Σε κρίσιμο σημείο φαίνεται να εισέρχεται η εσωτερική κρίση στο Ιράν, καθώς οι μαζικές διαδηλώσεις που συγκλονίζουν τη χώρα εδώ και σχεδόν δύο εβδομάδες προκαλούν έντονο προβληματισμό στην Ουάσινγκτον. Σύμφωνα με το Axios, αν και αρχικά οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν θεωρούσαν ότι οι κινητοποιήσεις απειλούν άμεσα τη σταθερότητα του καθεστώτος, πλέον επανεξετάζουν αυτή την εκτίμηση, βλέποντας σημάδια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Διαδηλώσεις με αυξανόμενη ένταση και πολιτικό περιεχόμενο
Την Πέμπτη, χιλιάδες Ιρανοί κατέβηκαν στους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων μεγάλων πόλεων, σε κινητοποιήσεις που χαρακτηρίζονται οι μεγαλύτερες μέχρι σήμερα. Εικόνες που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν κυβερνητικά κτίρια να πυρπολούνται, ενώ οι αρχές επιχείρησαν να περιορίσουν τη διάδοση πληροφοριών μπλοκάροντας την πρόσβαση στο διαδίκτυο σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα, χωρίς ωστόσο να καταφέρουν να αποκαταστήσουν τον έλεγχο.
Οι διαδηλώσεις διαρκούν ήδη 12 συνεχόμενες νύχτες και, σύμφωνα με μαρτυρίες και δημοσιεύματα, μέρος των συγκεντρωμένων φώναζε ανοιχτά συνθήματα υπέρ της ανατροπής του καθεστώτος, στοιχείο που εντείνει την ανησυχία τόσο στο εσωτερικό του Ιράν όσο και διεθνώς.
Οικονομική ασφυξία και πολεμικές πληγές
Κύριος καταλύτης της κοινωνικής έκρηξης φαίνεται να είναι η βαθιά οικονομική κρίση, η οποία επιδεινώθηκε περαιτέρω από την ανανεωμένη πίεση της κυβέρνησης Τραμπ για αυστηρότερες κυρώσεις, αλλά και από τις συνέπειες του 12ήμερου πολέμου του Ιουνίου. Η ακρίβεια, η ανεργία και η γενικευμένη ανασφάλεια έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο τροφοδοτεί τη λαϊκή οργή.
Ο ίδιος ο Ιρανός πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, παραδέχθηκε δημοσίως τις τελευταίες ημέρες ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει άμεσες λύσεις για την κρίση. Την Πέμπτη έδωσε εντολή στις δυνάμεις ασφαλείας να μην ασκούν βία κατά ειρηνικών διαδηλωτών, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η στάση αυτή δεν θα ισχύσει για ένοπλους ή βίαιους ταραξίες.
Η στάση των ΗΠΑ και τα μηνύματα Τραμπ
Στην Ουάσινγκτον, η κατάσταση παρακολουθείται στενά. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι οι διαδηλώσεις είναι «σοβαρές» και ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να τις αξιολογούν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης της μέχρι πρότινος πιο καθησυχαστικής εκτίμησης των υπηρεσιών πληροφοριών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική ισχύ εάν το ιρανικό καθεστώς σκοτώσει διαδηλωτές. Παρ’ όλα αυτά, σε συνέντευξή του την Πέμπτη στην εκπομπή The Hugh Hewitt Show, εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος, υποστηρίζοντας ότι ορισμένοι από τους περισσότερους από 30 νεκρούς διαδηλωτές έχασαν τη ζωή τους λόγω «προβλημάτων ελέγχου του πλήθους».
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ αρνήθηκε να στηρίξει ανοιχτά τον Ρεζά Παχλαβί, γιο του Σάχη που ανατράπηκε το 1979, ο οποίος επιχειρεί να εμφανιστεί ως εναλλακτική πολιτική ηγεσία και έχει καλέσει σε νέες διαδηλώσεις. «Ας αφήσουμε τον κόσμο να βγει στους δρόμους και θα δούμε ποιος θα αναδειχθεί», είπε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι δεν θα ήταν «πρέπον» να τον υποστηρίξει επισήμως.
Παρά τη σχετική επιφύλαξη του Λευκού Οίκου, σκληροπυρηνικοί κύκλοι στις ΗΠΑ εκφράζουν ανοιχτά την ελπίδα ότι αυτή τη φορά οι διαδηλώσεις θα οδηγήσουν στην πτώση του ιρανικού καθεστώτος. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ κάλεσε τους Ιρανούς να κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ θα σταθεί στο πλευρό τους, σε μια δήλωση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.
Χαμενεΐ: Επίθεση σε Τραμπ, διαδηλωτές και «ξένους μισθοφόρους»
Με σκληρή ρητορική απάντησε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δημοσιεύοντας αποσπάσματα ομιλίας του στην πλατφόρμα X. Έπειτα από 13 ημέρες διαδηλώσεων, ο 86χρονος ηγέτης επιτέθηκε τόσο στον Ντόναλντ Τραμπ όσο και στους Ιρανούς που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις.
Ο Χαμενεΐ προέβλεψε ότι ο «αλαζόνας πρόεδρος των ΗΠΑ» θα έχει την τύχη ιστορικών τυράννων, όπως ο Φαραώ, ο Νεμρώδ και ο Σάχης Παχλαβί, ενώ κατηγόρησε την Ουάσινγκτον για ιμπεριαλιστική υποκρισία, αναφερόμενος ευθέως στη Βενεζουέλα και στις αμερικανικές επεμβάσεις για τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων.
Παράλληλα, χαρακτήρισε τους διαδηλωτές που κατέστρεψαν δημόσια κτίρια ως ανθρώπους που ενεργούν για να «ευχαριστήσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ» και προειδοποίησε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα ανεχθεί «μισθοφόρους ξένων δυνάμεων». Υπενθύμισε, τέλος, ότι κατά τον πρόσφατο 12ήμερο πόλεμο σκοτώθηκαν περισσότεροι από χίλιοι Ιρανοί πολίτες, κατηγορώντας ευθέως τον Τραμπ ότι έχει «αίμα Ιρανών στα χέρια του».
Καθώς οι διαδηλώσεις συνεχίζονται και η διεθνής πίεση αυξάνεται, το ερώτημα αν το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται πράγματι μπροστά στη μεγαλύτερη πρόκληση της τελευταίας δεκαετίας παραμένει ανοιχτό, με τις εξελίξεις να κρίνονται πλέον από τη δυναμική των δρόμων και την αντίδραση της ίδιας της εξουσίας.
Διαβάστε επίσης:
Ιράν: Διαδηλωτές κατέλαβαν πόλεις, έκαψαν κυβερνητικά κτίρια – Τουλάχιστον 45 οι νεκροί (βίντεο)
Ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται για εισβολή και στο Μεξικό;
ΗΠΑ: Κατάσχεσαν και 5ο τάνκερ στην Καραϊβική με πετρέλαιο από την Βενεζουέλα (βίντεο)
