Περισσότεροι από οκτώ στους δέκα Έλληνες (83%) εκτιμούν ότι στη χώρα επικρατούν φαινόμενα διαφθοράς σε πολύ ή αρκετά υψηλό βαθμό. Παράλληλα, περισσότεροι από ένας στους τρεις δηλώνουν ότι τους τελευταίους 12 μήνες αντιλήφθηκαν κάποιο σχετικό περιστατικό. Αν και οι περισσότεροι πολίτες καταδικάζουν τη διαφθορά, η στάση τους γίνεται πιο επιεικής όταν πιστεύουν ότι μπορεί να τους «ωφελήσει».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ανοχή προς επαφές επιχειρηματιών με κρατικούς αξιωματούχους ή ευνοϊκές ρυθμίσεις επενδύσεων, ακόμη και όταν μπορεί να υπάρξουν περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η έρευνα της ΕΑΔ που δημοσίευσε η Καθημερινή είναι καταδεικτική.
Εντυπωσιακό εύρημα είναι ότι οι νέοι έως 24 ετών εμφανίζονται ιδιαιτέρως ανεκτικοί στο γνωστό «ρουσφέτι» για μετάθεση στον στρατό. Γενικότερα, οι νεότερες ηλικίες δείχνουν λιγότερο αυστηρές, υιοθετώντας μια πιο ρεαλιστική και κυνική στάση απέναντι στο φαινόμενο.
«Ίσως οι νέοι δείχνουν μεγαλύτερο κυνισμό», ανέφερε στην «Κ» ο Πασχάλης Τεμενεκίδης, διευθυντής ερευνών της Palmos Analysis, που πραγματοποίησε την έρευνα για λογαριασμό της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) σχετικά με τη στάση των πολιτών απέναντι στη διαφθορά. Ταυτόχρονα, η γενικευμένη πεποίθηση περί διαφθοράς –σε συνδυασμό με τις εργασιακές συνθήκες– ενισχύει το φαινόμενο του brain drain, με το 64% των κατόχων μεταπτυχιακών και διδακτορικών να θεωρούν ότι η διαφθορά είναι πολύ εκτεταμένη.
Η διοικήτρια της ΕΑΔ, Αλεξάνδρα Ρογκάκου, τονίζει: «Η καταπολέμηση της διαφθοράς και η εμπέδωση των αρχών του κράτους δικαίου… αποτελούν καθοριστικό παράγοντα όχι μόνο για την ανάσχεση του brain drain αλλά και για το κρίσιμο στοίχημα του brain gain». Όπως εξηγεί, η διαφθορά αναγνωρίζεται διεθνώς ως μία από τις βασικές αιτίες φυγής υψηλά εξειδικευμένων επιστημόνων από χώρες χωρίς θεσμική σταθερότητα και αξιοκρατία.
Οι εκτιμήσεις των πολιτών – Τι θεωρούν διαφθορά
Η έρευνα –που παρουσιάζει η «Κ» και θα αναλυθεί στο 5ο Φόρουμ Ακεραιότητας της ΕΑΔ– δείχνει ότι το 83% των πολιτών θεωρεί πως η διαφθορά βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ποσοστό σχεδόν ταυτόσημο με το περσινό 84%. Μόλις το 3% πιστεύει ότι τα περιστατικά είναι ανύπαρκτα ή πολύ περιορισμένα. Όπως διευκρινίζει ο κ. Τεμενεκίδης, δεν δόθηκε στους συμμετέχοντες κάποιος ορισμός του τι είναι διαφθορά, αφήνοντάς τους να απαντήσουν βάσει προσωπικής αντίληψης.
Το 38% δηλώνει ότι εντόπισε περιστατικό διαφθοράς μέσα στον τελευταίο χρόνο, με αυξημένα ποσοστά στην Αττική (42%), στους εργαζόμενους, στους αποφοίτους λυκείου (43%) και στους κατόχους μεταπτυχιακών/διδακτορικών (52%). Ο τομέας της υγείας παραμένει πρώτος στη λίστα (23%), αν και μειωμένος σε σχέση με το περσινό 38%. Ακολουθούν η δημόσια διοίκηση (14%), η πολιτική (13%), η Δικαιοσύνη (7%) και τα δημόσια έργα (7%).
Η συνηθέστερη εμπειρία διαφθοράς αφορά το «φακελάκι» για επίσπευση διαδικασίας (27%), ενώ ακολουθεί το «μέσο» (10%). Την ίδια ώρα, οι πολίτες θεωρούν ότι η διαφθορά είναι έντονη στην πολιτική (85%), στα δημόσια έργα (77%), στα ΜΜΕ (73%), στα δημόσια οικονομικά (70%), στη Δικαιοσύνη (63%), στα ΕΣΠΑ (63%), στην υγεία (56%), αλλά και στην Αστυνομία (51%). Μοναδική εξαίρεση αποτελούν οι Ένοπλες Δυνάμεις, όπου η πλειοψηφία (40%) εκτιμά ότι η διαφθορά είναι μικρή ή ανύπαρκτη – παρότι το 39% των νέων έως 24 ετών θεωρεί το αντίθετο.
Η ανοχή στη διαφθορά και οι αιτίες της
Το 85% των πολιτών πιστεύει ότι η ελληνική κοινωνία δείχνει ανοχή στη διαφθορά, κυρίως λόγω της έμφασης στο ατομικό συμφέρον (39%) και της πεποίθησης ότι «τίποτα δεν αλλάζει» (32%). Λιγότερο ανεκτές πράξεις είναι το «φακελάκι» σε νοσοκομεία, η δωροδοκία για δίπλωμα οδήγησης και ο χρηματισμός πολιτικών για ανάθεση έργου. Πιο ανεκτές εμφανίζονται οι επαφές επιχειρηματιών με κρατικούς παράγοντες για επενδύσεις και οι ευνοϊκές ρυθμίσεις που υπόσχονται νέες θέσεις εργασίας, ακόμη κι αν συνεπάγονται κινδύνους.
Προϋποθέσεις για λύση – Τι πιστεύουν οι πολίτες
Σύμφωνα με την έρευνα, για την αντιμετώπιση της διαφθοράς χρειάζονται ένα σύνολο προϋποθέσεων:
-
πολιτική βούληση (45%),
-
επιτάχυνση της Δικαιοσύνης (45%),
-
αποτελεσματικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί (42%),
-
αυστηρότεροι νόμοι (35%).
Μόνο ένας στους τέσσερις (26%) πιστεύει ότι έχουν ληφθεί ουσιαστικά μέτρα την τελευταία δεκαετία, με υψηλότερα ποσοστά στους άνδρες (30%) και σε πολίτες με υψηλότερη εκπαίδευση.
Διαβάστε επίσης:
9 Δεκεμβρίου 1987: Η άγνωστη ιστορία της πρώτης Ιντιφάντα (βίντεο)
UBS: Η Πειραιώς στις κορυφαίες τραπεζικές επιλογές της Ευρώπης για το 2026
Μια άλλη νότα στα μπλόκα: Αγρότες πρόσφεραν τούρτα γενεθλίων σε αστυνομικό (βίντεο)
