Η κατάρρευση των συστημάτων ελέγχου του εθνικού εναέριου χώρου και η παραίτηση του Διοικητή της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) επαναφέρουν στο προσκήνιο στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι κίνδυνοι ήταν γνωστοί στην πολιτική ηγεσία εδώ και χρόνια.
Ήδη από το 2021, ο ελληνικός εναέριος χώρος είχε μείνει χωρίς κάλυψη Radar για μιάμιση ώρα, γεγονός που είχε καταγραφεί με βάση επίσημα δικαστικά έγγραφα και αριθμούς πρωτοκόλλου δικογράφων που επικαλείται το dikastiko.gr.
Παρά το πρόσφατο μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, το οποίο η επίσημη επιτροπή διερεύνησης απέδωσε σε «ψηφιακό θόρυβο» και «παρωχημένη τεχνολογία», τα δικαστικά έγγραφα αποκαλύπτουν ότι η προβληματική κατάσταση ήταν πλήρως καταγεγραμμένη στα κρατικά αρχεία από το 2021.
Οι προειδοποιήσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας δεν ήταν απλές διαμαρτυρίες, αλλά επίσημες νομικές ενέργειες, οι οποίες χαρακτήριζαν την κατάσταση ως «έκτακτη ανάγκη».
Τα στοιχεία ήρθαν στο φως μέσα από τη δικαστική αντιπαράθεση μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας (ΕΕΕΚΕ), όταν η ΥΠΑ προσέφυγε στα δικαστήρια προκειμένου να κηρυχθούν παράνομες οι απεργιακές κινητοποιήσεις των εργαζομένων.
Σύμφωνα με τα εξώδικα υπ’ αριθμ. 10496 και 10497, που επιδόθηκαν στις 23 Δεκεμβρίου 2021 στον Διοικητή της ΥΠΑ και στον Υπουργό Υποδομών, οι ελεγκτές έκαναν λόγο για «σοβαρό περιστατικό στις 16 Δεκεμβρίου 2021», όταν για μιάμιση ώρα χάθηκε πλήρως η εικόνα κάλυψης του βασικού Radar σε ολόκληρο τον εναέριο χώρο.
Μάλιστα, στα σχετικά έγγραφα γίνεται λόγος για πλήρη απαξίωση των συστημάτων και σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια των πτήσεων.
Η «διοικητική αδράνεια» και η απόφαση 701/2021
Αντί να προχωρήσει σε εκσυγχρονισμό των υποδομών, το Ελληνικό Δημόσιο επέλεξε τη δικαστική οδό. Με την απόφαση 701/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η απεργία των ελεγκτών κρίθηκε παράνομη και καταχρηστική.
Στην έφεση που ακολούθησε (αρ. κατάθεσης 160/22/2022), οι εργαζόμενοι υποστήριξαν ότι η κινητοποίησή τους ήταν επιβεβλημένη λόγω της «διοικητικής αδράνειας» της ΥΠΑ, τονίζοντας πως η ασφάλεια των πτήσεων απαιτούσε την ανάδειξη του προβλήματος, καθώς οι υπηρεσιακές αναφορές τους αγνοούνταν συστηματικά.
Από το 2021 στο 2026: ένα προαναγγελθέν μπλακ άουτ
Το Δημόσιο προσπάθησε να αντικρούσει τα αιτήματα των ελεγκτών, υποστηρίζοντας ότι τα ζητήματα εκσυγχρονισμού και προσλήψεων δεν ανήκαν στις αρμοδιότητες της ΥΠΑ ή του Υπουργείου, αλλά του Κοινοβουλίου. Ωστόσο, η επίσημη καταγραφή των προβλημάτων από το 2021 αποδεικνύει ότι οι αρμόδιοι γνώριζαν την κατάσταση, ενώ η επίμονη επίκληση της «αναρμοδιότητας» οδήγησε στην τεχνολογική κατάρρευση που καταγράφεται σήμερα.
Η πιο πρόσφατη προσφυγή του Δημοσίου, τον Μάιο του 2025 (ΓΑΚ 4236/2025), επανέλαβε τον ισχυρισμό ότι τα αιτήματα για εκσυγχρονισμό και στελέχωση δεν ήταν σύννομα.
Από την πλευρά της, η ΕΕΕΚΕ κάνει λόγο για «πλήρη δικαίωση των διαχρονικών καταγγελιών» της, επισημαίνοντας ότι το πόρισμα για το περιστατικό της 4ης Ιανουαρίου 2026 αναγνωρίζει την έλλειψη ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας των συστημάτων αλλά και το διοικητικό αλαλούμ και καθυστέρηση στη διάγνωση της βλάβης. Παράλληλα, τονίζεται η σημασία της διακοπής της εναέριας κυκλοφορίας (zero rate), που απέτρεψε τα χειρότερα.
Οι ελεγκτές προειδοποιούν ότι, υπό τις σημερινές συνθήκες, δεν είναι εφικτή η ασφαλής διαχείριση της αυξημένης θερινής κυκλοφορίας, ζητώντας άμεση εκτίμηση ασφάλειας (safety assessment).
Ο δικηγόρος Δ. Βερβεσός, μιλώντας στην εκπομπή του ΑΝΤ1 «Καλημέρα Ελλάδα», υπενθύμισε ότι παρόμοιο σοβαρό συμβάν είχε σημειωθεί και το 2021, όταν χάθηκε η επικοινωνία με τα ηλεκτρονικά συστήματα για μιάμιση ώρα, σημειώνοντας ότι στα σχετικά δικόγραφα η ευθύνη μεταφερόταν στο Ελληνικό Κοινοβούλιο.
