Σύμφωνα με νέα δημοσίευση στο Nature, πάνω από 11% των παιδιών στις ΗΠΑ έχουν λάβει κάποια στιγμή διάγνωση ΔΕΠΥ, ποσοστό εντυπωσιακά αυξημένο σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Αντίστοιχη τάση παρατηρείται στην Ευρώπη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι διαγνώσεις και οι συνταγές φαρμάκων καταγράφουν σημαντική άνοδο από το 2000 έως το 2018.
Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου από την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ αναλύουν τα βασικά ευρήματα.
Η πραγματική συχνότητα και ο νέος ορισμός
Όταν οι ερευνητές εξετάζουν τυχαία δείγματα πληθυσμού, η πραγματική συχνότητα των συμπτωμάτων φαίνεται σταθερή: περίπου 5% στα παιδιά και 2–3% στους ενήλικες. Αυτό που αλλάζει είναι η ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και κυρίως η τροποποίηση του ορισμού στο DSM, που μείωσε τα διαγνωστικά κριτήρια, επιτρέποντας να αναγνωρίζονται περιπτώσεις που παλαιότερα περνούσαν απαρατήρητες.
Συννοσηρότητα και νέα κατανόηση
Σήμερα γνωρίζουμε ότι ΔΕΠΥ μπορεί να συνυπάρχει με άγχος, κατάθλιψη ή αυτισμό. Στο παρελθόν, τα υπόλοιπα συμπτώματα «σκέπαζαν» τη ΔΕΠΥ, με αποτέλεσμα η διάγνωση να καθυστερεί. Η πιο ολοκληρωμένη κατανόηση της ψυχικής υγείας αυξάνει φυσικά τους συνολικούς αριθμούς.
Το φύλο και η αόρατη ΔΕΠΥ στα κορίτσια
Για χρόνια η ΔΕΠΥ θεωρούνταν «αγορίστικη» υπόθεση, συνδεδεμένη με υπερκινητικότητα. Ωστόσο, πολλά κορίτσια και γυναίκες εμφανίζουν κυρίως διάσπαση προσοχής: ξεχνούν αντικείμενα, δυσκολεύονται στην οργάνωση, δείχνουν αφηρημένες χωρίς εξωτερική υπερκινητικότητα. Αυτά τα συμπτώματα περνούσαν απαρατήρητα, με αποτέλεσμα οι διαγνώσεις σε γυναίκες να αυξάνονται ραγδαία σήμερα – συχνά μετά τη διάγνωση ενός παιδιού στην οικογένεια, που οδηγεί τον γονέα να αναγνωρίσει τον εαυτό του.
Ο ρόλος των κοινωνικών δικτύων
Τα βίντεο στα social media οδηγούν πολλούς σε αυτοαναγνώριση και έπειτα σε αξιολόγηση. Για αρκετούς αυτό είναι καθοριστικό, καθώς εξηγεί δυσκολίες που τους ακολουθούσαν από το σχολείο έως την εργασία.
Τα στοιχεία από το Ηνωμένο Βασίλειο
Σε ανάλυση σχεδόν οκτώ εκατομμυρίων ανθρώπων, η ΔΕΠΥ καταγραφόταν το 2018 σε 2,5% των αγοριών και 0,7% των κοριτσιών. Στους νέους άνδρες 18–29 ετών οι νέες διαγνώσεις ήταν 20 φορές περισσότερες από ό,τι στις αρχές του 2000, ενώ οι συνταγές φαρμάκων σχεδόν 50 φορές περισσότερες.
Η κοινωνικοοικονομική διάσταση
Οι διαγνώσεις και οι θεραπείες ήταν σχεδόν διπλάσιες στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ΔΕΠΥ «ανήκει» σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες. Αντικατοπτρίζει όμως το γεγονός ότι το χρόνιο στρες, οι δυσκολίες της καθημερινότητας και η περιορισμένη πρόσβαση σε στήριξη επιδεινώνουν τα συμπτώματα. Αντίστροφα, οι συνέπειες της ΔΕΠΥ μπορεί να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη οικονομική ανασφάλεια.
Η νευροδιαφορετικότητα ως νέα οπτική
Το κίνημα της νευροδιαφορετικότητας βλέπει τη ΔΕΠΥ όχι μόνο ως «διαταραχή», αλλά ως διαφορετικό τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου. Πολλοί ενήλικες με ΔΕΠΥ μιλούν για δημιουργικότητα, ενέργεια, υπερ-εστίαση σε ό,τι αγαπούν — χαρακτηριστικά που μπορούν να αποτελέσουν πλεονέκτημα στο σωστό περιβάλλον.
Η πραγματικότητα των δυσκολιών
Παρά τα θετικά στοιχεία, η ΔΕΠΥ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σχολικής αποτυχίας, ατυχημάτων, προβλημάτων σχέσεων και χρήσης ουσιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη λειτουργικότητα. Οι μελέτες δείχνουν ότι η ΔΕΠΥ εξακολουθεί να είναι λιγότερο διαγνωσμένη από όσο θα αναμενόταν — όχι το αντίθετο.
Τι σημαίνει η άνοδος των διαγνώσεων
Η ΔΕΠΥ είναι πραγματική, βιολογικά θεμελιωμένη κατάσταση. Ταυτόχρονα, ο βαθμός της δυσκολίας εξαρτάται από το πλαίσιο: το σχολείο, την οικογένεια, τον εργασιακό χώρο. Η άνοδος των διαγνώσεων δεν είναι απλώς ένα αριθμητικό φαινόμενο. Είναι ένδειξη ότι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκουν επιτέλους όνομα για τις δυσκολίες τους και ώθηση για να αναζητήσουν βοήθεια.
Διαβάστε επίσης:
Τα άρρωστα νεαρά μυρμήγκια «ζητούν» τον θάνατό τους για να σωθεί η αποικία
Κακοκαιρία Byron: Μήνυμα από το 112 για έντονα καιρικά φαινόμενα σε Τρίκαλα, Καρδίτσα, Φθιώτιδα
