Το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας που άγγιξε το 1 τρισ. δολάρια τους πρώτους 11 μήνες του 2025 δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό μακροοικονομικό μέγεθος. Είναι το καύσιμο ενός παγκόσμιου χρηματοδοτικού μηχανισμού που μετατρέπει το Πεκίνο σε κυρίαρχο τραπεζίτη των διεθνών αγορών, με επιπτώσεις που εκτείνονται από τις αναπτυσσόμενες οικονομίες έως τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη.
Το πλεόνασμα που τροφοδοτεί την παγκόσμια επιρροή
Παρά τους δασμούς της κυβέρνησης Τραμπ στα κινεζικά προϊόντα, οι εξαγωγές της Κίνας προς την Ευρώπη, τη Νότια Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία εκτοξεύθηκαν, διατηρώντας τα εργοστάσια σε πλήρη λειτουργία. Τα τεράστια έσοδα από το εμπόριο, ωστόσο, δεν παρέμειναν εντός συνόρων. Διοχετεύθηκαν σε ένα διεθνές δίκτυο δανεισμού που, σύμφωνα με νέα έκθεση της AIDDATA με τίτλο «Chasing China: Learning to Play by Beijing’s Global Lending Rules», έχει φτάσει τα 2,1 τρισ. δολάρια έως το 2023.
Η ανάλυση περισσότερων από 30.000 έργων αποκάλυψε ότι το χαρτοφυλάκιο δανείων της Κίνας στο εξωτερικό είναι υπερδιπλάσιο από προηγούμενες εκτιμήσεις, καθιστώντας τη χώρα τον μεγαλύτερο επίσημο πιστωτή στον κόσμο. Το Πεκίνο παρέχει χρηματοδότηση σε 179 από τις 217 χώρες παγκοσμίως, αναλαμβάνοντας ρόλο «πιστωτή πρώτης και έσχατης επιλογής», ιδίως για αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Ένας σκληρός πιστωτής με στρατηγικούς στόχους
Σε αντίθεση με το μεταπολεμικό μοντέλο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, που βασίστηκε σε ευνοϊκά δάνεια με αναπτυξιακό πρόσημο, η κινεζική προσέγγιση δίνει έμφαση στο κέρδος και στη στρατηγική απόδοση. Η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια της Κίνας έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 ετών, μόλις στα 1,9 δισ. δολάρια το 2023, την ώρα που τα εμπορικά και κρατικά δάνεια διογκώνονται.
Η έκθεση καταγράφει μια σαφή μετατόπιση: ενώ το 2000 το 88% της κινεζικής χρηματοδότησης κατευθυνόταν σε αναπτυσσόμενες χώρες, το 2023 το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 24%. Αντίθετα, το 76% των νέων δανείων δόθηκε σε χώρες υψηλότερου εισοδήματος, με χαμηλότερο ρίσκο και πρόσβαση σε τεχνολογίες και εμπορικά σήματα υψηλής αξίας.
Οι ΗΠΑ ως απρόσμενος αποδέκτης κινεζικών δανείων
Παράδοξο αλλά ενδεικτικό της νέας πραγματικότητας είναι το γεγονός ότι ο μεγαλύτερος μεμονωμένος αποδέκτης κινεζικής χρηματοδότησης ήταν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες. Κινεζικά δάνεια έχουν συμβάλει στη χρηματοδότηση έργων LNG στο Τέξας και τη Λουιζιάνα, αγωγών ενέργειας, κέντρων δεδομένων στη Βόρεια Βιρτζίνια, καθώς και υποδομών σε μεγάλα αμερικανικά αεροδρόμια.
Σύμφωνα με την AIDDATA, μεγάλο μέρος αυτής της δραστηριότητας καθοδηγείται από καθαρά εμπορικά κίνητρα και όχι από άμεσους γεωπολιτικούς στόχους, αποτυπώνοντας τον πραγματισμό της κινεζικής χρηματοδοτικής στρατηγικής.
Βραχίονας της βιομηχανικής πολιτικής
Πέρα από το κέρδος, τα κινεζικά δάνεια λειτουργούν ως εργαλείο βιομηχανικής πολιτικής. Η Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» υποχωρεί πλέον σε λιγότερο από το 25% του χαρτοφυλακίου, ενώ στο προσκήνιο έρχεται η στρατηγική «Made in China 2025». Μέσω δανειοδότησης εξαγορών, το Πεκίνο ενισχύει τον έλεγχο σε κρίσιμους τομείς όπως οι ημιαγωγοί, η ρομποτική, η βιοτεχνολογία, η κβαντική υπολογιστική και οι αμυντικές τεχνολογίες.
Η χρηματοδότηση εξαγορών σε τομείς εθνικής ασφάλειας αυξήθηκε από το 46% στο 88% του σχετικού χαρτοφυλακίου, καταδεικνύοντας τη στενή σύνδεση μεταξύ κρατικής χρηματοδότησης και στρατηγικών επιδιώξεων.
Η Δύση επανεξετάζει τους κανόνες
Η άνοδος της Κίνας ως παγκόσμιου τραπεζίτη αναγκάζει τις δυτικές οικονομίες να αναπροσαρμόσουν τη στάση τους. Οι ΗΠΑ ενισχύουν θεσμούς όπως το International Development Finance Corporation και προσανατολίζονται σε χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται άμεσα με την εθνική ασφάλεια και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Παράλληλα, η Ευρώπη αυστηροποιεί τον έλεγχο εξαγορών σε ευαίσθητους τεχνολογικούς τομείς, όπως έδειξε η παρέμβαση της Ολλανδίας στην υπόθεση της Nexperia.
Οι συγγραφείς της έκθεσης επισημαίνουν ότι το διεθνές καθεστώς βοήθειας και πιστώσεων βρίσκεται σε φάση ανασχηματισμού, με το Πεκίνο να έχει ήδη ανατρέψει το status quo. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η Δύση θα καταφέρει να απαντήσει με ένα νέο, βιώσιμο μοντέλο ή αν η κινεζική προσέγγιση θα καθορίσει τους κανόνες της επόμενης εποχής της παγκόσμιας χρηματοδότησης.
Διαβάστε επίσης:
Κολομβία: Οι αντάρτες του ELN κηρύσσουν μονομερή κατάπαυση του πυρός τα Χριστούγεννα
Επίθεση στην παραλία Μποντάι: «Πρόβα» έκαναν οι δράστες πριν χτυπήσουν
