Η αιματηρή επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του προέδρου της Μαδούρο επισκίασε για λίγο τις εξελίξεις στο μέτωπο της Ουκρανίας και κυρίως τη συνεχιζόμενη «σιωπηρή» γενοκτονία των Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας.
Αναμφίβολα η αμερικανική επιχείρηση στη λατινοαμερικανική χώρα επισφράγισε με τραγικό τρόπο το γεγονός ότι ο πρόεδρος Τραμπ και το κατεστημένο που τον στηρίζει δεν αναγνωρίζουν έμπρακτα την εθνική κυριαρχία των κρατών, οπουδήποτε και αν αυτά βρίσκονται.
Ταυτόχρονα όμως ανέδειξε ανάγλυφα κάτι εξίσου καθοριστικό: ούτε στην περίπτωση της Ουκρανίας, ούτε ακόμη περισσότερο στην περίπτωση της Γάζας γίνονται σεβαστά τα αναφαίρετα δικαιώματα των λαών. Στην περίπτωση της Ουκρανίας μια καθαρά παράνομη και αντίθετη σε κάθε έννοια διεθνούς δικαίου εισβολή και κατοχή εδαφών από ξένη δύναμη, τη Ρωσία αντιμετωπίζεται από τον Αμερικανό πρόεδρο με όρους ωμής ισχύος και επιβολής όρων συνθηκολόγησης στο ανεξάρτητο κράτος που δέχθηκε την εισβολή και αντιστέκεται στη βία του κατακτητή.
Στην ακόμη πιο τραγική περίπτωση των Παλαιστινίων της Γάζας, η 27μηνη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ η οποία μετατράπηκε σε συστηματική γενοκτονία 2,2 εκατ. κατοίκων, επιβραβεύεται από τον κυβερνήτη Τραμπ, που βλέπει στη Λωρίδα της Γάζας μόνο ευκαιρίες οικονομικής εκμετάλλευσης, ενώ αδιαφορεί πλήρως για το κορυφαίο ζήτημα: το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και την ανεξαρτησία του Παλαιστινιακού λαού, το οποίο είναι κατοχυρωμένο εδώ και δεκαετίες από αναρίθμητες αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών.
Ετσι η προσοχή της διεθνούς κοινής γνώμης και των μέσων ενημέρωσης στρέφεται στην αναζήτηση της επόμενης βίαιης -και παράνομης βέβαια- επιχείρησης των Ηνωμένων Πολιτειών και των πιστών και πειθήνιων συμμάχων τους εναντίον κάποιας άλλης λατινοαμερικανικής χώρας, ίσως εναντίον του Ιράν ή ακόμη και εναντίον της Γριλανδίας, εδάφους μιας ευρωπαϊκής χώρας της Δανίας, μέλους του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Η αμερικανική στάση στη Γάζα
Ας δούμε όμως από πιο κοντά την περίπτωση της Γάζας γιατί εκεί αποκαλύπτεται και ο σκληρός πυρήνας της πολιτικής του Τραμπ για τη διαχείριση ανοιχτών διεθνών συγκρούσεων. Κατ’ αρχήν στήριξε με κάθε τρόπο -όπως άλλωστε και προκάτοχός του Μπάιντεν- την στρατιωτική γενοκτονική πολιτική του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου και των συμμάχων του εναντίον του Παλαιστινιακού λαού στη Γάζα με αφορμή την επιδρομή μιας οργάνωσης της Χαμάς στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023. Η καταστροφή της Γάζας που ακολούθησε έδειξε ότι ο Τραμπ, όπως και ο Νετανιάχου, θεωρεί ότι συνολικά ο Παλαιστινιακός πληθυσμός της Γάζας ήταν υπεύθυνος για τις πράξεις της Χαμάς. Με τη στάση του αυτή αναγνώρισε ότι υπάρχει συλλογική ευθύνη των Παλαιστινίων για τη δράση μιας οργάνωσης. Αν δεχθούμε αυτή τη «λογική», θα έπρεπε οι Σύμμαχοι να βομβαρδίσουν όλες τις πόλεις της Γερμανίας και να αφανίσουν το γερμανικό λαό για τις πράξεις των Ναζί.
Στη συνέχεια ο Αμερικανός πρόεδρος πίεσε όλα τα αραβικά και μουσουλμανικά κράτη για να συμβάλουν στην επίτευξη μιας οιονεί εκεχειρίας στη Γάζα με μοναδικό στόχο να απελευθερωθούν οι Ισραηλινοί όμηροι και να παραδοθούν οι σοροί όσων είχαν πεθάνει. Οταν επιτεύχθηκε και αυτό, ο Τραμπ ισχυρίστηκε αρχικά ότι θα «διοικήσει» εκείνος τη Γάζα και θα την κάνει «μεσογειακή Ριβιέρα». Γρήγορα κατάλαβε ότι για να γίνει κάτι τέτοιο η Γάζα θα έπρεπε να «απαλλαγεί» από τα 2,2 εκατομμύρια των Παλαιστινίων κατοίκων της, οι οποίοι παρά τη γενοκτονία και τον εσκεμμένο λιμό που προκάλεσαν οι Ισραηλινές δυνάμεις, αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τη μαρτυρική Γάζα, για τον απλούστατο λόγο ότι αυτή είναι η πατρίδα τους και δεν μπορούν να πάνε πουθενά αλλού.
Η νέα κανονικότητα
Ετσι φτάσαμε και στην απόφαση 2803 της 17ης Νοεμβρίου 2025, του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, με την οποία ουσιαστικά «νομιμοποιήθηκαν» τα σχέδια Τραμπ και Νετανιάχου για τη Γάζα. Σήμερα, σχεδόν δύο μήνες αργότερα, ούτε η λεγόμενη «Επιτροπή Ειρήνης» έχει οριστεί, ούτε η υποτιθέμενη «Διεθνής δύναμη σταθεροποίησης» έχει συγκροτηθεί και βέβαια ούτε λόγος για να ερωτηθούν οι ίδιοι οι Παλαιστίνιοι κάτοικοι της Γάζας για την τύχη τους. Αντιθέτως, πάλι σιωπηρώς, αλλά με βάση τα σχέδια του Ισραήλ, η Λωρίδα της Γάζας συρρικνώνεται και πάνω από το 53% του εδάφους της που περιλαμβάνεται με μια νέα «κίτρινη γραμμή», ουσιαστικά εκκενώνεται από Παλαιστίνιους και βρίσκεται ήδη κάτω από τον αποκλειστικό έλεγχο του ισραηλινού στρατού. Πρόκειται για τα εδάφη που βρίσκονται κοντά στα σύνορα του Ισραήλ και τα οποία μάλλον προορίζονται για να προσαρτηθούν στο Ισραήλ. Ετσι η λωρίδα της Γάζας «στενεύει» ακόμη περισσότερο και τώρα θα πρέπει ο Παλαιστινιακός πληθυσμός της να στριμωχτεί όχι πλέον στα 365 τ.χλμ. της Λωρίδας, αλλά σε λιγότερα από 172 τ.χλμ. και να παραμένει πάντα κάτω από ασφυκτικό αποκλεισμό από ξηρά, θάλασσα και αέρα, χωρίς την ελεύθερη πρόσβαση των ανθρωπιστικών οργανώσεων, με ελάχιστη ηλεκτροδότηση και ύδρευση, χωρίς την ελεύθερη είσοδο των ξένων μέσων ενημέρωσης, με ισοπεδωμένα σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία και τζαμιά. Οσο για την ουσιαστική εκεχειρία, αυτή παραμένει στη διακριτική ευχέρεια των ισραηλινών δυνάμεων, οι οποίες όποτε κρίνουν ότι έχουν εντοπίσει έναν «τρομοκράτη», τον εξοντώνουν αμέσως με όσους βρίσκονται γύρω του σε απόσταση 10-20 μέτρων για να είναι σίγουρες ότι δεν αστόχησαν…
Οι εξελίξεις στη Γάζα μπορεί να μην είναι πια προτεραιότητα των διεθνών μέσων ενημέρωσης, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι συνθήκες εκεί βελτιώθηκαν. Ο χειμώνας και η άθλια επισιτιστική και υγειονομική κατάσταση του πληθυσμού καθιστούν αβίωτη τη ζωή του 80% των κατοίκων που ζει κυριολεκτικά στην ύπαιθρο χωρίς καμία προστασία. Ομως η στροφή του ενδιαφέροντος του Αμερικανού προέδρου σε άλλες περιοχές του κόσμου δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ, η κατοχική δύναμη στα Παλαιστινιακά εδάφη, παραμένει άπραγο. Με την πλήρη συναίνεση ή ανοχή των ΗΠΑ και των μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών, η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει στρέψει, ανενόχλητη, την προσοχή της στο άλλο μεγάλο τμήμα των Παλαιστινιακών εδαφών, τη Δυτική Οχθη του Ιορδάνη.
Ο ενταφιασμός της λύσης των δύο κρατών
Εκεί εντατικοποιείται η συνεχής αρπαγή και κατάσχεση εδαφών και η ίδρυση νέων ισραηλινών οικισμών στην καρδιά, κυριολεκτικά, μιας περιοχής με εκατοντάδες χωριά και κωμοπόλεις που κατοικούνται εδώ και αιώνες από Παλαιστίνιους. Οποιαδήποτε διαμαρτυρία των γηγενών Παλαιστινίων αντιμετωπίζεται είτε με την ωμή βία των εποίκων, η οποία παραμένει ατιμώρητη, είτε με την παραπομπή των… Παλαιστινίων στα έκτακτα στρατοδικεία, γιατί το καθεστώς που έχει επιβάλει το Ισραήλ στα κατεχόμενα προβλέπει άλλα δικαστήρια για τους Ισραηλινούς εποίκους και άλλα για τους Παλαιστίνιους. Εκεί δείχνει καθαρά το πρόσωπό του το καθεστώς των διακρίσεων (απαρτχάιντ) που έχει επιβάλει το Ισραήλ εδώ και δεκαετίες στα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη…
Η κυβέρνηση Νετανιάχου επωφελείται από τα μέτωπα που ανοίγει σε διάφορα σημεία του κόσμου ο πρόεδρος Τραμπ για να προωθήσει τα σχέδιά της για τον οριστικό ενταφιασμό της προοπτικής δημιουργίας ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους. Η επιχειρούμενη ολοκληρωτική καταστροφή σχεδόν όλων των υποδομών στη λωρίδα της Γάζας και η σχεδιασμένη λιμοκτονία των παλαιστινίων κατοίκων της αποβλέπουν στο να καταστεί αδύνατη η διαβίωση εκεί και ο εξαναγκασμός των Παλαιστινίων -ή του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού τους- να φύγουν για πάντα από εκεί.
Στο σημείο αυτό αξίζει να τονίσουμε δύο βασικά -διαχρονικά- στοιχεία στην μεγάλη στρατηγική του Ισραήλ από τον καιρό της ίδρυσής του. Το πρώτο είναι ότι ποτέ καμία κυβέρνηση της χώρας αυτής δεν δεσμεύτηκε σε ένα σαφή, οριστικό προσδιορισμό των συνόρων του Ισραηλινού κράτους. Αυτό του «επιτρέπει» να επεκτείνεται όποτε το επιτρέπουν οι παράνομες κατακτήσεις εδαφών σε βάρος γειτονικών κρατών, είτε σε βάρος των Παλαιστινιακών εδαφών που κατέχει παρανόμως από το 1967. Κατά καιρούς το Ισραήλ έχει καταλάβει εδάφη της Αιγύπτου, τα οποία αναγκάστηκε αργότερα να επιστρέψει, με τις συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ, είτε του Νοτίου Λιβάνου από τα οποία αποχώρησε ηττημένο. Κατέλαβε όμως και εδάφη της Συρίας από τα οποία όχι μόνο δεν αποχώρησε, αλλά τα προσάρτησε κιόλας. Και πριν ένα χρόνο, με την πτώση του καθεστώτος Ασαντ στη Συρία, κατέλαβε νέα συριακά εδάφη από τα οποία αρνείται να αποχωρήσει.
Το δεύτερο στοιχείο -διαχρονικό κι αυτό- είναι η προσπάθεια του Ισραήλ να συνάπτει συμμαχίες ή συνεργασίες -φανερές ή μυστικές- με μη αραβικά κράτη, οργανώσεις ή οργανωμένες εθνικές ομάδες μέσα στον αραβικό κόσμο ή στις παρυφές του. Τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής του είχε δύο σημαντικά στηρίγματα στα όρια του αραβικού κόσμου, την Τουρκία και το Ιράν του σάχη. Και οι δύο αυτές χώρες ήταν σημαντικά μέλη του αντισοβιετικού συμφώνου του CENTO που είχαν ιδρύσει η Βρετανία και οι ΗΠΑ. Ομως η συμμαχία διαλύθηκε το 1979 μετά την επανάσταση στο Ιράν.
Το Ισραήλ προσπάθησε και πολλές φορές πέτυχε να αναπτύξει σχέσεις με την Αιθιοπία, με οργανώσεις των Κούρδων σε αραβικές χώρες αλλά και στο Ιράν, με οργανώσεις των Δρούζων, κυρίως στη Συρία, και βέβαια με οργανώσεις των Χριστιανών ακροδεξιών «Φαλαγγιτών» του Λιβάνου. Επιδίωξή του ήταν πάντα να πρόκειται για κράτη ή οργανώσεις που δεν υποστήριζαν την Παλαιστινιακή υπόθεση ή ακόμη περισσότερο δυνάμεις που ήταν διατεθειμένες να πολεμήσουν για τα συμφέροντα του Ισραήλ και εναντίον όσων συμμαχούσαν με τους Παλαιστίνιους. Ακραίο παράδειγμα της πολιτικής του Ισραήλ να αδιαφορεί και να καταπατά το διεθνές δίκαιο και τις αποφάσεις του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών είναι η πρόσφατη αναγνώριση της Σομαλιλάνδης και η αποκατάσταση στενών σχέσεων με την περιοχή αυτή.
Πρόκειται για τμήμα παλιάς βρετανικής αποικίας, η οποία έγινε ανεξάρτητη και βρίσκεται ανάμεσα στην πρώην γαλλική και την πρώην ιταλική Σομαλία. Λίγο μετά την ανεξαρτησία του, η πρώην βρετανική και η πρώην ιταλική Σομαλία ενώθηκαν και αποτέλεσαν από το 1960 την ανεξάρτητη Σομαλία. Μεταγενέστερες εσωτερικές εξελίξεις στο κράτος αυτό, οδήγησαν στην απόσχιση ενός τμήματός του το οποίο παραμένει μέχρι σήμερα χωρίς καμία διεθνή αναγνώριση. Το Ισραήλ έσπευσε να το αναγνωρίσει για ένα προφανή λόγο: η περιοχή αυτή βρίσκεται σε καίριο στρατηγικό σημείο, στο Κέρας της Αφρικής, ακριβώς πάνω στο στενό που «ελέγχει» την Ερυθρά θάλασσα, σε απόσταση βολής από το Ιράν και κυρίως απέναντι από το τμήμα της Υεμένης που κατέχουν οι Χούθι, ορκισμένος εχθρός του Ισραήλ και υποστηρικτής των Παλαιστινίων. Ετσι το Ισραήλ αποκτά άμεση πρόσβαση σε στρατηγική θέση, ανάμεσα σε αραβικές χώρες και ταυτόχρονα συνεργάζεται με ένα οιονεί κράτος, το οποίο βολιδοσκοπήθηκε από το Ισραήλ να δεχθεί στο έδαφός του μερικές εκατοντάδες χιλιάδες διωγμένους Παλαιστίνιους για μια ακόμη προσφυγιά!..
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Παλαιστινιακό, δείχνουν ότι παρά την αμέριστη αμερικανική υποστήριξη στην τοπική υπερδύναμη, το Ισραήλ, αλλά και την παγκόσμια παραπληροφόρηση για την πραγματική κατάσταση, οι Παλαιστίνιου παραμένουν ακλόνητοι στον αγώνα τους για εθνική απελευθέρωση και ανεξαρτησία. Σε αυτή την προσπάθεια έχουν ανάγκη την αλληλεγγύη όλου του κόσμου και βέβαια και τη δική μας. Για να υπάρξει η μόνη βιώσιμη λύση: η συνύπαρξη δύο κρατών, του Ισραήλ και της Παλαιστίνης, σε συνθήκες ειρήνης και ασφάλειας για όλους. Ενα παρήγορο στοιχείο μέσα στο ζοφερό κλίμα των τελευταίων εξελίξεων είναι το γεγονός ότι υπάρχουν χιλιάδες γενναίοι Ισραηλινοί και Εβραίοι σε όλο τον κόσμο που τολμούν να υψώσουν τη φωνή τους και να καταδικάσουν τη γενοκτονία που υφίστανται οι Παλαιστίνιοι στα πατρογονικά εδάφη τους, αλλά και να συμπαρασταθούν στον αγώνα τους.
* Ο Νικόλας Βουλέλης έγραφε διεθνείς αναλύσεις στην Αυγή, την Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία και την Εποχή. Υπήρξε Διευθυντής Σύνταξης στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) και πρώτος Διευθυντής στην Εφημερίδα των Συντακτών (2012-2022).
