Την ώρα που η Σίλικον Βάλεϊ επενδύει δισεκατομμύρια σε ανθρωποειδή ρομπότ και υπόσχεται μια επανάσταση που θα αλλάξει ριζικά την καθημερινή ζωή, μία από τις πιο σεβαστές φωνές της ρομποτικής επιστήμης προειδοποιεί ότι η κατάληξη θα είναι πολύ πιο πεζή. Ο Ρόντνεϊ Μπρουκς, ο άνθρωπος που συνέβαλε όσο λίγοι στη διάδοση των ρομπότ στην καθημερινότητα, εκτιμά ότι ο σημερινός ενθουσιασμός θα οδηγήσει σε βαθιά απογοήτευση και σημαντικές οικονομικές απώλειες.
Μια ζωή στην πρώτη γραμμή της ρομποτικής
Στα 70 του χρόνια, ο πρώην διευθυντής του Εργαστηρίου Τεχνητής Νοημοσύνης και Ρομποτικής του MIT και συνιδρυτής της iRobot, της εταιρείας που δημιούργησε τη ρομποτική σκούπα Roomba, έχει δει από πρώτο χέρι τις μεγάλες υποσχέσεις και τις αντίστοιχες διαψεύσεις της τεχνολογικής προόδου. Ο Μπρουκς υπήρξε μάρτυρας κομβικών στιγμών στην ιστορία της τεχνητής νοημοσύνης, από τα πρώτα αυτοματοποιημένα οχήματα στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1980 έως τη νίκη του υπερυπολογιστή Deep Blue επί του Γκάρι Κασπάροφ το 1997.
Όπως σημειώνει, όλες αυτές οι εξελίξεις παρουσιάστηκαν κάποτε ως προάγγελοι ριζικών αλλαγών, όμως τελικά δεν εκτόπισαν τους ανθρώπους από τις δραστηριότητές τους. Οι οδηγοί, οι σκακιστές και οι ακτινολόγοι εξακολουθούν να υπάρχουν, παρά τις προβλέψεις περί επικείμενης αντικατάστασής τους.
Η αναπόφευκτη καμπύλη της απογοήτευσης
«Τα ρομπότ θα αποκτήσουν μεγάλη δημοσιότητα και μετά θα υπάρξει βαθιά απογοήτευση», δήλωσε ο Μπρουκς σε πρόσφατη συνέντευξή του, περιγράφοντας έναν κύκλο που, όπως λέει, έχει επαναληφθεί πολλές φορές στην ιστορία της τεχνολογίας. Η ίδια του η καριέρα χαρακτηρίστηκε από την αμφισβήτηση των κυρίαρχων αντιλήψεων, ιδιαίτερα σε εποχές όπου η υπολογιστική ισχύς δεν επέτρεπε τις φιλόδοξες εφαρμογές που υπόσχονταν οι θεωρίες.
Τη δεκαετία του 1980, στράφηκε στη μελέτη της βιολογίας και της συμπεριφοράς των εντόμων, αναγνωρίζοντας ότι οργανισμοί με ελάχιστη «εγκεφαλική» ισχύ μπορούσαν να εκτελούν πολύπλοκες εργασίες πολύ πιο αποτελεσματικά από τα τότε ρομπότ. Η μίμηση της φύσης, αντί της πλήρους προγραμματιστικής καθοδήγησης, αποτέλεσε τη βάση για την προσέγγισή του.
Από τη θεωρία στην καθημερινότητα
Αυτή η φιλοσοφία οδήγησε στην ίδρυση της iRobot το 1990 και, χρόνια αργότερα, στη μαζική διάδοση της Roomba, ενός ρομπότ σχεδιασμένου για μία συγκεκριμένη και περιορισμένη εργασία. Για τον Μπρουκς, αυτή ακριβώς η εξειδίκευση είναι το μυστικό της επιτυχίας των ρομποτικών εφαρμογών που έχουν πραγματικό αντίκτυπο.
Αντίθετα, αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τις σημερινές επιχειρηματικές υποσχέσεις για ανθρωποειδή ρομπότ που θα μπορούν να κάνουν «ό,τι κάνει ένας άνθρωπος». Σε δοκίμιό του τον περασμένο Σεπτέμβριο προέβλεψε ότι «πολλά χρήματα θα χαθούν» στην προσπάθεια να αποσπαστεί οποιαδήποτε οικονομική απόδοση από τέτοιες τεχνολογίες, οι οποίες, όπως εκτιμά, θα εξαφανιστούν και θα ξεχαστούν σχετικά γρήγορα.
Ο κίνδυνος της ανθρωποειδούς αυταπάτης
Κατά τον Μπρουκς, η ίδια η μορφή των ανθρωποειδών ρομπότ γεννά παραπλανητικές προσδοκίες. Η ανθρώπινη όψη δημιουργεί την εντύπωση ότι αυτά μπορούν να αναπαράγουν την ευελιξία, την κρίση και την επιδεξιότητα του ανθρώπου, κάτι που απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Τα πιο επιτυχημένα ρομπότ σήμερα, όπως οι βιομηχανικοί βραχίονες ή τα αυτόνομα οχήματα μεταφοράς, είναι αυστηρά σχεδιασμένα για συγκεκριμένες εργασίες και λειτουργούν σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα.
Πέρα από τη λειτουργικότητα, ο Μπρουκς εκφράζει έντονη ανησυχία για την ασφάλεια. Τα ισχυρά μηχανικά συστήματα που απαιτούνται για να κινηθεί και να δράσει ένα ανθρωποειδές ρομπότ το καθιστούν δυνητικά επικίνδυνο. «Δεν θα πλησίαζα ούτε στο ένα μέτρο ένα ανθρωποειδές ρομπότ», παραδέχεται, υπενθυμίζοντας ότι στα βιομηχανικά περιβάλλοντα οι κανονισμοί συνήθως επιβάλλουν την απομόνωση ανθρώπων και ρομπότ.
Τα τεχνικά όρια
Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται, σύμφωνα με τον ίδιο, η ανθρώπινη επιδεξιότητα. Η εκπαίδευση νευρωνικών δικτύων μέσω οπτικών δεδομένων, όπως συμβαίνει σήμερα με την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, δεν αρκεί για να αναπαραχθεί η λεπτή αίσθηση της αφής και ο συντονισμός των ανθρώπινων δακτύλων. Δεν υπάρχει ακόμη μια κοινή γλώσσα για τη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων αφής, στοιχείο κρίσιμο για την ανάπτυξη ρομπότ που θα μπορούν να λειτουργούν με ασφάλεια σε ανθρώπινα περιβάλλοντα.
Ρεαλισμός αντί απαισιοδοξίας
Παρά τον σκεπτικισμό του, ο Μπρουκς δεν δηλώνει απαισιόδοξος. Ως συνιδρυτής της εταιρείας Robust.AI, που αναπτύσσει αυτοματοποιημένα καρότσια για κέντρα διανομής, συνεχίζει να επενδύει σε πρακτικές εφαρμογές της ρομποτικής. Η βασική του ανησυχία είναι ότι η έντονη προβολή ανθρωποειδών όπως το Optimus της Tesla ή τα μοντέλα της Figure AI αποσπά πολύτιμους πόρους από πιο ρεαλιστικές και αποδοτικές κατευθύνσεις έρευνας.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, τα ρομπότ των επόμενων δεκαετιών θα συνεργάζονται με τους ανθρώπους, αλλά θα κινούνται πιθανότατα πάνω σε τροχούς, θα διαθέτουν πολλαπλούς βραχίονες και θα είναι σχεδιασμένα για συγκεκριμένες εργασίες, όχι ως γενικής χρήσης «ανθρώπινα υποκατάστατα».
Πριν αποσυρθεί οριστικά από την εταιρική ζωή, ο Ρόντνεϊ Μπρουκς σχεδιάζει να γράψει ένα βιβλίο για τη φύση της νοημοσύνης. Εκεί σκοπεύει να αναπτύξει την άποψη ότι η δημιουργία τεχνητής γενικής νοημοσύνης απέχει αιώνες, προβλέποντας ότι η ανθρωπότητα δεν θα καταφέρει κάτι τέτοιο πριν από 300 χρόνια. Μια πρόβλεψη που, αν μη τι άλλο, λειτουργεί ως αντίβαρο στον αχαλίνωτο ενθουσιασμό της Σίλικον Βάλεϊ.
Διαβάστε επίσης:
Επιστρέφουν οι νεοπαγανιστικές πρακτικές στη Δύση;
Wall Street: Ανησυχεί για τις μυθικές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη
Ο Λαβρόφ κατηγορεί την Ευρώπη για «ναζιστικές μεθόδους» (βίντεο)
