Η βαθιά κρίση στέγασης που μαστίζει την Ευρώπη αποτελεί τη μεγαλύτερη πολιτική ευκαιρία για την αναγέννηση των προοδευτικών δυνάμεων και την αναχαίτιση της ανόδου της ακροδεξιάς, σύμφωνα με νέα έρευνα του Progressive Politics Research Network (PPRNet), η οποία δημοσιεύτηκε αρχικά στον Guardian. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αποτυχία των προοδευτικών κομμάτων να αντιμετωπίσουν τις αλματώδεις τιμές των κατοικιών και των ενοικίων τα τελευταία χρόνια έχει διαβρώσει την υποστήριξή τους και έχει τροφοδοτήσει την «αντι-συστημική» δυσφορία που εκμεταλλεύεται η ακροδεξιά. Η αντιστροφή αυτής της τάσης απαιτεί «πραγματική πολιτική βούληση» και αξιόπιστες λύσεις.
Αλματώδεις αυξήσεις και εκλογική απειλή
Σύμφωνα με την ανάλυση, η προσιτότητα της στέγασης έχει μετατραπεί σε κρίσιμο οικονομικό και πολιτικό ζήτημα. Μια έρευνα του Ευρωβαρόμετρου πέρυσι έδειξε ότι οι αυξανόμενες τιμές και το κόστος ζωής – με το κόστος στέγασης να είναι η μεγαλύτερη συνιστώσα – είναι πλέον τα σημαντικότερα ζητήματα που επηρεάζουν τις εκλογικές επιλογές των ψηφοφόρων ενόψει των ευρωεκλογών του 2024.
Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, οι μέσες τιμές κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50%, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά σχεδόν 25%. Στις μεγάλες πόλεις της ΕΕ, το κόστος στέγασης εκτινάχθηκε κατά περίπου 50% μόνο μεταξύ 2015 και 2023. Οι αυξήσεις αυτές έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τις αυξήσεις μισθών. Κατά μέσο όρο, το κόστος στέγασης αντιστοιχεί στο 20% του εισοδήματος των νοικοκυριών στην ΕΕ, με χώρες όπως η Ιρλανδία και η Δανία να βρίσκονται 80% πάνω από αυτόν τον μέσο όρο. Ο καθηγητής Aidan Regan του University College Dublin υπογραμμίζει: «Με αξιόπιστες λύσεις, τα προοδευτικά κόμματα μπορούν να ανακτήσουν αυτόν τον χώρο και να φέρουν τους ψηφοφόρους μαζί τους».
Η στέγαση ως κοινωνικό δικαίωμα
Το ρεπορτάζ επισημαίνει μια κρίσιμη μετατόπιση: η μεταπολεμική αντίληψη της στέγασης ως κοινωνικό δικαίωμα έχει αντικατασταθεί από ένα μοντέλο όπου την αντιμετωπίζει απλώς ως ιδιοκτησία. Αυτή η στροφή έχει συντελεστεί ακόμη και υπό κεντροαριστερές κυβερνήσεις, οι οποίες αντικατέστησαν τις πολιτικές κοινωνικής στέγασης και ελέγχου ενοικίων με μαζικές εκποιήσεις δημόσιας στέγασης και φορολογικές πολιτικές που ευνοούν την ιδιοκτησία. Ο Martin Vinæs Larsen του Πανεπιστημίου Aarhus έφερε ως παράδειγμα τη Δανία, όπου η δραματική επιβράδυνση στην κατασκευή κοινωνικών κατοικιών μετά τη δεκαετία του 1980 οφείλεται εν μέρει στους Σοσιαλδημοκράτες, αντανακλώντας αλλαγές στο εκλογικό τους σώμα. Ωστόσο, η κλίμακα της σημερινής κρίσης δημιουργεί «μια πραγματική ευκαιρία» για τις προοδευτικές δυνάμεις, καθώς πολλοί παραδοσιακά αριστερόστροφοι ψηφοφόροι (όπως δάσκαλοι και νοσοκόμοι) αποκλείονται πλέον από τις μεγάλες πόλεις.
Η Ελληνική πραγματικότητα
Σε αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η κρίση στέγασης βρίσκεται σε οξεία φάση, με φαινόμενα όπως η εκτίναξη των ενοικίων και η αδυναμία των νέων να αποκτήσουν ιδιόκτητη κατοικία να κυριαρχούν. Παρόλο που ιστορικά η Ελλάδα είχε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκτησίας στην ΕΕ (ξεπερνώντας το 75%), η άνοδος του κόστους, σε συνδυασμό με την έλλειψη σοβαρών πολιτικών κοινωνικής στέγασης και την επίδραση της Golden Visa και των βραχυχρόνιων μισθώσεων (τύπου Airbnb) στην αγορά, έχει καταστήσει τη στέγαση πιο απρόσιτη από ποτέ για την πλειοψηφία του πληθυσμού.
Προς το μέλλον
Η αντιμετώπιση του φαινομένου στην Ελλάδα, με μέτρα που αφορούν τη ρύθμιση των μισθώσεων και τη δημιουργία πραγματικά προσιτής στέγασης, ειδικά για τους νέους, θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στα προοδευτικά κόμματα, όπως ακριβώς υποστηρίζουν οι ερευνητές για την υπόλοιπη Ευρώπη.
Η έρευνα προτείνει λύσεις που μπορούν να καταστήσουν την κοινωνική στέγαση ξανά ένα καθολικό αγαθό και όχι απλώς ένα δίχτυ ασφαλείας. Αυτές περιλαμβάνουν την επέκταση της πρόσβασης σε προσιτή ιδιοκτησία, η οποία θα είναι αποδεσμευμένη από την κερδοσκοπία, καθώς και την μείωση των ενοικίων. «Τα πολιτικά οφέλη θα είναι πραγματικά για τα κόμματα που μπορούν να κάνουν την ιδιοκτησία προσιτή, προσβάσιμη και αποδεσμευμένη από την κερδοσκοπία», καταλήγει ο Regan. Οι προοδευτικές δυνάμεις καλούνται να επιστρέψουν στις ρίζες τους εάν θέλουν να ανακτήσουν ξανά την εκλογική τους επιρροή.
Με πληροφορίες από The Guardian
Διαβάστε επίσης:
Η αδιανόητη δήλωση Κάλλας φέρνει το ναζισμό στο κέντρο των Βρυξελλών (βίντεο)
WSJ: Διέρρευσε το άκρως απόρρητο σχέδιο της Γερμανίας για πόλεμο με τη Ρωσία
Νέα Αριστερά: Αν δεν βγαίνετε τον μήνα… δεν φταίτε εσείς – Φταίει η κυβέρνηση
