Ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει η χρήση παράνομων φυτοφαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά. Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, περίπου 14% των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται σε ευρωπαϊκές καλλιέργειες είναι παράνομα, ενώ στη Θεσσαλία το ποσοστό αγγίζει το 25%, σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ).
Φθηνά και επικίνδυνα: Η παγίδα της ανάγκης
Οι πιέσεις από την οικονομική ασφυξία, την κλιματική κρίση και τις πληγές της προηγούμενης δεκαετίας, ωθούν πολλούς αγρότες σε σκευάσματα «χωρίς ταυτότητα», φθηνότερα αλλά απαγορευμένα. Αν και ορισμένοι αρνούνται να τα χρησιμοποιήσουν, άλλοι δηλώνουν πως δεν έχουν άλλη επιλογή. «Είναι άλλο να παρανομείς για να επιβιώσεις και άλλο για να πλουτίσεις», λέει χαρακτηριστικά αγρότης από τη Θεσσαλία.
Από τα σύνορα στα χωράφια
Τα σκευάσματα εισάγονται λαθραία από τη Βουλγαρία, μέσω ρεζερβών ή ακόμη και με βάρκες μεταναστών από την Τουρκία. Οι αγρότες παραγγέλνουν σε μεσάζοντες, πληρώνουν με μετρητά και καταστρέφουν τα ίχνη, καίγοντας τα δοχεία νύχτα.
Τοξικές ουσίες σε τρόφιμα και οργανισμούς
Δείγματα που κατασχέθηκαν μεταφέρθηκαν στο Μπενάκειο Ινστιτούτο, με ετικέτες στα τουρκικά ή και χωρίς καθόλου σήμανση. Το 2024, εντοπίστηκαν στην Ελλάδα 12 ουσίες απαγορευμένες από το 2009, κάποιες από τις οποίες συνδέονται με βλάβες στο ήπαρ, τους πνεύμονες και πιθανή καρκινογένεση. Οι ουσίες αυτές εντοπίστηκαν σε προϊόντα όπως ελαιόλαδο, κεράσια, σταφύλια και ντομάτες, σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ.
Αύξηση ασθενειών και ανησυχία των γιατρών
Στην πανεπιστημιακή κλινική της Λάρισας, γιατροί παρατηρούν αύξηση αναπνευστικών παθήσεων. Από τις αρχές του 2000, ερευνητές έχουν συσχετίσει τη χρήση φυτοφαρμάκων με την εμφάνιση της Συνδυασμένης Πνευμονικής Ίνωσης και Εμφυσήματος (CPFE), μιας σπάνιας αλλά σοβαρής πάθησης.
Κυβερνητικές πρωτοβουλίες και ευρωπαϊκή αδράνεια
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας δηλώνει πως η κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στην καταπολέμηση της παρανομίας και στη στήριξη της νόμιμης παραγωγής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την πλευρά της επιταχύνει τις εγκρίσεις ασφαλών σκευασμάτων, ωστόσο η ευθύνη για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου βαραίνει τα κράτη-μέλη.
Το 2022, η Europol κατέσχεσε 2.040 τόνους παράνομων φυτοφαρμάκων – τετραπλάσια ποσότητα σε σχέση με το 2019. Παρόλα αυτά, η πραγματική έκταση του φαινομένου παραμένει άγνωστη και – όπως σημειώνει υψηλόβαθμο στέλεχος της ΕΛ.ΑΣ. – παραπέμπει σε οργανωμένο έγκλημα με διεθνείς διασυνδέσεις.
