιρετικά σημαντική ανακάλυψη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Neuron, ερευνητές από το Weill Cornell Medicine αποκαλύπτουν ότι η υπέρταση προκαλεί εκτεταμένες βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία, τους νευρώνες και τη λευκή ουσία του εγκεφάλου, πολύ πριν η αύξηση της αρτηριακής πίεσης καταστεί μετρήσιμη με το πιεσόμετρο.
Η μελέτη, που διεξήχθη σε ποντίκια, ρίχνει φως στον μηχανισμό με τον οποίο η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί μείζονα παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση γνωστικών και νευροεκφυλιστικών διαταραχών, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, εξηγώντας γιατί οι υπερτασικοί ασθενείς διατρέχουν 1,2 έως 1,5 φορές αυξημένο κίνδυνο γνωστικών διαταραχών.
Πρόωρες αλλαγές σε κρίσιμους κυτταρικούς τύπους
Οι ερευνητές προκάλεσαν υπέρταση στα ποντίκια χορηγώντας την ορμόνη αγγειοτενσίνη, και στη συνέχεια ανέλυσαν τους κυτταρικούς τύπους του εγκεφάλου χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνολογίες ανάλυσης μεμονωμένων κυττάρων.
Ο δρ. Κοσταντίνο Ιαντέκολα, καθηγητής Νευροεπιστήμης και Νευρολογίας στο Weill Cornell Medicine και κύριος συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε ότι η έκταση των πρόωρων αλλαγών στα κύτταρα του εγκεφάλου εξαιτίας της υπέρτασης τους εξέπληξε. Μόλις τρεις ημέρες μετά τη χορήγηση της αγγειοτενσίνης – δηλαδή προτού καν αυξηθεί μετρήσιμα η αρτηριακή πίεση – παρατηρήθηκαν σημαντικές αλλαγές στη γονιδιακή έκφραση τριών κύριων κυτταρικών τύπων που εμπλέκονται στη σκέψη και τη μνήμη: τα ενδοθηλιακά κύτταρα, οι διάμεσοι νευρώνες και τα ολιγοδενδροκύτταρα. Τα ενδοθηλιακά κύτταρα, η εσωτερική «φόδρα» των αιμοφόρων αγγείων, παρουσίασαν πρόωρη γήρανση και χαμηλότερο μεταβολισμό.
Παράλληλα, παρατηρήθηκαν πρώιμα σημάδια αποδυνάμωσης του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Οι διάμεσοι νευρώνες, τα κύτταρα που ρυθμίζουν τα νευρικά σήματα, εμφάνισαν βλάβη, προκαλώντας ανισορροπία στη ροή των εγκεφαλικών σημάτων, παρόμοια με αυτή που παρατηρείται στη νόσο Αλτσχάιμερ. Τέλος, τα ολιγοδενδροκύτταρα, τα οποία παράγουν τη μυελίνη (την επικάλυψη των νευρικών ινών) σταμάτησαν να εκφράζουν σωστά τα γονίδια συντήρησης, οδηγώντας εν τέλει σε απώλεια της ικανότητας επικοινωνίας των νευρώνων. Ακόμη περισσότερες αλλαγές παρατηρήθηκαν την 42η ημέρα από την έναρξη του πειράματος, οι οποίες συνέπεσαν με σημαντική γνωστική φθορά.
Ελπιδοφόρο φάρμακο σε κλινική χρήση
Το γεγονός ότι υπάρχουσες αντι-υπερτασικές αγωγές έχουν μικρή επίδραση στη λειτουργία του εγκεφάλου υποδηλώνει ότι οι βλάβες μπορεί να προκαλούνται από παράγοντες ανεξάρτητους της ίδιας της υψηλής πίεσης, όπως σημείωσε ο δρ. Αντονι Πατσόλκο, συνεπικεφαλής της μελέτης.
Ωστόσο, οι ερευνητές εντόπισαν έναν ισχυρό σύμμαχο: το αντι-υπερτασικό φάρμακο λοσαρτάνη, το οποίο αναστέλλει τον υποδοχέα της αγγειοτενσίνης. «Σε ορισμένες μελέτες σε ανθρώπους, τα στοιχεία έχουν δείξει ότι οι αναστολείς του υποδοχέα της αγγειοτενσίνης μπορεί να είναι πιο χρήσιμοι για τη γνωστική υγεία σε σύγκριση με άλλα φάρμακα που μειώνουν την αρτηριακή πίεση», τόνισε ο δρ. Ιαντέκολα. Σε επιπρόσθετα πειράματα σε ποντίκια, η λοσαρτάνη φάνηκε να αναστρέφει τις πρώιμες αρνητικές επιδράσεις της υπέρτασης στα ενδοθηλιακά κύτταρα και στους διάμεσους νευρώνες.
Στόχος η θεραπεία
Τα νέα αυτά ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη φαρμάκων που θα επιτυγχάνουν «έναν σμπάρο δύο τρυγόνια»: τη μείωση της αρτηριακής πίεσης και παράλληλα την πρόληψη της γνωστικής φθοράς.
«Η κατανόηση σχετικά με το πώς η υπέρταση επηρεάζει τον εγκέφαλο σε κυτταρικό και μοριακό επίπεδο κατά τα πρώιμα στάδια της εμφάνισής της μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη θεραπευτικών στρατηγικών που θα πολεμούν τη νευροεκφύλιση στα υπερτασικά άτομα», κατέληξε ο δρ. Πατσόλκο.
Ο δρ. Ιαντέκολα υπογράμμισε, ωστόσο, ότι «ανεξαρτήτως της γνωστικής λειτουργίας, η θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης αποτελεί προτεραιότητα για την υγεία ολόκληρου του οργανισμού», καθώς η υπέρταση είναι κύρια αιτία βλαβών στην καρδιά και νεφρά.
Διαβάστε επίσης:
Βιταμίνες: Ποιες είναι η ασπίδα των γυναικών – Σε τι βοηθούν
Social media: Τι συμβαίνει στην ψυχική υγεία όταν κάνετε αποτοξίνωση μίας εβδομάδας
Ελιές: Η φυσική ασπίδα κατά της γήρανσης και της καρδιακής φθοράς
