Η δημόσια συζήτηση στον καλλιτεχνικό κόσμο έχει φουντώσει τα τελευταία 24ωρα, μετά την αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Γιώργου Χατζιδάκι, γιου και κληρονόμου του αείμνηστου Μάνου Χατζιδάκι, ότι δεν έχει δώσει άδεια για την προγραμματισμένη παγκόσμια περιοδεία – αφιέρωμα στον πατέρα του και τον Μίκη Θεοδωράκη, με βασικούς ερμηνευτές τη Νατάσσα Μποφίλιου και τον Γιάννη Χαρούλη, και ότι έχει προβεί σε νομικές ενέργειες.
Η εξέλιξη αυτή έχει διχάσει δημιουργούς και κοινό, εστιάζοντας στο ηθικό πλεονέκτημα και τον τρόπο διαχείρισης του ανεκτίμητου έργου του μεγάλου συνθέτη.
Οι αντιδράσεις προς τους καλλιτέχνες, Νατάσσα Μποφίλιου και Γιάννη Χαρούλη, και την παραγωγή της περιοδείας, πηγάζουν κυρίως από τρία σημεία: τον μη σεβασμό στην ρητή άρνηση του Γιώργου Χατζιδάκι να παραχωρήσει την άδεια χρήσης των έργων του πατέρα του (το Ηθικό Δίκαιο του Κληρονόμου), την κριτική για την αισθητική και την εμπορευματοποίηση (το Αισθητικό Κριτήριο και η «Εμπορευματοποίηση»), καθώς και την αντίφαση του να απαγορεύεται μια περιοδεία ενώ επιτρέπονται διαφημίσεις (η Επιλεκτική Χρήση έναντι Απαγόρευσης).
Οι επικριτές κάνουν λόγο για καταπάτηση του πνευματικού δικαιώματος του δημιουργού (μέσω του κληρονόμου του), ειδικά εφόσον η περιοδεία προωθείται με το όνομα του Χατζιδάκι. Η περιοδεία, αν και φέρει τον τίτλο «The Music of Greece», αγνοεί την επιθυμία του ενός εκ των δύο τιμώμενων δημιουργών. Πολλοί χαρακτηρίζουν την περιοδεία ως «τουριστικής παραγωγής επιχείρηση» με «πρόχειρης μέχρι κακής αισθητικής» αφίσα, θεωρώντας ότι αυτή η εκχώρηση δεν συνάδει με το «μοναδικό αισθητικό κριτήριο» και την «λεπτή και ουσιαστική ποιότητα» της μουσικής του Χατζιδάκι, η οποία «απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται».
Τέλος, υπάρχει έντονη κριτική για την επιλεκτική διαχείριση του έργου από τον κληρονόμο. Ενώ απαγορεύεται μια παγκόσμια περιοδεία υψηλού επιπέδου, την ίδια στιγμή επιτρέπεται η χρήση του έργου σε διαφημίσεις που, κατά τους επικριτές της στάσης του Γ. Χατζιδάκι, ενίοτε υπολείπονται σε ποιότητα. Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι απαγορεύσεις σχετίζονται περισσότερο με «οικονομικά κίνητρα» και «συμφέρον» παρά με την αμιγή προστασία της ποιότητας.
Δύο σημαντικές προσωπικότητες του μουσικού χώρου, η Ευανθία Ρεμπούτσικα και ο Θέμης Καραμουρατίδης, έχουν τοποθετηθεί δημόσια, εκφράζοντας διαμετρικά αντίθετες απόψεις:
Ευανθία Ρεμπούτσικα (Υπέρ του Γ. Χατζιδάκι)
Η συνθέτρια Ευανθία Ρεμπούτσικα τάχθηκε απολύτως σύμφωνη με τη στάση του Γιώργου Χατζιδάκι, υποστηρίζοντας το δικαίωμά του να προστατεύει το έργο. Υπογραμμίζει ότι η μουσική του Χατζιδάκι, λόγω της «λεπτής και ουσιαστικής» ποιότητάς της, «απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται». Κατηγορεί όσους αγνοούν την απόφαση του κληρονόμου, αναρωτώμενη: «Για ποια Ελλάδα μιλάμε που θέλει να ταξιδέψει στο εξωτερικό; Και με το έτσι θέλω, κάνω αυτό που θέλω χωρίς να σέβομαι τις αποφάσεις του κληρονόμου;». Καταλήγει ότι στην υπόθεση «δεν υπάρχει ούτε σεβασμός, ούτε ποιότητα, μόνο συμφέρον», αφήνοντας σαφείς αιχμές για τα κίνητρα της περιοδείας.
Θέμης Καραμουρατίδης (Κατά του Γ. Χατζιδάκι / Υπέρ της Περιοδείας)
Ο συνθέτης Θέμης Καραμουρατίδης, απαντώντας σε σχετική ανάρτηση του Άρη Δαβαράκη, τάχθηκε κατά της διαχείρισης του έργου από τον Γιώργο Χατζιδάκι, αμφισβητώντας τους λόγους της απαγόρευσης. Ισχυρίζεται ότι «Εξασφαλισμένα είναι όλα τα δικαιώματα» για τις συναυλίες (Carnegie hall, Όπερα Σίδνεϊ κ.α.) και ότι «πληρώνονται όλοι οι δικαιούχοι» από τα εισιτήρια, χαρακτηρίζοντας τις αντιδράσεις ως «τερτίπια» για «εντυπωσιασμό της τοπικής κοινωνίας». Τονίζει ότι το έργο του Χατζιδάκι είναι «πολιτιστική κληρονομιά, όχι εμπόριο» και ότι «δεν μπορεί να το διαχειρίζεται ένα μυαλό». Προτείνει τη δημιουργία επιτροπής για τη διαχείριση. Σχολιάζει ειρωνικά την αντίφαση του να απαγορεύεται μια τέτοια παγκόσμια περιοδεία, ενώ «στην Ελλάδα θα ακούμε Χατζιδάκι μόνο από το φάλτσο χάρτινο φεγγαράκι της Cosmote και από τον Γερμανό ή από την panik records».
Η διαμάχη συνεχίζεται, αναδεικνύοντας το περίπλοκο ζήτημα της ισορροπίας μεταξύ του ηθικού δικαιώματος των κληρονόμων, της ελεύθερης διάδοσης της τέχνης και του αισθητικού κριτηρίου στην παρουσίαση ενός εμβληματικού έργου.
Διαβάστε επίσης:
Το «top-20» ταινιών του 21ου αιώνα για τον Ταραντίνο
Ροκ και ελληνικό ροκ στα 60s – Μία «αντι-ανάγνωση» του Φώντα Τρούσα
