Μπορεί ο πληθυσμός της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα να έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, όμως αυτό δεν μεταφράζεται σε περισσότερες ζημιές στην κτηνοτροφία, τη μελισσοκομία και τη γεωργία. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα έρευνας του Αρκτούρου, η οποία βασίστηκε σε επίσημα στοιχεία αιτήσεων αποζημίωσης του ΕΛΓΑ για περίοδο 22 ετών, από το 1999 έως το 2020.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη εκτίμηση που έκανε η οργάνωση για τις εθνικές αρχές το 2025, ο πληθυσμός της καφέ αρκούδας υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 900 ζώα, ενώ στην προηγούμενη εκτίμηση του 2019 ο αριθμός κυμαινόταν μεταξύ 450 και 500.
Τι έδειξαν τα στοιχεία του ΕΛΓΑ
Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της αστικής, μη κυβερνητικής και μη κερδοσκοπικής περιβαλλοντικής οργάνωσης «Αρκτούρος», η μελέτη ανέλυσε 7.067 αιτήσεις αποζημίωσης που κατατέθηκαν στον ΕΛΓΑ για ζημιές από καφέ αρκούδα σε ολόκληρη τη χώρα. Το συνολικό ύψος των αποζημιώσεων ανήλθε σε περίπου 4,1 εκατ. ευρώ.
Από αυτές, το 59,4% αφορούσε ζημιές στην κτηνοτροφία, το 23% στη μελισσοκομία και το 17,6% στη γεωργική παραγωγή.
Σταθερές ζημιές μετά το 2012
Παρότι η καφέ αρκούδα ανακάμπτει πληθυσμιακά και επεκτείνεται γεωγραφικά, οι συνολικές ζημιές δεν ακολούθησαν αντίστοιχη ανοδική πορεία. Μετά από μια αρχική αύξηση μέχρι το 2009, οι αιτήσεις αποζημίωσης μειώθηκαν και από το 2012 και έπειτα παραμένουν σταθερές, σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα που καταγράφονταν ήδη από το 1999.
Συνοπτικά, τα βασικά ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι:
-
οι συνολικές ζημιές από καφέ αρκούδα δεν αυξήθηκαν με την ανάκαμψη του πληθυσμού μετά το 2012,
-
τα επίπεδα ζημιών παραμένουν σταθερά σε βάθος χρόνου,
-
η δημόσια αντίληψη περί γενικευμένης αύξησης συγκρούσεων δεν επιβεβαιώνεται από τα επιστημονικά δεδομένα.
Διαφορές από περιοχή σε περιοχή
Η έρευνα δείχνει ότι οι ζημιές δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στον χώρο, αλλά παρουσιάζουν σαφή χωρική διαφοροποίηση.
Στις περιοχές όπου η αρκούδα ζει εδώ και δεκαετίες και εφαρμόζονται προληπτικά μέτρα, τα επίπεδα ζημιών είναι σταθερά ή μειούμενα. Αντίθετα, αυξητικές τάσεις εμφανίζονται κυρίως σε περιοχές όπου οι αρκούδες έχουν επιστρέψει σχετικά πρόσφατα, οι τοπικές κοινωνίες έχουν μικρή εμπειρία στη συνύπαρξη και δεν εφαρμόζονται συστηματικά μέτρα πρόληψης.
Τα επίκεντρα των ζημιών διαφέρουν και ανά δραστηριότητα: στη γεωργία και τη μελισσοκομία εντοπίζονται κυρίως στα όρια της βασικής εξάπλωσης του είδους, ενώ στην κτηνοτροφία εμφανίζονται κυρίως μέσα στις καθιερωμένες περιοχές παρουσίας της αρκούδας.
Πότε αυξάνονται οι συγκρούσεις
Η μελέτη καταγράφει και έντονα εποχικά μοτίβα. Οι ζημιές στην κτηνοτροφία και τη γεωργία αυξάνονται κυρίως προς το τέλος του καλοκαιριού και το φθινόπωρο, με κορύφωση τον Σεπτέμβριο. Αντίθετα, οι ζημιές στη μελισσοκομία εμφανίζουν τη μεγαλύτερη συχνότητα την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού, με κορύφωση τον Ιούνιο.
Η προβλεψιμότητα αυτή δείχνει ότι οι συγκρούσεις μπορούν να περιοριστούν, εφόσον ληφθούν έγκαιρα και στοχευμένα μέτρα πρόληψης.
Το μήνυμα της έρευνας
«Συνολικά, τα ευρήματα της έρευνας στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η συνύπαρξη ανθρώπου και καφέ αρκούδας είναι εφικτή και ήδη συμβαίνει στην Ελλάδα», τονίζεται στην ανακοίνωση.
Στην έρευνα τεκμηριώνεται ότι η προστασία της καφέ αρκούδας δεν συνεπάγεται περισσότερες ζημιές, ότι η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από την αποζημίωση και ότι η έγκαιρη ενημέρωση και στήριξη των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η αρκούδα επανεμφανίζεται, είναι καθοριστικής σημασίας.
Η δημοσίευση και οι επιστήμονες
Η μελέτη με τίτλο «Revisiting the Link Between Population Recovery and Human-Wildlife Conflicts: Insights From Brown Bear Compensation Claims in Greece» δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Animal Conservation.
Συγγραφείς του άρθρου είναι ο γενικός διευθυντής του Αρκτούρου Δρ. Αλέξανδρος Καραμανλίδης, η βιολόγος Ζωή Σκάλκου και οι επιστημονικοί συνεργάτες Miguel de Gabriel Hernando και Carlos Bautista.
Διαβάστε επίσης:
ΕΙΝΑΠ: Αναδιάταξη νοσοκομείων φέρνει αποδυνάμωση σε τρεις μονάδες της Δυτικής Αττικής
Δήμος Αθηναίων: Ο Λάσλο Κρασναχορκάι ανοίγει το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας
Αγγελούδης σε συνέντευξη-έκπληξη: «Φουλ επίθεση» (και το εννοεί)
