Το νέο σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ για τη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας είναι απλό, επικερδές και μονομερές: οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πουλούν όπλα στους Ευρωπαίους συμμάχους και εκείνοι, με τη σειρά τους, είτε θα τα μεταβιβάζουν απευθείας στο Κίεβο είτε θα ανανεώνουν τα αποθέματά τους μετά την παραχώρηση δικών τους οπλικών συστημάτων.
Με αυτό τον τρόπο, η Ουάσιγκτον αποσύρεται από την άμεση εμπλοκή, διατηρεί τα κέρδη της πολεμικής βιομηχανίας και μεταβιβάζει το βάρος της ουκρανικής στήριξης στην Ευρώπη.
Οικονομία πολέμου με αμερικανικό ταμείο
«Θα κάνουμε μπίζνες, το ΝΑΤΟ θα πληρώνει», δήλωσε με κυνισμό ο Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι οι πωλήσεις θα φτάσουν δισεκατομμύρια δολάρια. Ο νεοδιορισθείς γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ανέφερε μάλιστα ότι οι Ευρωπαίοι «είναι ενθουσιασμένοι» με το μοντέλο αυτό και αποκάλυψε ότι η Γερμανία, η Φινλανδία, η Σουηδία, η Ολλανδία και η Δανία έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον.
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πραγματικότητα διαψεύδει τους ισχυρισμούς περί ευφορίας.
Ανοιχτά ερωτήματα και αντιδράσεις στην Ε.Ε.
Η ύπατη εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε. Κάγια Κάλας κάλεσε τις ΗΠΑ να αναλάβουν το δικό τους βάρος στην ουκρανική στήριξη. «Αν εμείς πληρώνουμε για τα όπλα, αυτή είναι η δική μας συμβολή. Ζητούμε όλοι να κάνουν το ίδιο», τόνισε, θέτοντας το ερώτημα: «Αν απλώς τα υποσχεθείς, αλλά περιμένεις να τα πληρώσει άλλος, τα δίνεις πραγματικά;»
Ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Άντερς Φογκ Ράσμουσεν προειδοποίησε πως η συλλογική στήριξη προς την Ουκρανία κινδυνεύει να μετατραπεί σε επιλεκτική προσπάθεια. Αντίστοιχες ενστάσεις διατυπώθηκαν και από τον Πολωνό ΥΠΕΞ Ράντοσλαβ Σικόρσκι, ο οποίος πρότεινε τη χρήση των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων για την κάλυψη των εξοπλιστικών αναγκών του Κιέβου.
“Όχι” από Παρίσι, Ρώμη, Πράγα και Μπρατισλάβα
Η Γαλλία και η Ιταλία ξεκαθάρισαν ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχουν στο σχέδιο αγοράς αμερικανικών όπλων. Παρά το ότι το Παρίσι ηγείται του «Συνασπισμού των Προθύμων», προτεραιότητα του Εμανουέλ Μακρόν παραμένει η στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Η Γαλλία, όπως υπενθυμίζουν κυβερνητικές πηγές, αντιμετωπίζει σοβαρά δημοσιονομικά ελλείμματα και αδυνατεί να στηρίξει εξωτερικές αγορές χωρίς πλήρη ευρωπαϊκή συναίνεση.
Ανάλογη είναι η στάση της Ιταλίας, που επικαλείται τεχνολογική ασυμβατότητα και προσανατολισμό σε ευρωπαϊκά συστήματα όπως το SAMP/T. Η Τσεχία επίσης απορρίπτει τη συμμετοχή, με τον πρωθυπουργό Πετρ Φιάλα να δηλώνει πως «επικεντρωνόμαστε σε άλλα έργα στήριξης της Ουκρανίας».
Ακόμη πιο αιχμηρός ήταν ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο, ο οποίος έθεσε θέμα αποχώρησης από το ΝΑΤΟ και διακήρυξε ουδετερότητα της Σλοβακίας, λέγοντας πως «η χώρα δεν αντέχει να ξοδεύει το 5% του ΑΕΠ για όπλα όταν η Αυστρία και η Ιρλανδία επενδύουν μόλις το 1% και 0,2% αντίστοιχα».
Τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια ξανά στο τραπέζι
Η πρόταση να χρηματοδοτηθούν τα ουκρανικά εξοπλιστικά μέσω δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων επανήλθε μετ’ επιτάσεως. Η Κάλας απέφυγε να πάρει καθαρή θέση, αλλά παραδέχθηκε πως «οι φορολογούμενοι της Ε.Ε. διερωτώνται γιατί η Ρωσία δεν πληρώνει για τη ζημιά που προκάλεσε».
Το ζήτημα παραμένει νομικά ασαφές, καθώς η Ε.Ε. φοβάται τις διεθνείς επιπτώσεις για την αξιοπιστία της ως επενδυτικού προορισμού, αλλά η πίεση αυξάνεται.
Αμερικανικά όπλα ή ευρωπαϊκή αυτάρκεια;
Πέραν του δημοσιονομικού κόστους, το σχέδιο Τραμπ υπονομεύει ευθέως τη στρατηγική της Ε.Ε. για ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Η απαίτηση για αγορά αμερικανικών συστημάτων αντί ευρωπαϊκών πλήττει πρωτοβουλίες όπως το «Buy European», με τη Γαλλία να επισημαίνει τους κινδύνους μακροχρόνιας εξάρτησης από τους Αμερικανούς κατασκευαστές.
Όπως τονίζει η Deutsche Welle, τα μεγάλα οπλικά συστήματα συνεπάγονται συμβόλαια πολυετούς διάρκειας, δημιουργώντας σχέσεις εξάρτησης για ανταλλακτικά, εκπαίδευση, συντήρηση και αναβαθμίσεις.
Μια Ευρώπη διχασμένη και ένας Τραμπ κερδισμένος
Το σχέδιο του Τραμπ αφήνει πίσω του διχασμό, στρατηγική σύγχυση και δημοσιονομική αβεβαιότητα στην Ευρώπη. Η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται από τη Δύση, όμως οι αποφάσεις για τη μορφή αυτής της στήριξης προκαλούν θεσμικούς και πολιτικούς τριγμούς σε Βρυξέλλες, Παρίσι και Βερολίνο.
Και την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξάγουν όπλα, μειώνουν το ρίσκο και αυξάνουν τα κέρδη τους. Το ΝΑΤΟ πληρώνει. Οι Ευρωπαίοι αμφιταλαντεύονται. Και οι Ουκρανοί συνεχίζουν να πολεμούν.
