Η εικόνα που καταγράφηκε στη ροτόντα του Καπιτωλίου στα τέλη Ιανουαρίου του 2025 δεν ήταν απλώς ένα στιγμιότυπο από μια τελετή ορκωμοσίας. Ήταν η συμβολική επικύρωση μιας νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Εκεί, στο κτίριο που τέσσερα χρόνια νωρίτερα είχε συγκλονιστεί από την εισβολή της 6ης Ιανουαρίου, οι ισχυρότεροι άνθρωποι του πλανήτη –οι αρχιτέκτονες της ψηφιακής μας καθημερινότητας– στέκονταν πειθήνια στη δεύτερη σειρά. Σούνταρ Πιτσάι, Τζεφ Μπέζος, Μαρκ Ζούκερμπεργκ και Έλον Μασκ. Με συνολική προσωπική περιουσία που αγγίζει το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια και εταιρείες αξίας εννέα τρισεκατομμυρίων, οι «τιτάνες» αυτοί επέλεξαν να «φιλήσουν το δαχτυλίδι» του Ντόναλντ Τραμπ, υπογραμμίζοντας μια τεκτονική μετατόπιση: η Silicon Valley δεν είναι πια ο προμαχώνας του φιλελευθερισμού, αλλά ο νέος συνεργάτης ενός αναδυόμενου αυταρχισμού.
Από την κριτική στην υποταγή – Η μεγάλη μεταστροφή
Η ιστορία αυτής της συμμαχίας είναι μια ιστορία θεαματικής κυβίστησης. Το 2016, ο Τζεφ Μπέζος προειδοποιούσε ότι η ρητορική του Τραμπ «διάβρωνε τη δημοκρατία», ενώ ο Έλον Μασκ αμφισβητούσε ανοιχτά τον χαρακτήρα του. Ακόμη και ο Σαμ Άλτμαν της OpenAI δήλωνε το 2017 πως τίποτα δεν θα τον έκανε πιο χαρούμενο από την απομάκρυνση του Τραμπ από την εξουσία.
Σήμερα, αυτές οι δηλώσεις φαντάζουν ως μακρινές αναμνήσεις ενός άλλου κόσμου. Ο καιροσκοπισμός και ο φόβος των αντιποίνων λειτούργησαν ως καταλύτες, αλλά η ρίζα της στροφής είναι βαθύτερη. Η κουλτούρα της Silicon Valley, εμποτισμένη με οράματα φυλετικών ιεραρχιών και στρατιωτικοποιημένων ουτοπιών, βρήκε στον τραμπισμό το όχημα για την υλοποίηση των πιο ακραίων σχεδίων της. Η επιρροή αυτή δεν περιορίζεται στα σύνορα των ΗΠΑ· ο Μασκ, λειτουργώντας ως άτυπος πρεσβευτής αυτής της νέας δεξιάς, έχει στηρίξει ακροδεξιούς υποψηφίους σε 18 χώρες, μετατρέποντας την τεχνολογική ισχύ σε πολιτικό όπλο παγκόσμιας εμβέλειας.
Η στρατιωτικοποίηση της καινοτομίας και το τέλος του «woke»
Η νέα αυτή εποχή δεν χαρακτηρίζεται μόνο από σύμβολα, αλλά από σκληρά συμβόλαια και πολιτικές αλλαγές. Τον Ιούλιο του 2025, η Google, η OpenAI και η Anthropic υπέγραψαν συμφωνίες εκατοντάδων εκατομμυρίων με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ, εντάσσοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη στην υπηρεσία της εθνικής ασφάλειας. Την ίδια στιγμή, η περιβόητη «αντι-woke» ατζέντα οδήγησε κολοσσούς όπως η Microsoft και η Meta να εγκαταλείψουν τις πολιτικές διαφορετικότητας και ένταξης (DEI), υποκύπτοντας στις απαιτήσεις του Λευκού Οίκου.
Η πιο ακραία έκφραση αυτής της σύμπνοιας είναι το νέο Υπουργείο Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας (DOGE) υπό τον Έλον Μασκ. Με την κατάργηση 250.000 ομοσπονδιακών θέσεων εργασίας μέσα σε μόλις πέντε μήνες, η κυβέρνηση Τραμπ εφαρμόζει το μοντέλο των μαζικών απολύσεων της Silicon Valley στον ίδιο τον κρατικό μηχανισμό, διαλύοντας τις κοινωνικές δομές προς όφελος μιας τεχνοκρατικής ελίτ.
Επενδύοντας στη δυστοπία
Πίσω από τη λάμψη των start-ups κρύβεται ένας μηχανισμός που θα ζήλευε κάθε αυταρχικό καθεστώς. Εταιρείες όπως η Palantir, η Anduril Industries και η Flock Safety αποτελούν τη ραχοκοκαλιά μιας «υψηλής τεχνολογίας δυστοπίας». Η Palantir, με το παρελθόν της στη διευκόλυνση απελάσεων από την ICE, και η Anduril, με τους πύργους επιτήρησης στα σύνορα, δείχνουν τον δρόμο.
Ωστόσο, η Flock Safety αντιπροσωπεύει κάτι ακόμα πιο ανησυχητικό. Μέσω ενός δικτύου καμερών τεχνητής νοημοσύνης που έχουν υιοθετήσει 6.000 κοινότητες και μεγάλες αλυσίδες όπως η Walmart, έχει δημιουργηθεί ένα «τέλειο πανοπτικό». Όπως σημειώνει ο Τζέι Στάνλεϊ της ACLU, πρόκειται για μια μορφή μαζικής επιτήρησης που στρατολογεί τους ίδιους τους πολίτες και τις επιχειρήσεις σε ένα κρατικό δίκτυο παρακολούθησης. Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιούνται ήδη από την ICE για το μαζικό πρόγραμμα απελάσεων, συχνά παρακάμπτοντας τις νομικές διαδικασίες, ενώ η παρουσία της Εθνοφυλακής σε πόλεις με μαύρους δημάρχους υπογραμμίζει τη φυλετική διάσταση αυτής της καταστολής.
Το μανιφέστο του τεχνο-οπτιμισμού
Η ιδεολογική κάλυψη αυτών των πρακτικών προσφέρεται από ανθρώπους όπως ο Μαρκ Άντρισεν και ο Πίτερ Τιλ. Στο «Μανιφέστο του Τεχνο-Οπτιμιστή», ο Άντρισεν υμνεί την ανεμπόδιστη ανάπτυξη, απορρίπτοντας κάθε αρχή προφύλαξης και επικαλούμενος μορφές του φουτουρισμού και της νεο-αντιδραστικής φιλοσοφίας. Ο Τιλ, από την πλευρά του, έχει δηλώσει απερίφραστα πως «η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι πλέον συμβατές».
Αυτή η αποστροφή προς τη δημοκρατία εκδηλώνεται με την προσπάθεια δημιουργίας ιδιωτικών πόλεων-κρατών. Έργα όπως η Praxis Nation, το East Solano Plan και η Próspera στις Ονδούρες, αποτελούν πειράματα απόσχισης των υπερ-πλουσίων από το κοινωνικό σύνολο. Εμπνευσμένοι από την Άυν Ραντ, οι τεχνο-ουτοπιστές ονειρεύονται καταφύγια ελεύθερης αγοράς υπό την ηγεσία αυταρχικών CEO, αφήνοντας πίσω τους μια κοινωνία που θα ελέγχεται από τα δικά τους εργαλεία επιτήρησης.
Η αντίσταση από τα μέσα: Υπάρχει ελπίδα;
Παρά τη φαινομενική παντοδυναμία των τεχνο-τυράννων, το μέλλον δεν είναι ακόμη προδιαγεγραμμένο. Η Silicon Valley δεν είναι ένα ενιαίο μπλοκ. Υπάρχουν φωνές όπως του Ριντ Χόφμαν και του Μαρκ Κιούμπαν που παραμένουν σταθερά απέναντι στον τραμπισμό, διατηρώντας ζωντανές τις δημοκρατικές αξίες.
Το πιο σημαντικό, όμως, είναι η στάση της βάσης. Επτά στους δέκα εργαζόμενους στον τομέα της τεχνολογίας δεν ψήφισαν τον Τραμπ. Αυτοί οι άνθρωποι, που αποτελούν την καρδιά της παραγωγής, αισθάνονται προδομένοι από την ηγεσία τους. Το παράδειγμα του «χτυπήματος της Tesla» –όπου το καταναλωτικό μποϊκοτάζ και οι διαδηλώσεις πίεσαν ακόμη και τον Έλον Μασκ– δείχνει ότι η δημόσια αντίδραση έχει δύναμη.
Η μάχη για το μέλλον της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή έχει μόλις αρχίσει. Αν οι πολίτες, οι εργαζόμενοι και οι καταναλωτές δεν υψώσουν τείχος απέναντι στις φαντασιώσεις των ολιγαρχών, το δυστοπικό όνειρο της Silicon Valley κινδυνεύει να γίνει η μόνιμη πραγματικότητα όλων μας.
Με πληροφορίες από το Transnational Institute
Διαβάστε επίσης:
New York Times: Ένα κύκνειο άσμα για την Washington Post και οι αρχές της Δημοσιογραφίας
Τελεσίγραφο EE στο TikTok για τον εθιστικό σχεδιασμό και τη ψυχική υγεία των ανηλίκων
Μπομπ Μάρλεϊ: Η πνευματική και πολιτική Οδύσσεια του προφήτη της ρέγκε
