Η Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων επενδύει σημαντικά στο κομμάτι της ανακύκλωσης, καθώς αποτελεί βασικό πυλώνα στην εθνική προσπάθεια να αλλάξει η συνολική περιβαλλοντική εικόνα της χώρας. Η διαχείριση των αποβλήτων μας με όρους κυκλικής οικονομίας είναι μονόδρομος για να επιτύχουμε το «στοίχημα» που έχουμε βάλει να ανταποκριθούμε στον στόχο της Ε.Ε. για ποσοστό ταφής αποβλήτων κάτω από το 10% έως το 2030.
Προς την κατεύθυνση αυτή βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η μεγάλη μεταρρύθμιση στην ανακύκλωση, η οποία συνιστά ένα δύσκολο εγχείρημα, για την επιτυχία του οποίου κρίσιμη είναι η συνεισφορά όλων: του κράτους, της αυτοδιοίκησης, των επιχειρήσεων και, βέβαια, των ίδιων των πολιτών. Η υλοποίηση του συστήματος εγγυοδοσίας για τις πλαστικές και μεταλλικές φιάλες, η ανάληψη μεγαλύτερων υποχρεώσεων από τους υπόχρεους παραγωγούς, καθώς και η ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης με νέα οχήματα και κάδους συλλογής για ανακυκλώσιμα υλικά και βιοαπόβλητα, αποτελούν τους πυλώνες αυτής της μεταρρύθμισης.
Σε ό,τι αφορά τους πολίτες, δηλαδή τον καθένα από εμάς, νομίζω ότι έχει αρχίσει να γίνεται συνείδηση ότι η αλόγιστη ταφή των αποβλήτων μας δεν «πληγώνει» μόνο το περιβάλλον, αλλά πλήττει και την εθνική οικονομία. Κι αυτό καθώς δημιουργεί εισαγωγές πρώτων υλών, την ίδια στιγμή που όσο πετάμε ανεξέλεγκτα τα απορρίμματά μας, ουσιαστικά πετάμε στον «κάλαθο των αχρήστων» τις εργατοώρες, τις κιλοβατώρες και τις πρώτες ύλες που χρειάστηκαν να παραχθούν, αντί να τις αξιοποιούμε αποκομίζοντας περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη.
Σε επίπεδο ενημέρωσης έχουν γίνει αρκετά βήματα, τόσο σε κεντρικό όσο και σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, με αποτέλεσμα -όπως δείχνουν και πρόσφατες έρευνες- ένα μεγάλο ποσοστό πολιτών (περίπου 8 στους 10) να δηλώνουν ότι συμμετέχουν στη διαδικασία της ανακύκλωσης, με το 90% εξ αυτών να διαχωρίζουν τα απορρίμματά τους σε ανακυκλώσιμα και μη πριν τα πετάξουν.
Παράλληλα, ένα μεγάλο ποσοστό (πάνω από 90%) δείχνει διατεθειμένο να συλλέγει χωριστά περισσότερα από δύο είδη ανακυκλώσιμων υλικών από τα υπόλοιπα σκουπίδια, ενώ ακόμη ένα περίπου 80% είναι διατεθειμένο να συμμετάσχει στη συλλογή των υπολειμμάτων τροφίμων από τα υπόλοιπα σκουπίδια.
Τέλος, ένα ποσοστό πολιτών γύρω στο 70% γνωρίζει από «αρκετά καλά έως πολύ καλά» την έννοια της κομποστοποίησης, καθώς και των επικίνδυνων οικιακών αποβλήτων και των πράσινων σημείων.
Βέβαια, αυτά τα ευρήματα δεν πρέπει να μας εφησυχάζουν, αφού θα πρέπει να γίνει ακόμη περισσότερη προσπάθεια στον τομέα της ενημέρωσης, καθώς ένα επίσης μεγάλο ποσοστό πολιτών (κοντά στο 90%) θεωρεί ότι θα έπρεπε να υλοποιούνται περισσότερες δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού από πλευράς Δήμων σχετικά με τη χωριστή συλλογή και ανακύκλωση.
Βλέπουμε, λοιπόν, ότι κομβικό ρόλο στην περαιτέρω ενημέρωση του κοινού σε θέματα ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας διαδραματίζει η αυτοδιοίκηση, η οποία μπορεί και πρέπει να διαμορφώσει μια κοινωνία που σέβεται τους πόρους της και δίνει προτεραιότητα στη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος για τις επόμενες γενιές. Για αυτά και μέσα από τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής, προβλέπονται πόροι από το τέλος ταφής, που θα χρηματοδοτήσουν προγράμματα ευαισθητοποίησης των πολιτών. Το αισιόδοξο είναι ότι οι νεότερες γενιές δείχνουν σαφώς μεγαλύτερη ευαισθησία σε θέματα περιβάλλοντος, οπότε είναι και περισσότερο δεκτικές στη υιοθέτηση νέων τρόπων διαχείρισης των αποβλήτων μας.
Σε κάθε περίπτωση, η ενημέρωση σε θέματα ανακύκλωσης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια «εφάπαξ» διαδικασία, αλλά ως μία διά βίου υπενθύμιση – παρότρυνση για μια βιώσιμη και περιβαλλοντικά υπεύθυνη στάση από την πλευρά όλων μας.
(**) Τα αναφερόμενα στοιχεία προέρχονται από την πανελλαδική έρευνα κοινής γνώμης στο πλαίσιο του έργου «Εφαρμογή της Κυκλικής Οικονομίας στην Ελλάδα – Circular Economy Implementation in Greece (LIFE-IP CEI- Greece – LIFE 18 IPE GR000013)», που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
