Η ετήσια πανελλαδική έρευνα του Σημείου για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς τεκμηριώνει την αύξηση της κοινωνικής διαθεσιμότητας στο αυταρχικό, αντιφιλελεύθερο μήνυμα της Ακροδεξιάς. Περισσότεροι άνθρωποι έχουν ανοιχτά αυτιά στις ιδέες που εχθρεύονται την ισότητα, την ελευθερία και τη συμπερίληψη. Τρία ζητήματα αποτελούν προνομιακό πεδίο: το μεταναστευτικό/προσφυγικό, τα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα και ο αντιτσιγγανισμός. Σε αυτά τα θέματα οι ακροδεξιές στάσεις διαχέονται με τρόπο «οριζόντιο», ακόμα και σε τμήματα του πληθυσμού που αυτοτοποθετούνται στην Αριστερά. Οι θεματικές του κρατικού αυταρχισμού και του ποινικού λαϊκισμού που θέλει πιο σκληρή καταστολή και αυστηρότερες ποινές αποδεικνύονται επίσης δημοφιλείς.
Η ΑltRight είναι εδώ. Ο σκληρός πυρήνας του συντηρητισμού βαθαίνει ως προς την ποιότητά του και διευρύνεται ως προς την απεύθυνσή του. Το 2022 το 14,4% δεν συμφωνούσε με καμία υπερσυντηρητική θέση. Τώρα το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί δραματικά (έπεσε στο 1,9%). Πολύ περισσότεροι άνθρωποι έχουν ξεπεράσει τα αναχώματα του κοινωνικού φιλελευθερισμού και περνούν στην πλευρά του συντηρητισμού, του φόβου, της αδιαφορίας, ακόμα και του μίσους.
Στον αντίποδα, κοινωνικά «αντισώματα» συμπερίληψης και αποδοχής ανιχνεύονται σε θεματικές που αφορούν το σχολείο ως χώρο δημοκρατικής συμβίωσης και πνευματικής ελευθερίας, την ιθαγένεια των παιδιών αλλά και την οικονομική συμβολή των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία.
Η κομματική αποτύπωση
Σε ένα πολιτικό σκηνικό τεράστιας ρευστότητας και κατακερματισμού, μοιάζει πιθανότατη η ενίσχυση των ακροδεξιών κομμάτων και οι φυγόκεντρες προς τα δεξιά δυνάμεις εντός της Νέας Δημοκρατίας. Η Ελληνική Λύση του Βελόπουλου είναι βασικός υποδοχέας, ισχυρή μπορεί να είναι και η επίδοση της Λατινοπούλου με τη Φωνή Λογικής. Τις δυναμικές αυτές ενισχύει ο αντιπολιτικός λόγος από πολιτικές δυνάμεις και πρόσωπα που επιτίθενται συλλήβδην στο πολιτικό προσωπικό. Ζητήματα που τροφοδοτούν την κοινωνική δυσφορία είναι η ακρίβεια, η διαφθορά, η προβληματική λειτουργία της Δικαιοσύνης στην υπόθεση των Τεμπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η έρευνα του Σημείου κατέγραψε ισχυρή υποστήριξη στην ανάγκη ενός «Εθνικού» κόμματος ενώ και άλλες έρευνες εντοπίζουν θετική στάση απέναντι σε έναν ισχυρό ηγέτη που δε θα δεσμεύεται θεσμικά όταν επιχειρεί να κυβερνήσει με πυγμή. Παράλληλα, δε θα πρέπει να υποτιμάται η κινητικότητα στον χώρο του βίαιου δεξιού εξτρεμισμού και η (επαν)εμφάνιση πυρήνων νεοφασιστικών ειδικά σε σχολικά συγκροτήματα. Εξάλλου δεν έλειψαν ποτέ τα περιστατικά ρατσιστικής βίας, παρά τη μείωσή τους μετά την εξάρθρωση της Χρυσής Αυγής. Συνοπτικά, το προφανές κενό αντιπροσώπευσης και η αδυναμία της αριστεράς να αρθρώσει αντίλογο και αντιπρόταση, δημιουργούν συνθήκες ευνοϊκές για δυνάμεις αντιπολιτικές και αυταρχικές.
Το διεθνές περιβάλλον
Η διεθνής σκηνή επικαθορίζεται από τον ακραίο συντηρητισμό και αυταρχισμό του προέδρου Τραμπ. Η εν εξελίξει μετάλλαξη των ΗΠΑ σε ένα καθεστώς ανελεύθερης δημοκρατίας με εξάρθρωση των βασικών συνταγματικών δικαιωμάτων (ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης, ακαδημαϊκές ελευθερίες, ακόμα και το Habeas Corpus) και με διαρκή επίκληση εσωτερικών εχθρών (μεταναστών, ΛΟΑΤΚΙ, αφροαμερικανών, αντιφασιστών, αριστερών κ.ά.) αποτελεί παράδειγμα για πολλούς διεθνώς. Παράλληλα, στην Ευρώπη αποτελεί χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου η διεκδίκηση της διακυβέρνησης από την ακροδεξιά σε χώρες καθοριστικές, όπως η Γαλλία και η Γερμανία.
Η ελληνική ΑltRight
Στο πλαίσιο αυτό συγκροτείται η ελληνική ΑltRight σε πολλά επίπεδα. Πολιτικά εντός κυβέρνησης με υπουργούς που ευθέως αμφισβητούν διεθνείς θεσμούς και υποχρεώσεις της χώρας στο πεδίο των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Πολιτικά εκτός κυβέρνησης από κόμματα σαν τη Φωνή Λογικής. Μιντιακά με τη διάχυση και κανονικοποίηση ακραίων συντηρητικών ιδεών σχετικά με το έθνος και την ταυτότητα, με ακραία αντιμεταναστευτική ρητορική, με μάχη κατά του κοινωνικού φιλελευθερισμού, με λατρεία της ισχύος και του αυταρχισμού σε ζητήματα ασφάλειας, με ηθικό πανικό για ζητήματα έμφυλων ταυτοτήτων.
Yπόβαθρο είναι η ευρωπαϊκή εκδοχή των θεωριών λευκής ανωτερότητας που έχει στο στόχαστρο τη μετανάστευση και το Ισλάμ. Διεκδικεί να αποτελεί φωνή των θιγόμενων από τον κοσμοπολιτισμό και τις ακραίες ανισότητες συντηρητικών, των αδικημένων από την παγκοσμιοποίηση. Αυτή η νέα alt-right ανέρχεται μιλώντας για ελευθερίες και δικαιώματα, συσπειρώνει γύρω από την πολιτισμική ταυτότητα. Παρά τις επιμέρους κομματικές διαφοροποιήσεις, ο ακροδεξιός χώρος πολιτεύεται ως «κόμμα-ενάντια-στα-κόμματα» προβάλλοντας τον εθνικό χαρακτήρα ως υπέρβαση της διάκρισης αριστερά/δεξιά. Εν κατακλείδι, το 2025 κληροδοτεί πολλές συνθήκες που διευκολύνουν μια υπερσυντηρητική ηγεμονία παρά τα πολλαπλά τραύματα της κυβέρνησης. Αυτή η πολιτική αρχιτεκτονική (πολυτεμαχισμός και ενίσχυση αντιπολιτικής, πιθανολόγηση νεων σχημάτων, αδύναμη δημοκρατική αντιπολίτευση, ηττημένη αριστερά σε κοινοβουλευτικό και κοινωνικό επίπεδο) οδηγεί ενδεχομένως σε συσχετισμούς δυνάμεων και εξελίξεις που θα συνιστούν ανοιχτή απειλή για τις βασικές αρχές ενός κράτους δικαίου και μιας ανοιχτής δημοκρατικής κοινωνίας. Τα δείγματα είναι ήδη εδώ.
