Πίσω από τις λέξεις «προαιρετικότητα» και «ανάπτυξη», κρύβεται η θεσμοθέτηση της εξάντλησης. Το νέο εργασιακό πλαίσιο δεν υπόσχεται ελευθερία, αλλά έναν νόμιμο εφιάλτη καθημερινής υπερεργασίας.
Της Μαρίας Κεφαλά
Ψηφίστηκε το νομοσχέδιο που επιτρέπει χωρίς να επιβάλλει, – όπως επιμένουν να λένε- τη 13ωρη εργασία. Το ονομάζουν «ευελιξία», μια λέξη ωραία, σχεδόν προοδευτική. Μόνο που αυτή η «ευελιξία» ισχύει μόνο για τον εργοδότη. Για τον εργαζόμενο σημαίνει διάλυση αντοχών, φθορά του σώματος και εξαφάνιση της προσωπικής ζωής.
Η ρύθμιση αυτή σηματοδοτεί το τέλος του οκταώρου, του θεμελιώδους δικαιώματος που κερδήθηκε με αιματηρούς αγώνες και απεργίες πριν από περισσότερο από έναν αιώνα. Το δικαίωμα να έχεις χρόνο για τον εαυτό σου, να δεις τα παιδιά σου, να ξεκουραστείς, μετατρέπεται πλέον σε «γραφειοκρατικό εμπόδιο».
Οι υπερωρίες, λέει, θα πληρώνονται. Μα όλοι γνωρίζουμε πώς λειτουργεί η «συναίνεση» στον ιδιωτικό τομέα. Με το βλέμμα του προϊσταμένου, το υπονοούμενο του εργοδότη, το «αν δεν μπορείς, υπάρχουν κι άλλοι». Η «εθελοντική» υπερωρία είναι όσο εθελοντική είναι και η απειλή της απόλυσης.
Η κυβέρνηση μιλά για «προαιρετικότητα» και «συναίνεση». Όμως, ποιος εργαζόμενος με υποχρεώσεις, οικογένεια και ανασφάλεια μπορεί πραγματικά να αρνηθεί 13ωρη εργασία όταν η άρνηση μπορεί να σημαίνει ανεργία; Πόση «ελευθερία επιλογής» υπάρχει όταν η επιλογή σου είναι ανάμεσα στη σιωπή και στην απόλυση; Η υπερωρία γίνεται τώρα θεσμοποιημένη κανονικότητα.
Τι σημαίνει στην πράξη
Ένας εργαζόμενος μπορεί να απασχολείται:
- 10 ώρες την ημέρα για 75 συνεχόμενες ημέρες, χωρίς καμία προσαύξηση, στο όνομα της «περιόδου αυξημένης απασχόλησης».
- 10 ώρες την ημέρα για άλλες 37 ημέρες, εκ των οποίων οι 6 θεωρούνται «μειωμένη απασχόληση» και οι 4 υπερωρία.
- 9 ώρες την ημέρα για 90 μέρες, ως «κανονικό» 8ωρο συν 1 ώρα υπερεργασία.
- 6 ώρες την ημέρα για 38 μέρες, για να «ισορροπήσει» θεωρητικά η υπέρβαση των προηγούμενων περιόδων.
Με βάση αυτούς τους υπολογισμούς, ένας εργαζόμενος μπορεί να δουλεύει:
το 47% του ετήσιου εργάσιμου χρόνου για 10 ώρες την ημέρα,
το 38% για 9 ώρες την ημέρα, και
μόλις το 15% για 6 ώρες την ημέρα.
Κι όλα αυτά μέσα σε ένα έτος, απολύτως νόμιμα, χωρίς να παραβιαστεί κανένας «μέσος όρος» και καμία «περίοδος αναφοράς».
Αριθμοί που ζαλίζουν
Με τα επιπλέον εργαλεία που δίνει ο νόμος στα χέρια του εργοδότη, η κατάσταση ξεφεύγει εντελώς. Ένας επιχειρηματίας μπορεί να επιβάλλει έως και 11 διαφορετικούς εβδομαδιαίους χρόνους εργασίας για τον ίδιο εργαζόμενο μέσα στο έτος -από 8 έως και 73 ώρες την εβδομάδα.
Πιο συγκεκριμένα:
45 ώρες τη βδομάδα με χρήση υπερεργασίας.
65 ώρες τη βδομάδα, με 4 ώρες υπερωρίας ημερησίως.
48 ώρες τη βδομάδα, αν δουλέψει μόνο 8ωρα τις πέντε προηγούμενες μέρες.
53 ώρες τη βδομάδα με υπερεργασία.
73 ώρες τη βδομάδα, συνδυάζοντας υπερεργασία και υπερωρία.
50 ώρες τη βδομάδα κατά την «περίοδο αυξημένης απασχόλησης».
30 ώρες τη βδομάδα στην «περίοδο μειωμένης απασχόλησης».
8 ώρες τη βδομάδα, αν μετατραπεί η πλήρης απασχόληση σε εκ περιτροπής.
12 ώρες τη μέρα, με τη μέγιστη χρήση υπερωριών.
32 ώρες τη βδομάδα σε υποθετικό σενάριο «ευέλικτης» εργασίας.
48 ώρες τη βδομάδα με πλήρη αξιοποίηση υπερωριών.
Αυτό είναι το νέο εργασιακό καθεστώς: ένα σύστημα που μπορεί να διαμορφώνει όποιο ωράριο συμφέρει τον εργοδότη, χωρίς να παραβιάζεται τυπικά κανένας κανόνας.
Η «συναίνεση» του φόβου
Η κυβέρνηση επιμένει ότι το νέο πλαίσιο βασίζεται στη συναίνεση του εργαζόμενου. Μα ποιος εργαζόμενος μπορεί να πει «όχι» όταν γνωρίζει ότι η άρνηση σημαίνει απόλυση ή παραγκωνισμό;
Η «εθελοντική» υπερωρία είναι τόσο εθελοντική όσο και ο φόβος της ανασφάλειας. Η πραγματικότητα λέει ότι η «ευελιξία» θα γίνει εργαλείο πίεσης: ή δουλεύεις 13 ώρες ή ψάχνεις αλλού.
Η πραγματικότητα στη Βουλή και στην κοινωνία
Η κούραση δεν είναι πια μόνο θεωρητική. Σήμερα, βουλεύτρια λιποθύμησε μετά από 13 ώρες συνεδρίασης στη Βουλή, με θέμα το νέο εργασιακό για το 13ωρο. Περαστικά στην Μαρία Αθανασίου της Ελληνικής Λύσης, αλλά κυρίως, περαστικά σε όλους εμάς που θα υποφέρουμε στην καθημερινή εργασία. Οι άνθρωποι που θα λιποθυμούν στην εργασία τους είμαστε εμείς. Και όποιος έχει την ψευδαίσθηση ότι αυτό δεν τον αφορά, σύντομα θα ξυπνήσει στην πραγματικότητα της κανονικοποιημένης εξάντλησης.
Η κανονικοποίηση της εξάντλησης
Η παραγωγικότητα πλέον μετριέται με ώρες, όχι με ποιότητα ζωής. Το οκτάωρο δεν ήταν ποτέ απλώς μια ρύθμιση. Ήταν κοινωνικό συμβόλαιο αξιοπρέπειας. Το δικαίωμα να ζεις, όχι μόνο να εργάζεσαι.
Ένα βήμα προς τα πίσω
Η Ελλάδα μετά το νομοσχέδιο αυτό δεν θα είναι πιο ανταγωνιστική – θα είναι απλώς πιο κουρασμένη, πιο ανασφαλής, πιο ανισότιμη.
Πίσω από τις λέξεις «ανάπτυξη» και «επενδύσεις» κρύβεται η πραγματικότητα: ένας εργαζόμενος που φεύγει στις 10 το βράδυ για να προλάβει το λεωφορείο και να φτάσει σπίτι του11, κι ένας εργοδότης που καλύπτει δύο θέσεις με έναν άνθρωπο.
Η ουσία
Η εργασία είναι συλλογικό κοινωνικό συμβόλαιο, όχι ατομικό προνόμιο. Κάθε φορά που αυτό το συμβόλαιο διαλύεται, η κοινωνία χάνει ψυχή, ισορροπία, προοπτική. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από την αναζωογόνηση της έννοιας της εργασίας ως πράξης αξιοπρέπειας και ανθρωπιάς. Όσο ο δημόσιος διάλογος περιορίζεται στο πόσες ώρες «αντέχουμε» να δουλέψουμε, τόσο απομακρυνόμαστε από την ουσία: Να μπορούμε να ζούμε – όχι απλώς να επιβιώνουμε.
Πηγή: https://x.com/dirty_comm/status/1978349673325773204
Διαβάστε επίσης:
Αναστάτωση στη Βουλή: Λιποθύμησε βουλευτής
