Η Θεσσαλονίκη έχει ξανακούσει μεγάλες υποσχέσεις. Την εποχή της αποβιομηχάνισης, την εποχή των βυθισμένων εργοστασίων, την εποχή που η πόλη έβλεπε τα πλοία να φεύγουν για Πειραιά, Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη και να μην ξαναγυρνούν.
Σήμερα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά, ή τουλάχιστον έτσι μοιάζει.
Η επέκταση του Προβλήτα 6, επένδυση που ξεπερνά τα €250 εκατ., βαφτίζεται ως «η μεγαλύτερη ναυτιλιακή και εμπορική επένδυση στη Βόρεια Ελλάδα από τη δεκαετία του ’90».
Στη γλώσσα της αγοράς, αυτό σημαίνει:
- μεγαλύτερα πλοία,
- περισσότερα containers,
- ταχύτερη εξυπηρέτηση,
- νέες συνδέσεις με Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία.
Οι μελέτες μιλούν για «έως 4.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας». Οι πολιτικοί μιλούν για «άνοδο της Θεσσαλονίκης σε πύλη των Βαλκανίων». Τα δελτία τύπου μιλούν για «στρατηγική επένδυση με διεθνή αντίκτυπο».
Όμως η πόλη; Η πόλη κρατάει μικρό καλάθι.
Η Θεσσαλονίκη βλέπει containers, όχι ανάπτυξη
Στην περιοχή των αποθηκών του λιμανιού, εκεί όπου κάποτε μύριζε ξύλο και καλώδιο, σήμερα μυρίζει logistics. Αλλά όχι για όλους.
Οι μαγαζάτορες της δυτικής εισόδου ψιθυρίζουν ότι «οι μεγάλοι έρχονται, οι μικροί εξαφανίζονται», ενώ τα συνεργεία και οι βιοτεχνίες της Σταυρούπολης λένε ότι «η δουλειά περνάει από δίπλα μας και δεν ακουμπά». Και αυτό δεν είναι εντύπωση.
Είναι πολιτική.
Οι διεθνείς διαχειριστές του λιμανιού, private equity funds, ναυτιλιακά σχήματα, διεθνείς όμιλοι logistics, λειτουργούν με όρους απόδοσης.
Δεν ανοίγουν την τοπική οικονομία αλλά supply chains. Δεν φτιάχνουν οικοσύστημα· φτιάχνουν throughput.
Το ερώτημα είναι απλό: Μπορεί η Θεσσαλονίκη να ζήσει από το λιμάνι της, αν το λιμάνι δεν ζει από τη Θεσσαλονίκη;
Η γεωπολιτική υπεραξία και το ελληνικό παράδοξο
Η Θεσσαλονίκη σήμερα βρίσκεται σε μια γεωπολιτική συγκυρία που δεν έχει ξαναδεί:
- Η Αλεξανδρούπολη γίνεται ενεργειακός κόμβος.
- Η Τουρκία κινείται σε άλλους άξονες.
- Τα Βαλκάνια αναζητούν σταθερές διαδρομές για εμπορεύματα.
- Η Ευρώπη πιέζει για αποσύνδεση από κινέζικες αλυσίδες.
Κάθε ένα από αυτά, θεωρητικά, είναι υπέρ μας.
Αλλά η ελληνική πραγματικότητα έχει πάντα μια δόση ειρωνείας: Την ώρα που τα φορτηγά περνούν σε ατελείωτες ουρές από τη Συμμαχική Οδό, δεκάδες μικρές επιχειρήσεις της Δυτικής Θεσσαλονίκης ψάχνουν ακόμη ΣΔΙΤ για να αλλάξουν την ταμπέλα τους. Επενδύσεις ναι, γίνονται, αλλά λείπει η διασύνδεση των επενδύσεων με την κοινωνία.
Το ερώτημα των 2 δισ. ευρώ: «Τι μένει στην πόλη;»
Το λιμάνι θα μεγαλώσει. Οι υποδομές θα αναβαθμιστούν. Η διεθνής θέση της Θεσσαλονίκης θα ενισχυθεί. Αλλά το πιο κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο:
Θα δούμε το παραγωγικό μοντέλο της Βόρειας Ελλάδας να αλλάζει πραγματικά;
Γιατί σήμερα, παρά τις χιλιάδες εξαγγελίες, ισχύουν τα εξής:
- Η Θεσσαλονίκη παραμένει πρωταθλήτρια στη μακροχρόνια ανεργία.
- Η Δυτική Θεσσαλονίκη παραμένει από τις πιο φτωχές αστικές ζώνες της ΕΕ.
- Το 80% των εμπορικών ροών περνά χωρίς να δημιουργεί τοπικό πλούτο.
- Οι περισσότερες βιοτεχνίες ζουν με οριακή ρευστότητα.
- Το brain drain δεν σταμάτησε· απλώς έγινε remote work.
Αν το λιμάνι είναι η μηχανή, τότε η πόλη είναι το σασμάν. Και όσο ο κινητήρας δυναμώνει, τόσο πιο εμφανές γίνεται ότι το σασμάν… τρίζει.
Όχι, η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται άλλο ένα «μεγάλο έργο». Χρειάζεται πολιτική βούληση που θα συνδέσει:
- το λιμάνι με τη βιομηχανία,
- τη βιομηχανία με την καινοτομία,
- την καινοτομία με την εργασία,
- την εργασία με αξιοπρεπείς μισθούς.
Χρειάζεται τολμηρή αναθεώρηση για το τι σημαίνει ανάπτυξη στη Βόρεια Ελλάδα. Γιατί αν συνεχίσουμε έτσι, το λιμάνι θα μεγαλώνει, τα containers θα αυξάνονται, οι γερανογέφυρες θα αστράφτουν, αλλά η πόλη θα τρέχει πάντα από πίσω.
Η Θεσσαλονίκη έχει μια ιστορική ευκαιρία. Αλλά οι ευκαιρίες δεν είναι αιώνιες.
Αν το λιμάνι γίνει πράγματι η «πύλη της ΝΑ Ευρώπης», τότε η πόλη πρέπει να αποφασίσει τι θέλει να είναι: το κέντρο της νέας εποχής, ή η αποθήκη της.
Γιατί η ανάπτυξη που περνάει δίπλα σου και δεν σε αγγίζει, δεν είναι ανάπτυξη αλλά παράσταση. Και το εισιτήριο το πληρώνουν όσοι μένουν πίσω.
Διαβάστε επίσης
Μίτσκοσκι: Επαναλειτουργεί έως το τέλος του έτους ο αγωγός πετρελαίου Θεσσαλονίκης-Σκοπίων
Θεσσαλονίκη: Ζευγάρι ζούσε με 50 γάτες και έλεγε ότι τις έχει για να τις φάει
Data Centers AI: Η Θεσσαλονίκη παίζει Silicon Valley αλλά ποιος θα γράψει τον κώδικα;
