Η ανακοίνωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, με νομοθετική ρύθμιση που αναμένεται να κατατεθεί εντός του καλοκαιριού του 2026 και να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, άνοιξε μια συζήτηση που δεν έχει απλές απαντήσεις. Το ερώτημα δεν είναι αν τα social media βλάπτουν τα παιδιά — η επιστήμη είναι αρκετά σαφής στο σημείο αυτό. Το ερώτημα είναι αν η απαγόρευση μπορεί πραγματικά να τα προστατέψει.
Τα δεδομένα που δικαιολογούν την ανησυχία
Η ανάγκη παρέμβασης δεν είναι αδικαιολόγητη. Πρόσφατη μελέτη από το Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας, που ανέλυσε πάνω από 10.000 εφήβους, διαπίστωσε ότι η κατοχή smartphone έως την ηλικία των 12 ετών συσχετίζεται με αυξημένους κινδύνους κατάθλιψης, ενώ πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ έδειξε ότι το 17% των παιδιών 11-15 ετών υπήρξαν θύματα διαδικτυακής παρενόχλησης την περίοδο 2021-2022. Τα νούμερα αυτά αρκούν για να εξηγήσουν γιατί πολλοί γονείς χειροκροτούν το μέτρο.
Τι δείχνει το αυστραλιανό παράδειγμα
Η Αυστραλία, που εφάρμοσε αντίστοιχη απαγόρευση για παιδιά κάτω των 16 ετών, αποτελεί το πιο χρήσιμο διαθέσιμο παράδειγμα. Τα αποτελέσματα είναι μικτά. Η Meta ανακοίνωσε ότι αφαίρεσε 173.000 χρήστες από το Facebook και 330.000 από το Instagram, ενώ το Snapchat μπλόκαρε 415.000 λογαριασμούς — και καταγράφεται παράλληλα αύξηση των παιδιών που αναζητούν χόμπι με φυσικές δραστηριότητες και φυσική αλληλεπίδραση. Αυτό ακούγεται ελπιδοφόρο.
Η άλλη πλευρά του νομίσματος, όμως, είναι εξίσου αποκαλυπτική: τα περισσότερα παιδιά δήλωναν ότι κατάφεραν να διατηρήσουν τους λογαριασμούς καθόσον ή τεχνολογική παράκαμψη είναι τετριμμένη, ιδίως για τους πιο ψηφιακά εξελιγμένους εφήβους — που είναι ακριβώς αυτοί που κινδυνεύουν περισσότερο.
Το ελληνικό στοίχημα: Τεχνολογία ως λύση
Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει σε αυτή την αδυναμία με τεχνολογικά εργαλεία.
Τον Μάιο του 2025 εισήγαγε το Υπουργείο ψηφιακού μετασχηματισμού με επικεφαλής τον κ.Παπαστεργιου Δημήτρη το Kids Wallet, τον πρώτο λειτουργικό μηχανισμό ελέγχου και επιβεβαίωσης ηλικίας που θεσπίστηκε από κράτος-μέλος της Ε.Ε. Η ιδέα είναι ότι αντί της αυτοδήλωσης, θα απαιτείται πραγματική επαλήθευση — κάτι που θεωρητικά κλείνει το παράθυρο της παράκαμψης.
Στην πράξη, όμως, το ζήτημα δεν επιλύεται αποκλειστικά με τεχνολογία. Ένα παιδί 13 ετών μπορεί εύκολα να χρησιμοποιεί τον λογαριασμό ενός μεγαλύτερου αδελφού ή φίλου. Η απαγόρευση μπορεί να μειώσει, αλλά είναι αμφίβολο αν θα εξαλείψει την έκθεση.
Το βαθύτερο ερώτημα
Αυτό που λείπει από τη συζήτηση είναι η ψηφιακή παιδεία. Η απαγόρευση είναι ένα μέτρο καθυστέρησης — αγοράζει χρόνο, δεν λύνει το πρόβλημα. Η επιτυχία της εξαρτάται από το αν θα γίνει αντιληπτή ως ευκαιρία προετοιμασίας και όχι ως τιμωρητική παρέμβαση στην κοινωνική ζωή των νέων.
Αν ο χρόνος αυτός χρησιμοποιηθεί για να ενισχυθεί η ψηφιακή εκπαίδευση στα σχολεία, να υποστηριχθούν οι γονείς και να αναληφθούν ευθύνες από τις ίδιες τις πλατφόρμες, τότε το μέτρο αποκτά νόημα. Αν μείνει ένα απλό νομοθετικό κείμενο χωρίς υποδομή, κινδυνεύει να γίνει ένα ακόμα άχρηστο τείχος που τα παιδιά θα σκαρφαλώνουν αδιάφορα.
Η κατεύθυνση είναι σωστή. Το ζητούμενο είναι η εκτέλεση.
