Η πρόσφατη προειδοποίηση Γερμανών και Δανών οικονομολόγων σχετικά με την υπερβολική αποταμίευση των Γερμανών πολιτών και την «απαισιοδοξία» που τους χαρακτηρίζει, προσφέρει ένα ενδιαφέρον πεδίο ανάλυσης για το πώς μια βαθιά ριζωμένη πολιτισμική ηθική της «λιτής ζωής» –από την εποχή της Μεταρρύθμισης– μπορεί να λειτουργεί ως τροχοπέδη στο νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό. Η οικονομική συμπεριφορά των Γερμανών, η οποία πλήττει την κατανάλωση και την ανάπτυξη, παραπέμπει σε ιστορικές αρχές που κάποτε αποτέλεσαν τη βάση της καπιταλιστικής εξέλιξης, αλλά σήμερα προβληματίζουν την αγορά.
Ιστορικά, η ανάπτυξη του καπιταλισμού τροφοδοτήθηκε από μια νοοτροπία που ενθάρρυνε τη σκληρή εργασία, την επαγγελματική ευσυνειδησία και, κυρίως, την αποταμίευση και την αποφυγή της άσκοπης κατανάλωσης. Η επιτυχία στην εργασία και η συσσώρευση πλούτου, χωρίς την σπατάλη του, θεωρούνταν σημάδι ορθής διαβίωσης.
Σήμερα, αυτή η νοοτροπία διατηρείται σε μεγάλο βαθμό στη Γερμανία: η διευθύντρια του Ινστιτούτου της Νυρεμβέργης για τις Αποφάσεις στην Αγορά (NIM), Καταρίνα Γκανγκλ, επισημαίνει ότι το 75% των Γερμανών πιστεύει ότι είναι σκόπιμη η αποταμίευση, παρά τις πραγματικές αυξήσεις μισθών. Αυτή η συμπεριφορά εστιάζει στην προστασία του κεφαλαίου (φόβος πληθωρισμού) και όχι στην κυκλοφορία του. Ενώ η συσσώρευση θα έπρεπε να οδηγεί σε παραγωγική επένδυση, η Γκανγκλ παρατηρεί ότι οι Γερμανοί απλώς βάζουν τα χρήματά τους σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ζημιώνοντας το εμπόριο, την απασχόληση και τα φορολογικά έσοδα. Η πρότασή της για φορολόγηση των λογαριασμών ταμιευτηρίου είναι ουσιαστικά μια προσπάθεια να αναγκάσει το κεφάλαιο να κινηθεί ξανά προς την παραγωγικότητα.
Ο Δανός οικονομολόγος Έρικ Νίλσεν χαρακτηρίζει την απαισιοδοξία των Γερμανών ως «υπερβολική» και χωρίς πραγματική βάση, δεδομένης της σταθερότητας της χώρας. Αυτή η διάχυτη «απαισιοδοξία» μπορεί να θεωρηθεί ως μια μορφή διαρκούς αγωνίας μπροστά στην αβεβαιότητα του μέλλοντος.
Η ιστορική ρίζα αυτής της στάσης, που τρέφεται από εθνικές καταστροφές του παρελθόντος, διατηρεί την αίσθηση ότι «η επιτυχία δεν είναι ποτέ μόνιμη, αλλά εύθραυστη». Αυτή η αίσθηση ανασφάλειας μεταφράζεται σε μια επιθυμία για διαρκή ορθολογικό έλεγχο της ζωής και του χρήματος, οδηγώντας σε συνεχή αποταμίευση.
Η αποταμίευση, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια οικονομική συμπεριφορά. Είναι μια βαθιά ριζωμένη πολιτισμική αντίδραση στην αβεβαιότητα, κληρονομιά ενός πνεύματος που που κάποτε λειτούργησε ως κινητήριος μοχλός του καπιταλισμού, ενώ σήμερα απειλεί να περιορίσει την οικονομική δυναμική του νεοφιλελευθερισμού.
Διαβάστε επίσης:
Οξεία Κινέζικη αντίδραση στις δηλώσεις Γκίλφοϊλ για Cosco: Παρεμβαίνει στα εσωτερικά της Ελλάδας
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: «Πολύ μεγάλη πλατφόρμα» η Amazon και θα ελέγχεται αυστηρά
Καταγγελία κυανόκρανων: Πάνω από 7.300 Ισραηλινές παραβιάσεις σε έναν χρόνο στο Λίβανο
