Τα τελευταία έξι χρόνια, κάθε Black Friday – εκείνο το επινοημένο καρναβάλι κατανάλωσης – οι εργαζόμενοι της Amazon και οι σύμμαχοί τους κινητοποιούνται σε όλο τον κόσμο με συντονισμένες απεργίες και διαμαρτυρίες. Με την πρώτη ματιά, αυτές οι συγκρούσεις μοιάζουν με τον κλασικό αγώνα ανάμεσα σε έναν γιγαντιαίο καπιταλιστή εργοδότη και στους ανθρώπους που τον κρατούν σε λειτουργία. Αλλά η Amazon δεν είναι μια συνηθισμένη εταιρεία. Είναι η πιο ξεκάθαρη έκφραση αυτού που αποκαλώ τεχνοφεουδαρχία: μια νέα οικονομική τάξη στην οποία οι πλατφόρμες συμπεριφέρονται σαν άρχοντες που κατέχουν τα φέουδα που έχουν αντικαταστήσει τις αγορές.
Για να αντιληφθούμε την εξαιρετική δύναμη της Amazon, πρέπει να θυμηθούμε το σύστημα που συμβάλλει να θαφτεί. Ο καπιταλισμός βασιζόταν στις αγορές και στο κέρδος. Οι εταιρείες επένδυαν σε παραγωγικό κεφάλαιο, προσλάμβαναν εργαζομένους, παρήγαγαν εμπορεύματα και επιβίωναν ή κατέρρεαν ανάλογα με τα κέρδη και τις ζημιές τους. Αλλά η νέα αναδυόμενη τάξη είναι μια στην οποία οι ισχυρότερες καπιταλιστικές εταιρείες έχουν εγκαταλείψει πλήρως αυτή την αγορά. Κατέχουν την ψηφιακή υποδομή που όλοι οι υπόλοιποι πρέπει να χρησιμοποιούν για να εμπορεύονται, να εργάζονται, να επικοινωνούν και να ζουν.
Η Amazon βρίσκεται στην κορυφή αυτής της νέας τάξης επειδή κατέχει την πλατφόρμα υπολογιστικού νέφους – Amazon Web Services (AWS) – πάνω στην οποία βασίζονται άλλες τεχνολογικές εταιρείες, όπως η Uber, αλλά και μεγάλα τμήματα των τραπεζών, της υγείας, της εφοδιαστικής αλυσίδας, της δημόσιας διοίκησης, των μέσων ενημέρωσης και της εκπαίδευσης. Μόλις αυτές οι επιχειρήσεις ενσωματωθούν στο AWS, το κόστος μετακίνησης γίνεται απαγορευτικό. Έτσι, οι εταιρείες μετατρέπονται σε υποτελείς στο τεράστιο φέουδο του cloud της Amazon και παραδίδουν τα δεδομένα των πελατών τους. Το 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατηγόρησε την Amazon ότι χρησιμοποιούσε τα δεδομένα πωλήσεων άλλων πωλητών για να αποκτήσει παράνομα πλεονέκτημα στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η Amazon συγχωνεύει τη λογιστική αλυσίδα, την υποδομή cloud, την εξαγωγή δεδομένων και την αλγοριθμική εντολή σε ένα ενιαίο κάθετα ολοκληρωμένο σύστημα. Μέσα στις αποθήκες της Amazon, η τεχνοφεουδαρχική κυριαρχία παίρνει μια πιο σωματική μορφή. Οι εργαζόμενοι υπόκεινται σε λεπτό προς λεπτό επιτήρηση: φορητοί σαρωτές και άλλες συσκευές παρακολουθούν τις κινήσεις τους· αλγόριθμοι μετρούν τον ρυθμό τους, την παραγωγικότητα και τη συμπεριφορά τους. Η Amazon, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι οι ισχυρισμοί περί υπερβολικής επιτήρησης είναι «γεγονότα ανακριβή» και ότι οποιαδήποτε καταγραφή ήταν αναγκαία για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των λειτουργιών της.
Και οι καταναλωτές, όμως, παγιδεύονται στο σύστημα. Κάθε κλικ, κύλιση, αναζήτηση και αγορά στο Amazon εκπαιδεύει τους αλγορίθμους του να προβλέπουν τις ανάγκες μας και να χειραγωγούν τις επιθυμίες μας. Εργαζόμαστε, ουσιαστικά, ώστε να συσσωρεύεται το κεφάλαιο του cloud της Amazon. Κάθε φορά που αγοράζουμε, η Amazon μπορεί να πάρει έως και το 40% της τιμής πώλησης από τους πωλητές, σε αυτό που αποκαλώ ενοίκια cloud.
Οι κυβερνήσεις έχουν, θεωρητικά, καθήκον να ρυθμίζουν γίγαντες όπως η Amazon, αλλά γίνονται επίσης δουλοπάροικοί της, καθώς οι δημόσιοι θεσμοί λειτουργούν τα δεδομένα και τις επικοινωνίες τους σε διακομιστές της Amazon. Σύμφωνα με τον Guardian, βασικά υπουργεία που έχουν συμβάσεις με το AWS περιλαμβάνουν το Υπουργείο Εσωτερικών, το Υπουργείο Εργασίας και Συντάξεων, την Εφορία (HMRC), το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το Υπουργικό Συμβούλιο και το Defra.
Δεν προκαλεί έκπληξη ότι το κεφάλαιο του cloud έχει εισβάλει στα πεδία των μαχών και στον σκοτεινό κόσμο της επιτήρησης. Το Amazon Rekognition, που λανσαρίστηκε το 2016, απευθυνόταν σε υπηρεσίες επιβολής του νόμου, συμπεριλαμβανομένης της ICE στις ΗΠΑ. Η Palantir – η εταιρεία επιτήρησης που παράγει λογισμικό που χρησιμοποιείται από την αντιτρομοκρατία έως την προληπτική αστυνόμευση και τη μηχανή απελάσεων της ICE – έχει συνεργασία με το AWS. Η Amazon εμπλέκεται επίσης άμεσα στο Project Nimbus, το συμβόλαιο cloud του 2021 μέσω του οποίου η Amazon και η Google παρέχουν στο κράτος του Ισραήλ προηγμένη υπολογιστική ισχύ, τεχνητή νοημοσύνη και ασφαλή αποθήκευση δεδομένων.
Η Amazon είναι ένας τεχνοφεουδαρχικός εισοδηματίας που κατέχει την ψηφιακή υποδομή από την οποία εξαρτώνται ιδιώτες, κράτη και κοινωνίες. Ευτυχώς, υπάρχουν σημάδια αντίδρασης. Η καμπάνια που φέρνει εργαζομένους και πολίτες μαζί κάθε Black Friday – Make Amazon Pay – αναγνωρίζει αυτόν τον μετασχηματισμό. Αυτό που ξεκίνησε ως αγώνας για τα εργασιακά δικαιώματα έχει εξελιχθεί σε μια συμμαχία συνδικάτων, ακτιβιστών για το κλίμα, οργανώσεων για φορολογική δικαιοσύνη, υπερασπιστών ψηφιακών δικαιωμάτων και δικτύων αλληλεγγύης μεταναστών και παλαιστινιακού λαού. Κατανοούν ότι η επιρροή της Amazon εκτείνεται σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, τα χρηματοοικονομικά, τη διακυβέρνηση, την οικολογική καταστροφή, την επιτήρηση και τον πόλεμο.
Τα αιτήματά της – αξιοπρεπείς μισθοί, ασφαλείς χώροι εργασίας, συλλογικές διαπραγματεύσεις, δράση για το κλίμα, φορολογική δικαιοσύνη, περιορισμός της τεράστιας κατανάλωσης νερού της Amazon, τερματισμός της εμπλοκής της με υπηρεσίες επιτήρησης και στρατιωτικές επιχειρήσεις – είναι ενιαία. Μαζί χαρτογραφούν την αναγκαία ενωμένη αντίσταση στην τεχνοφεουδαρχική κυριαρχία.
Στις πρώτες δεκαετίες του βιομηχανικού καπιταλισμού, η διασυνοριακή εργατική αλληλεγγύη ήταν δύσκολη. Σήμερα, η αντίσταση στο κεφάλαιο του cloud μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ίδια του τα εργαλεία για να συντονιστεί σε πλανητική κλίμακα. Καμπάνιες όπως το Make Amazon Pay προσφέρουν μια εικόνα των συμμαχιών που απαιτούνται για να αντιμετωπίσουμε τους νέους μας κυρίαρχους του “cloudαλισμού”. Μπορεί να είναι μόνο η αρχή – αλλά είναι μια ελπιδοφόρα.
Διαβάστε ακόμα
